Chú trọng hoạt động tư vấn, trợ giúp pháp lý cho công nhân lao động

Phó Giám đốc Trung tâm tư vấn Pháp luật Công đoàn Hà Nội Vũ Thị Hương cho biết, năm 2015, hưởng ứng ngày “Pháp luật Việt Nam”, cùng với hoạt động tư vấn pháp luật, bảo vệ quyền lợi người lao động trong các doanh nghiệp, Trung tâm đã tích cực đổi mới phương thức hoạt động tư vấn pháp luật, lồng ghép công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục và tư vấn pháp luật cho CNLĐ, đoàn viên công đoàn với các hoạt động phong trào như: Tư vấn pháp luật trong giải quyết tranh chấp lao động và đình công; phối hợp công đoàn ngành, công đoàn cấp trên cơ sở tổ chức 60 cuộc tuyên truyền, tư vấn Bộ luật Lao động, Luật Công đoàn, Luật BHXH, BHYT và các chính sách pháp luật khác có liên quan cho hơn 10.000 CNLĐ; thực hiện tư vấn qua điện thoại cho 512 CNLĐ, tư vấn tại trụ sở cho 142 CNLĐ. Nội dung tuyên truyền, tư vấn pháp luật tập trung vào những vấn đề cụ thể quy định trong các bộ luật. Hướng dẫn công đoàn cấp trên cơ sở tham gia hòa giải cơ sở thuộc lĩnh vực hôn nhân và gia đình, chế độ thôi việc của người lao động, tham gia hội đồng xét kỷ luật đối với cán bộ, viên chức, người lao động. Trung tâm chủ động phối hợp các ban chuyên đề Liên đoàn Lao động quận, huyện kiểm tra việc thực hiện chế độ, chính sách cho người lao động tại các cơ sở. Thông qua các cuộc đối thoại, trợ giúp pháp lý đã giúp cho CNLĐ hiểu rõ các quy định của pháp luật liên quan quyền và nghĩa vụ của mình, đồng thời giúp lãnh đạo doanh nghiệp thực hiện đúng các chế độ chính sách bảo vệ quyền lợi người lao động.

Điển hình là trường hợp anh Trần Văn Tuấn, công nhân Công ty TNHH may mặc Việt PACIFIC. Anh Tuấn đã làm việc tại công ty trong thời gian bốn năm với hai bản hợp đồng lao động xác định thời hạn hai năm. Sau 30 ngày khi hết hạn hợp đồng lao động, công ty yêu cầu anh Tuấn chấm dứt hợp đồng lao động vì lý do hết hạn hợp đồng. Không đồng ý với cách giải quyết này, anh Tuấn đã tìm đến Trung tâm Tư vấn pháp luật Công đoàn Hà Nội, yêu cầu được hỗ trợ, tư vấn pháp lý. Kết quả, anh Tuấn đã được công ty bồi thường một khoản tiền đối với việc chấm dứt hợp đồng lao động trái luật, theo đúng quy định của pháp luật là 29.214.000 đồng.

Tuy nhiên, đây chỉ là một trong số ít trường hợp nhận được sự hỗ trợ, bảo vệ quyền lợi trước pháp luật. Thực tế, có rất nhiều CNLĐ chưa được quan tâm bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình. Theo lãnh đạo Trung tâm, hiện Hà Nội có gần hai triệu CNLĐ, nhưng trong số đó, phần lớn là lao động nhập cư, trình độ thấp, hiểu biết về pháp luật còn hạn chế. Trong khi đó, cán bộ làm công tác tư vấn pháp luật cho người lao động kinh nghiệm thực tiễn còn ít, lĩnh vực tham gia bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng cho CNLĐ, đoàn viên công đoàn tại các cơ quan tố tụng còn hạn chế; đội ngũ cán bộ làm công tác pháp luật còn mỏng, cho nên chất lượng hoạt động tư vấn chưa cao. Hoạt động tuyên truyền, tư vấn pháp luật chưa thật sự đổi mới về nội dung và hình thức hoạt động... Thực trạng này là một trong những nguyên nhân không những dẫn đến việc người lao động bị chủ doanh nghiệp chèn ép, xâm phạm quyền lợi, mà chính họ, do không hiểu rõ những quy định của pháp luật, dễ dẫn đến làm sai quy định, gây ra những hậu quả khó lường.

Để tiếp tục nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động tư vấn pháp luật, góp phần bảo vệ quyền lợi CNLĐ, cần đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao ý thức pháp luật cho CNLĐ, giúp người lao động hiểu biết, giải quyết hài hòa các mối quan hệ xã hội theo quy định của pháp luật. Các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương tăng cường phối hợp xây dựng cơ chế khuyến khích người sử dụng lao động đầu tư cho công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật, giáo dục pháp luật cho người lao động, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động của các câu lạc bộ, mô hình tổ tự quản tại các khu, cụm công nghiệp, nơi có đông CNLĐ sinh sống. Cán bộ tư vấn pháp luật công đoàn cần đa dạng hóa và đổi mới hình thức tư vấn; chủ động nắm tình hình việc thực hiện chế độ, chính sách, những vấn đề bức xúc trong CNLĐ. Thường xuyên tổ chức đối thoại giữa CNLÐ và chủ doanh nghiệp, qua đó nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của công nhân, kịp thời giải quyết những mâu thuẫn phát sinh tranh chấp lao động, có biện pháp giải quyết ngay tại cơ sở.