Mỹ, Israel tấn công Iran và các diễn biến liên quan

Sau khi Iran tuyên bố Eo biển Hormuz hoàn toàn mở cửa trở lại, trong bối cảnh thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Liban được công bố, thị trường dầu mỏ đã có những diễn biến tích cực. Tuy nhiên, dòng chảy thương mại toàn cầu hoàn toàn có thể gián đoạn nếu lệnh ngừng bắn mất hiệu lực. Cần có một giải pháp bền vững cho vấn đề này.

Quân đội Iran tuyên bố nước này lại đóng cửa eo biển Hormuz vào ngày 18/4, chỉ vài giờ sau khi mở cửa trở lại và có hơn 10 tàu thương mại đã đi qua tuyến hàng hải quan trọng này.

Ngày 17/4, tại Hà Nội, Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam Uông Việt Dũng đã có thư gửi Tổng Cục trưởng Tổng Cục Hàng không Dân dụng Trung Quốc (CAAC) Song Zhiyong trao đổi về việc bảo đảm nguồn cung nhiên liệu hàng không trong bối cảnh tình hình Trung Đông diễn biến phức tạp, ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres hoan nghênh việc Israel và Liban đạt được thỏa thuận ngừng bắn, đồng thời khẳng định các phái bộ của Liên hợp quốc sẵn sàng hỗ trợ nỗ lực hướng tới hòa bình.

Những diễn biến mới tại Trung Đông, đặc biệt liên quan Iran, đang làm dấy lên lo ngại rằng thời kỳ dầu mỏ giá rẻ có thể sắp khép lại. Thực tế cho thấy, các chính sách năng lượng của nhiều quốc gia cũng đang chuyển dịch theo hướng chủ động thích ứng với một mặt bằng giá và rủi ro mới.

Hạ viện Mỹ đã bác bỏ dự thảo nghị quyết do đảng Dân chủ đề xuất nhằm buộc Tổng thống Donald Trump chấm dứt chiến dịch quân sự với Iran, với kết quả sít sao 214 phiếu chống và 213 phiếu thuận.

Dưới sự trung gian của Mỹ, Israel và Liban nhất trí bắt đầu lệnh ngừng bắn 10 ngày, mở ra kỳ vọng nối lại đàm phán hòa bình dù vẫn còn nhiều bất đồng liên quan đến lực lượng Hezbollah.

Căng thẳng giữa Mỹ và Iran liên quan Eo biển Hormuz tiếp tục gia tăng. Bộ Ngoại giao Iran cáo buộc lệnh phong tỏa Mỹ áp đặt tại Eo biển Hormuz có thể làm gián đoạn lệnh ngừng bắn giữa Tehran và Washington.

Tổng thống Trump cho biết Washington và Tehran “gần đạt được” thỏa thuận hòa bình, sau khi Iran được cho là đã đồng ý bàn giao kho urani làm giàu, mở ra triển vọng hạ nhiệt căng thẳng tại Trung Đông.

Trao đổi với tờ New York Post ngày 14/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump tiết lộ vòng đàm phán thứ hai với Iran có thể diễn ra tại Pakistan "trong 2 ngày tới", sau khi vòng đầu tiên kết thúc vào cuối tuần trước mà không đạt được thỏa thuận nào.

Trong lúc cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran rơi vào bế tắc, xung đột leo thang giữa Israel và lực lượng Hezbollah ở Liban có nguy cơ thổi bùng ngọn lửa chiến tranh lan rộng ở khu vực. Israel và Mỹ không thể thương lượng ngừng bắn với Iran khi mặt trận của Israel ở Liban tiếp tục đỏ lửa.

Đại diện UNDP tại Việt Nam nhấn mạnh, bên cạnh các biện pháp ứng phó ngắn hạn, việc thúc đẩy chuyển dịch năng lượng công bằng là yếu tố then chốt giúp Việt Nam bảo đảm an ninh năng lượng và tăng khả năng chống chịu trước các cú sốc toàn cầu.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres kêu gọi Mỹ và Iran tiếp tục các cuộc đàm phán theo hướng xây dựng, coi đây là con đường cần thiết nhằm đạt được một thỏa thuận lâu dài.

Theo Ngoại trưởng Raggi chỉ có nhà nước Liban mới có thẩm quyền đàm phán thay mặt cho Liban - thông điệp rõ ràng tái khẳng định nguyên tắc chủ quyền quốc gia là cốt lõi của ngoại giao Liban.

Trong bối cảnh một lệnh ngừng bắn mong manh, nhà chức trách Iran đã triển khai công tác tái thiết các cây cầu, tuyến đường sắt và cơ sở hạ tầng khác bị ảnh hưởng trong gần 40 ngày giao tranh.

Chiều 13/4, các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN đã tiến hành Hội nghị đặc biệt lần thứ hai theo hình thức trực tuyến để trao đổi, đánh giá, phối hợp giữa các nước ASEAN ứng phó trước tình hình phức tạp và nhanh chóng tại Trung Đông. Đồng chí Lê Hoài Trung, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao đã tham dự hội nghị.

Tối 11/4 theo giờ địa phương, hàng nghìn người đã tham gia các cuộc biểu tình chống chính phủ tại Tel Aviv, bất chấp giới hạn 1.000 người do tòa án quy định.

Sau khi đàm phán Mỹ-Iran tại Pakistan không đạt thỏa thuận, ngày 12/4, Bộ Ngoại giao Iran cho rằng không nên kỳ vọng các cuộc đàm phán với Mỹ có thể đạt được thỏa thuận chỉ sau một vòng duy nhất.

Iran từ chối các điều kiện của Mỹ, trong đó yêu cầu then chốt là Tehran phải cam kết không phát triển vũ khí hạt nhân, cũng như không theo đuổi năng lực cho phép nhanh chóng đạt được loại vũ khí này.

Xung đột tại Trung Đông đang khiến thế giới chao đảo, trong đó nền kinh tế toàn cầu sẽ quay đầu giảm tốc mạnh nếu cuộc chiến kéo dài. Những dự báo có phần ảm đạm này tô vẽ nên bức tranh kinh tế thế giới kém tươi sáng.

Thỏa thuận ngừng bắn tạm thời kéo dài trong hai tuần giữa Mỹ, Israel với Iran được cộng đồng quốc tế hồ hởi đón nhận.

Iran khẳng định không thực hiện bất kỳ cuộc tấn công nào trong thời gian ngừng bắn với Mỹ, trong khi Washington được cho là đang gia tăng sức ép buộc các đồng minh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) cam kết triển khai lực lượng quân sự tới eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược của thế giới.

Sáng sớm 10/4 (giờ địa phương), còi báo động không kích đã vang lên trên khắp Israel, bao gồm cả Tel Aviv và thành phố ven biển phía nam Ashdod, do các vụ phóng tên lửa từ Liban nhằm đáp trả các cuộc tấn công của Israel nhằm vào lực lượng Hezbollah trước đó.

Tổng thống Mỹ cáo buộc Iran vi phạm các điều khoản của thỏa thuận ngừng bắn, trong khi Lãnh đạo tối cao mới của Iran khẳng định sẽ bảo vệ các quyền hợp pháp của mình với tư cách là một quốc gia.

Ngày 9/4, dữ liệu từ đơn vị giám sát hàng hải MarineTraffic đã ghi nhận trường hợp tàu chở dầu nước ngoài đầu tiên vượt qua Eo biển Hormuz kể từ khi lệnh ngừng bắn kéo dài 2 tuần giữa Iran và Mỹ được công bố một ngày trước đó.

Ngày 8/4 (giờ địa phương), Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục chỉ trích Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) không hỗ trợ Washington trong cuộc xung đột với Iran, đồng thời cân nhắc các biện pháp trừng phạt hoặc rút Mỹ khỏi liên minh.