Mỹ, Israel tấn công Iran và các diễn biến liên quan

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 31/5 cho biết đã bắn hạ một thiết bị bay không người lái MQ-1 của Mỹ sau khi phương tiện này xâm nhập vùng lãnh hải của Iran.

Cơ quan Năng lượng quốc tế (IAEA), Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), Ngân hàng Thế giới (WB) và Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) tiếp tục cảnh báo rằng, cuộc xung đột ở Trung Đông hiện nay gây áp lực ngày càng mạnh lên nguồn cung năng lượng toàn cầu và ảnh hưởng nặng nề nhất đến các nền kinh tế dễ bị tổn thương.

Khi thế giới chú tâm quan sát từng diễn biến trong quá trình đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran với câu hỏi liệu một thỏa thuận có thể được ký hay không, thì một số quốc gia như Qatar và Pakistan lựa chọn không đứng ngoài cuộc.

Sau cuộc họp tại Phòng Tình huống kéo dài khoảng 2 tiếng đồng hồ ngày 29/5, một quan chức Nhà trắng cho biết Tổng thống Donald Trump sẽ chỉ ký thỏa thuận hòa bình với Iran nếu điều đó có lợi cho Mỹ và thỏa mãn các điều kiện đề ra.

Hiện có nhiều thông tin trái chiều về kết quả đàm phán chấm dứt xung đột giữa Mỹ và Iran.

Ngày 27/5, Hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết, 23 tàu đã đi qua eo biển Hormuz trong vòng 24 giờ qua sau khi được lực lượng này cho phép.

Giá dầu mỏ thế giới lao dốc trong phiên giao dịch ngày 27/5 sau khi xuất hiện thông tin Iran có thể khôi phục hoạt động vận tải hàng hải qua eo biển Hormuz theo một thỏa thuận tiềm năng với Mỹ.

Ngày 24/5, hãng thông tấn bán chính thức Fars của Iran tiết lộ một phần nội dung dự thảo thỏa thuận tiềm năng giữa nước này và Mỹ liên quan cam kết của hai bên về việc sẽ không tấn công nhau trong mọi hoàn cảnh.

Ngày 24/5, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tái khẳng định lập trường của Mỹ về việc Iran “không bao giờ được sở hữu vũ khí hạt nhân”, đồng thời cho biết hai bên đang tiến hành đàm phán theo hướng Iran cần chấp nhận cũng như tuân thủ các điều khoản liên quan.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết một thỏa thuận hiện đã được thương thuyết phần lớn, các nội dung cuối cùng vẫn đang được tiếp tục thảo luận, khẳng định việc mở lại eo biển Hormuz sẽ là một phần của thỏa thuận.

Khủng hoảng tại Eo biển Hormuz đang chuyển sang giai đoạn bị đánh giá là nguy hiểm nhất khi lượng dầu tồn kho toàn cầu suy giảm nhanh chóng, dòng vận chuyển dầu bằng tàu biển tiếp tục bị gián đoạn và áp lực lan rộng sang toàn bộ chuỗi cung ứng năng lượng...

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết, nước này đã nhận được các quan điểm của phía Mỹ từ bên trung gian đàm phán là Pakistan và hiện đang xem xét về vấn đề này.

Các Bộ trưởng Tài chính G7 ngày 19/5 kêu gọi nhanh chóng mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz và phản đối việc áp dụng bất kỳ khoản phí lưu thông nào tại tuyến hàng hải chiến lược này, trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông tiếp tục đẩy giá năng lượng tăng mạnh và làm gia tăng lo ngại đối với kinh tế toàn cầu.

Ngày 18/5, theo hãng thông tấn bán chính thức Tasnim, cơ quan an ninh cấp cao nhất của Iran - Hội đồng An ninh quốc gia tối cao - thông báo thành lập một cơ quan mới nhằm quản lý eo biển này - tuyến hàng hải mà Tehran trên thực tế đã phong tỏa và có kế hoạch thu phí các tàu thuyền đi qua.

Mỹ và Iran ngày 17/5 tiếp tục phát đi các thông điệp cứng rắn liên quan tiến trình đàm phán giảm căng thẳng. Iran tuyên bố sẵn sàng ứng phó với mọi hành động gây hấn mới, trong bối cảnh Washington được cho là đang xem xét thêm các phương án gây sức ép đối với Tehran.

Cảnh báo sự gián đoạn nguồn cung năng lượng và thương mại toàn cầu đang đẩy hàng triệu người đến bờ vực nghèo đói, Liên hợp quốc kêu gọi hợp tác bảo đảm thị trường năng lượng và hàng hóa toàn cầu ổn định, trong bối cảnh thị trường nhiên liệu, các tuyến vận chuyển và chuỗi cung ứng thiết yếu tiếp tục biến động.

Cục Hàng không Việt Nam quyết định áp dụng cơ chế miễn trừ slot (lượt cất/hạ cánh) đối với các chuyến bay bị ảnh hưởng từ ngày 28/2 đến 30/6/2026, nhằm hỗ trợ các hãng hàng không duy trì quyền lợi slot trong bối cảnh biến động khu vực Trung Đông.

Ngày 13/5, Cục Hàng không Việt Nam vừa có văn bản báo cáo Bộ Xây dựng về tình hình khai thác vận tải hàng không trong bối cảnh thị trường nhiên liệu hàng không chịu tác động mạnh từ xung đột tại Trung Đông.

Anh và Australia đang tăng cường các hoạt động quân sự và an ninh hàng hải tại eo biển Hormuz trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục diễn biến phức tạp.

Ngày 10/5 (giờ địa phương), Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông đã bác bỏ phản hồi của Iran đối với đề xuất của Mỹ nhằm chấm dứt xung đột tại Trung Đông, đồng thời coi điều đó là "hoàn toàn không thể chấp nhận được".

Sự đình trệ hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz - huyết mạch nguồn cung dầu mỏ thế giới, đã khiến các nhà giao dịch tìm đến kênh đào Panama, theo đó đẩy doanh thu của kênh đào này tăng tới 15%.

Các tập đoàn dầu khí châu Âu vừa công bố mức lợi nhuận khổng lồ trong quý I/2026 do giá năng lượng tăng vọt, trong khi đó, lợi nhuận của các doanh nghiệp Mỹ lại ghi nhận sự sụt giảm đáng kể.

Theo phóng viên TTXVN tại Trung Đông, Qatar thời gian gần đây đang nổi lên trở thành một bên trung gian quan trọng trong tiến trình đàm phán giữa Mỹ và Iran, giữa lúc các bên tiếp tục thúc đẩy nỗ lực tìm kiếm thỏa thuận dài hạn nhằm hạ nhiệt căng thẳng trong khu vực.

Tổ chức Lương Nông Liên hợp quốc (FAO) ngày 7/5 nhấn mạnh tình trạng khan hiếm phân bón toàn cầu do tình trạng gián đoạn tại eo biển Hormuz sẽ khiến năng suất nông nghiệp thấp hơn và làm nguồn cung thực phẩm bị thắt chặt trong nửa cuối năm 2026 và sang năm 2027.

Ngày 8/5, quân đội Mỹ thông báo các lực lượng nước này đã nổ súng và vô hiệu hóa 2 tàu chở dầu treo cờ Iran đang tìm cách tiến vào một cảng Iran nằm trên vịnh Oman bất chấp lệnh phong tỏa hàng hải của Washington.

Hải quân Iran ngày 8/5 đã bắt giữ tàu chở dầu Ocean Koi trên vùng biển Oman với cáo buộc con tàu này đã tìm cách lợi dụng tình hình khu vực “nhằm gây tổn hại và làm gián đoạn” hoạt động xuất khẩu dầu cũng như lợi ích quốc gia của Iran.