Chú trọng đào tạo nguồn nhân lực bán dẫn

Thị trường bán dẫn Việt Nam đạt doanh thu hơn 25 tỷ USD năm 2025, tăng trưởng trung bình 13,73%/năm và dự báo hướng tới quy mô gần 47 tỷ USD vào năm 2030. Tính đến nay, cả nước thu hút hơn 170 dự án có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài trong lĩnh vực bán dẫn. Ở mảng thiết kế vi mạch có 58 doanh nghiệp; trong số này, Thành phố Hồ Chí Minh có hơn 30 doanh nghiệp. Năm 2025, thành phố đã thu hút nhiều dự án công nghệ cao với tổng cam kết hơn 4,5 tỷ USD từ các tập đoàn lớn như G42 (UAE), Viettel (Data Center 140MW), CMC, SAP Labs và sự mở rộng của NVIDIA, Intel... Là trung tâm bán dẫn lớn nhất nước, nhưng Thành phố Hồ Chí Minh hiện đối mặt với sự thiếu hụt nguồn nhân lực. Tình trạng “khát” nguồn nhân lực bán dẫn đang là bài toán cấp bách, "nút thắt" cần được tháo gỡ. Năng lực đào tạo nhân lực bán dẫn tại thành phố mới chỉ cung cấp từ 400-500 sinh viên mỗi năm, chỉ đáp ứng khoảng 20% nhu cầu của doanh nghiệp. Ngoài ra, thành phố còn thiếu các chuyên gia đầu ngành; đội ngũ giảng viên có kinh nghiệm quốc tế còn hạn chế; cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm chưa đủ để sinh viên thực hành toàn chu trình sản xuất vi mạch…

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Hiếu, Chủ tịch Hội Công nghệ vi mạch bán dẫn thành phố, Phó Giám đốc Trung tâm Sở hữu trí tuệ và chuyển giao công nghệ, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Thành phố Hồ Chí Minh sớm xác định ngành công nghiệp bán dẫn là lĩnh vực chiến lược với định hướng trở thành trung tâm công nghiệp bán dẫn hàng đầu khu vực. Thành phố đã thu hút được một số tập đoàn công nghệ lớn như Intel, Samsung, Marvell, Renesas, Siemens EDA, Ampere Computing. Thời gian qua, thành phố có nhiều chính sách và hành động cụ thể nhằm thúc đẩy lĩnh vực này. Trong đó, ký kết với các đơn vị, trường đại học đào tạo 9.000 nhân lực ngành bán dẫn đến năm 2030. Thành phố cũng ban hành kế hoạch triển khai Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam đến năm 2030 và tầm nhìn năm 2050. Trong đó, đề ra mục tiêu hình thành và phát triển ít nhất một trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) đạt chuẩn quốc tế trong ngành công nghiệp bán dẫn, công nghệ số cốt lõi như trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây, internet vạn vật, dữ liệu lớn...

Việc Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1018/ QĐ-TTg, ngày 21/9/2024 về Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam đến năm 2030 và tầm nhìn năm 2050 không chỉ là một quyết sách kinh tế, mà còn là tuyên bố về khát vọng tự chủ, vươn lên của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu. Thành phố Hồ Chí Minh vinh dự được chọn là một trong những địa bàn trọng điểm để hiện thực hóa khát vọng đó. Đây cũng là thách thức to lớn đòi hỏi địa phương phải có tư duy và cách làm mới. Theo đó, để thúc đẩy ngành công nghiệp bán dẫn cũng như các ngành công nghiệp lõi khác, thành phố đề ra mục tiêu đến năm 2030 đào tạo mới từ 50.000-100.000 nhân lực trình độ cao, chuyên sâu trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược như thiết kế vi mạch, trí tuệ nhân tạo, công nghệ số...

Ông Nguyễn Hữu Yên, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ thành phố cho rằng: Sau hợp nhất, Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ là trung tâm kinh tế mà là cực tăng trưởng công nghệ cao của khu vực. Thành phố cũng được xem là trung tâm thiết kế chip và đào tạo nhân tài, nơi tập trung các trường đại học, viện nghiên cứu. Sở Khoa học và Công nghệ cam kết đồng hành, loại bỏ rào cản để các doanh nghiệp tập trung phát triển công nghệ, với phương châm thành công của doanh nghiệp là sự thịnh vượng của Thành phố Hồ Chí Minh.

Theo Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2050, Việt Nam sẽ tham gia vào tất cả các công đoạn của chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu như thiết kế, chế tạo, đóng gói, kiểm định. Trong chuỗi cung ứng này, Thành phố Hồ Chí Minh đang chuyển mình mạnh mẽ từ một điểm đến gia công về chip thành một trung tâm sáng tạo và làm chủ thiết kế vi mạch. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, dù cơ sở hạ tầng và chính sách có tốt đến đâu, ngành bán dẫn vẫn xoay quanh yếu tố cốt lõi là con người. Nguồn nhân lực giữ vai trò rất quan trọng, là yếu tố then chốt để biến khát vọng đưa thành phố trở thành một mắt xích trong chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu. Do đó, trong năm 2025, Sở Khoa học và Công nghệ, Hội Công nghệ vi mạch bán dẫn thành phố đã phối hợp các đơn vị liên quan thành lập Liên minh về nghiên cứu và đào tạo nhân lực công nghiệp bán dẫn, vi điện tử (ARTSeMi) cho giai đoạn 2025-2030.

Liên minh ARTSeMi không chỉ là nơi kết nối ba nhà (Nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp), mà còn là nơi hợp tác trong lĩnh vực nghiên cứu và đào tạo nhân lực bán dẫn, vi điện tử giữa các doanh nghiệp với các trường. ARTSeMi mong muốn góp phần tham gia vào chặng đường mới cho sự phát triển đột phá của ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam. Liên minh được thành lập nhằm tập hợp và kết nối doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu cùng các tổ chức liên quan để chung tay phát triển ngành bán dẫn và điện tử. Các hoạt động trọng tâm của liên minh gồm: Chia sẻ và hợp tác thông tin kỹ thuật, công nghệ; phối hợp trong đăng ký và thực hiện các đề tài nghiên cứu; đồng công bố khoa học hay đăng ký sở hữu trí tuệ; tham gia đào tạo nguồn nhân lực; đề xuất ứng dụng, chuyển giao công nghệ và hợp tác quốc tế.