Cổ phiếu OTC: Giăng bẫy!

Lợi dụng sự thiếu hiểu biết của nhiều nhà đầu tư, và tình hình lộn xộn của thị trường chứng khoán phi tập trung (OTC), trên lĩnh vực này xuất hiện nhiều tình trạng buôn bán bát nháo, thực giả lẫn lộn. Trong vai người đi mua cổ phiếu OTC, người viết đã lọt vào những cái bẫy thật đơn giản, cứ tưởng nói giỡn chơi, nhưng có thật một trăm phần trăm.

Đem kỳ phiếu bán giá cao gấp… 3 lần!

Biên, anh bạn làm nghề buôn bán điện máy được một người quen giới thiệu có người chào bán cổ phiếu của nhà hàng Ngọc Sương. Chúng tôi đến nơi giao dịch mua bán.

Cuộc giao dịch diễn ra tại quán cà-phê Trung Nguyên trên đường Trần Quốc Thảo, quận 3, TP Hồ Chí Minh. Người bán cổ phiếu tên là Cường. Cường chào bán 4.000 cổ phiếu OTC của nhà hàng Ngọc Sương đứng tên anh ta. Mệnh giá 10.000 đồng/cổ phiếu, được bán với giá  “3 chấm”. Như vậy số cổ phiếu này bán với số tiền 120 triệu đồng.

Nhưng tờ phiếu của Cường đưa ra không phải là cổ phiếu, cũng không phải sổ cổ đông. Trên tờ phiếu không ghi mệnh giá, không ghi số lượng cổ phần, mà chỉ có duy nhất con số 40 triệu đồng với lãi suất 2,5%/tháng. Cường giải thích rằng đây là “cổ phiếu ưu đãi cổ tức” nên ghi con số cổ tức chi trả. Về con số 40 triệu nhưng không ghi số lượng cổ phiếu, Cường cũng giải thích rằng đây là 4.000 cổ phiếu mệnh giá 10.000 đồng/1 cổ phiếu. 

Theo hình thức tờ phiếu này, đây là kỳ phiếu của doanh nghiệp phát hành để huy động vốn và trả lãi. Chúng tôi rút điện thoại gọi về nhà hàng Ngọc Sương, địa chỉ tại 19C Lê Quý Đôn.

Người phụ trách việc huy động vốn của nhà hàng tên là Thành, trả lời: “Chúng tôi không có chủ trương lên sàn giao dịch, cũng không phát hành cổ phiếu OTC. Đây là kỳ phiếu huy động vốn của nhà hàng phát hành ra để huy động vốn trong nhân viên. Sau 3 năm trả lãi như đã ghi trên tờ phiếu, nhà hàng sẽ hoàn vốn lại cho người mua kỳ phiếu”.

Như vậy, nếu ai mua tờ “cổ phiếu” này, có nghĩa phải trả ngay 120 triệu, để trong vòng 3 năm tới sẽ nhận được tổng cộng… 76 triệu, trong đó có 36 triệu tiền lãi và 40 triệu tiền gốc, và sau đó là… hết! 

Sau khi nghe phân tích, khuôn mặt của anh bạn nghệt ra, tái xanh, còn khuôn mặt của Cường xám lại. "Em cũng không biết như vậy” - khi được nghe chứng minh đầy đủ, Cường chống chế rồi chuồn thẳng. 

"Tay không bắt giặc!"

Nghe lời khuyên "mới chơi chưa hiểu về chứng khoán, nên đầu tư vào các quỹ cho an toàn", Cung, người bạn kinh doanh hàng điện tử đi tìm mua chứng chỉ Quỹ Đầu tư chứng khoán Sài Gòn A2. Tìm trên website www.sanotc.com, Cung liên lạc với một người ra bán.

Cuộc giao dịch diễn ra tại quán cà-phê (lại vẫn quán cà-phê) có tên Nhịp điệu Việt trên đường Võ Văn Tần. Người bán A2 còn khá trẻ, tên là Quân.

Chứng chỉ quỹ của Quân do Công ty tài chính Bưu điện được ủy thác phát hành. Mệnh giá 10.000 đồng, Quân bán giá 21.000 đồng. Quân đưa ra 3 tờ mẫu mua bán chuyển nhượng chứng chỉ quỹ, ngoài ra không có bất cứ giấy tờ nào khác.

Người bạn cùng đi cầm tiền cọc đưa ra, Quân cũng nghiễm nhiên cầm và bỏ vào túi. Đến khi người viết bài này cản lại, yêu cầu xem tờ cổ phiếu hoặc giấy ghi cổ phần A2, Quân mới ngắc ngứ và đưa tiền lại. Anh ta nói rằng do tờ giấy làm thủ tục cổ phần đã nộp cho công ty để ra sổ cổ đông, và đến 13-4 này mới có sổ. Tuy nhiên Quân cũng không có tờ giấy biên nhận nào về việc công ty cầm giữ thủ tục cổ phần của anh ta.

Mua quyền… mất quyền!

Khi gọi điện thoại để mua lại cổ phiếu của công ty cổ phần Mai Linh, được cho biết là “cổ phiếu ưu đãi”, người mua tên là Loan giật nẩy người hỏi lại, vặn vẹo rất kỹ. Mặc dù cổ phiếu Mai Linh ưu đãi cổ tức năm 2007 là 18%, nhưng đã được mua bán phổ thông đại trà. Tuy vậy người phụ nữ này nhất định không chịu mua. Hóa ra trước đây bà ta đã có lần hút chết vì mua “cổ phiếu ưu đãi” (thực chất là bà mua “quyền”).

“Trước đây em mua cổ phiếu của Khu công nghiệp Long Hậu, mua của nhân viên trong Khu công nghiệp với giá 1.1, từ lúc chưa có cổ phiếu. Thế nhưng khi đơn vị này phát hành cổ phiếu, có quy định không cho nhân viên bán ra ngoài. Lúc đó cổ phiếu đã lên tới 2 chấm, em vẫn phải lấy lại tiền với giá mua cũ là 1.1. Còn bây giờ đã lên tới 9 chấm, tiếc đến đứt cả ruột”. Bà Loan cay đắng. Tuy nhiên bà nói cũng còn may là còn lấy lại được tiền!

Việc mua cổ phiếu trên giấy hết sức rủi ro, nhưng vẫn cứ hấp dẫn như lực hút nam châm bởi ngoài việc được mua bằng giá rẻ, người sở hữu cổ phiếu còn được hưởng tất cả các quyền lợi của cổ đông, từ việc chia tách cổ phiếu, thưởng cổ phiếu, chia cổ tức… Điển hình nhất là thời gian qua người ta ráo riết săn lùng mua quyền cổ đông các ngân hàng nhà nước được cổ phần hóa.

Hoặc câu chuyện cổ phiếu bệnh viện Bình Dân tại TP Hồ Chí Minh là một trường hợp tiêu biểu. Tại một quầy photocoppy trong bệnh viện, người nữ nhân viên tên H. đồng ý bán cho chúng tôi 9.000 cổ phiếu. “Nhưng bây giờ viết giấy tay thôi à, chừng nào có cổ phiếu, em sẽ sang tên”. Tuy nhiên người này không biết mình… có bao nhiêu cổ phiếu, và thị giá là bao nhiêu! Tuy chẳng có chút thông tin gì, H. vẫn hét giá tới 6 “chấm”.

Người nữ nhân viên này cũng nói rõ rằng, chị ta không biết đến bao giờ mới có cổ phiếu vì bây giờ bệnh viện Bình Dân vẫn chưa cổ phần hóa, và bà cùng không dám chắc chắn nhân viên có được bán cổ phiếu ra bên ngoài hay không. Tuy nhiên, H. yêu cầu chúng tôi “đặt cọc trước 10 triệu để giữ chỗ, nếu không chừng đó ai đến trước em lại bán mất”!

Còn một ngàn lẻ một câu chuyện OTC. Và những con thiêu thân thiếu kiến thức vẫn lao vào. Vẫn có người trúng quả đậm, nhưng rủi ro rình rập cũng muôn vàn. Nhà nước đã có chủ trương sẽ “quản lý lại thị trường OTC”, nhưng quản lý như thế nào thì đến giờ này cũng chưa có giải pháp. Và thị trường này vẫn cứ nảy nở, OTC vẫn "thập diện mai phục", giăng bẫy khắp nơi.