Doanh nhân trẻ mở đường cho động lực tăng trưởng mới

Nền kinh tế Việt Nam đang chuyển sang mô hình phát triển mới, trong đó lấy năng suất, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực tăng trưởng. Đi cùng sự thay đổi ấy là yêu cầu có một thế hệ doanh nhân trẻ, không chỉ tiếp nhận những doanh nghiệp được gây dựng từ trước, mà phải đủ năng lực đổi mới quản trị, làm chủ công nghệ, mở rộng thị trường, tạo ra những giá trị mới, qua đó đóng góp vào các động lực tăng trưởng của nền kinh tế đất nước.

Kế thừa để đổi mới

Nghị quyết số 19-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV ngày 28/7/2026 về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam xác định đến năm 2035 căn bản hoàn thành quá trình chuyển đổi sang mô hình phát triển tự cường, sáng tạo, nhân văn, bền vững và hội nhập. Trong đó, tăng trưởng phải chuyển mạnh từ dựa vào vốn, lao động, tài nguyên và gia công sang dựa vào khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và năng suất lao động cao. Đồng thời đặt yêu cầu doanh nghiệp Việt Nam phải lớn mạnh, có năng lực làm chủ công nghệ và có vị trí quan trọng trong các ngành, chuỗi giá trị và hệ sinh thái phát triển hiện đại.

Từ yêu cầu nêu trên đang đặt đội ngũ doanh nhân trẻ, lực lượng kế thừa doanh nghiệp cũng phải được đặt trong một cách nhìn khác, rộng hơn khởi nghiệp hay chuyển giao doanh nghiệp trong gia đình. Trong bối cảnh nền kinh tế đang tìm kiếm những động lực tăng trưởng mới, họ được kỳ vọng trở thành người dám mở đường cho mô hình kinh doanh mới, ứng dụng công nghệ mới, tạo ra việc làm mới và những giá trị mới cho xã hội, góp phần tạo thêm động lực cho tăng trưởng kinh tế. Bởi một doanh nghiệp có thể được chuyển giao về tài sản, thương hiệu, thị trường và quy mô, nhưng nếu phương thức quản trị, công nghệ và cách thức kinh doanh vẫn giữ nguyên thì sự chuyển giao mới chỉ dừng ở việc thay đổi người đứng đầu.

Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng TMCP Sài Gòn-Hà Nội (SHB) Đỗ Quang Vinh cho rằng, phần quan trọng của kế thừa không nằm ở tài sản hay kết quả kinh doanh, mà ở văn hóa doanh nghiệp, giá trị cốt lõi, triết lý kinh doanh và cách doanh nghiệp ứng xử với khách hàng, người lao động, cộng đồng mà thế hệ lãnh đạo trước đó đã gây dựng và cần được giữ lại. Tuy nhiên, cần phải đưa tư duy mới, công nghệ mới và phương thức quản trị hiện đại vào nền tảng đã có. Thực tế tại SHB được ông Vinh dẫn chứng ở quá trình chuyển đổi khi lấy công nghệ làm trọng tâm, hướng tới khai thác dữ liệu, điện toán đám mây, trí tuệ nhân tạo và ngân hàng di động. Điều đáng nói không chỉ doanh nghiệp đưa thêm những công nghệ mới vào hoạt động, mà là công nghệ đang trở thành một phần của cách thức tổ chức và vận hành doanh nghiệp. Với người lãnh đạo trẻ, đó chính là khoảng không để chứng minh năng lực không chỉ tiếp nhận một doanh nghiệp đã có nền móng, mà phải giúp doanh nghiệp thích ứng với thị trường đã khác trước.

Từ thực tiễn tại Tổng Công ty cổ phần Hợp Lực, Tiến sĩ Nguyễn Bảo Uyên, Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị, Giám đốc điều hành Hệ thống Y tế Hợp Lực cho rằng, đổi mới không chỉ bắt đầu khi thế hệ trẻ tiếp nhận doanh nghiệp. Chính thế hệ đi trước đã liên tục thích ứng, mở rộng và thay đổi để tạo nên nền tảng doanh nghiệp hôm nay, trách nhiệm của người kế cận là tiếp nối “dòng chảy” ấy bằng năng lực và sức trẻ của mình thông qua việc bồi đắp năng lực quản trị, chất lượng đội ngũ và khả năng sáng tạo để doanh nghiệp phát triển bền vững, nâng cao sức cạnh tranh và đóng góp nhiều hơn cho đất nước. Theo bà Uyên, trong điều hành doanh nghiệp, cách làm có thể thay đổi, nhưng cần giữ những giá trị cốt lõi hình thành từ lịch sử và mục đích tồn tại của doanh nghiệp. Với Hợp Lực, yêu cầu đó xuất phát từ nhu cầu chăm sóc sức khỏe, khám, chữa bệnh của người dân và vì cộng đồng. Người kế cận khi đó phải tiếp tục đổi mới quản trị, phát triển nhân sự, ứng dụng công nghệ và đáp ứng nhu cầu mới của xã hội. Tuy nhiên, dẫn dắt một doanh nghiệp đã có đội ngũ gắn bó lâu năm với thế hệ lãnh đạo trước cũng là thử thách, bởi họ có quyền đặt câu hỏi, liệu người kế cận có hiểu công việc và xứng đáng với sự tin tưởng của họ hay không. Khi đó, niềm tin của đội ngũ người lao động không đến từ chức danh hay quan hệ gia đình, mà được tạo dựng qua uy tín, cách làm việc, kết quả và năng lực xử lý những vấn đề mới.

Giúp sức trẻ trở thành năng lực tăng trưởng

Nếu kế thừa doanh nghiệp là điểm xuất phát, thì việc tạo ra năng lực tăng trưởng mới lại đang là bài toán lớn hơn đối với đội ngũ doanh nhân trẻ. Lợi thế của thế hệ này là khả năng tiếp cận nhanh với khoa học-công nghệ, tri thức và thị trường, mô hình kinh doanh mới, cũng như họ luôn đủ quyết tâm, sẵn sàng mạo hiểm thử nghiệm những cách làm khác với truyền thống. Nhưng những lợi thế ấy chỉ trở thành giá trị kinh tế khi được chuyển thành năng suất, sản phẩm, thị trường và việc làm. Tuổi trẻ có thể tạo ra tốc độ, nhưng để doanh nghiệp đi xa còn cần năng lực tổ chức nguồn lực, quản trị rủi ro và kỷ luật trong thực thi. Đây cũng là tiêu chí để phân biệt một ý tưởng kinh doanh nhất thời với một động lực tăng trưởng có khả năng tạo giá trị bền vững.

Theo Phó Chủ tịch kiêm Phó Tổng Giám đốc SHB Đỗ Quang Vinh, tinh thần tiên phong của tuổi trẻ cần được chuyển thành năng lực kinh tế cụ thể bằng việc tạo ra sản phẩm mới, thị trường mới, việc làm mới và những phương thức tạo giá trị mới. Khi doanh nghiệp lớn lên, người đứng đầu cũng cần nhìn xa hơn lợi nhuận của riêng doanh nghiệp, quan tâm đến người lao động, cộng đồng và phần đóng góp của doanh nghiệp đối với nền kinh tế. Quan điểm này phù hợp yêu cầu đặt ra trong Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị ngày 4/5/2025 về phát triển kinh tế tư nhân, khi nghị quyết xác định kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia; đến năm 2030 phấn đấu có 2 triệu doanh nghiệp hoạt động, ít nhất 20 doanh nghiệp lớn tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, đồng thời đưa khu vực tư nhân trở thành lực lượng tiên phong trong khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Những mục tiêu ấy cho thấy bài toán không dừng ở việc có thêm doanh nghiệp. Ông Đỗ Quang Vinh cho rằng, quan trọng hơn là doanh nghiệp phải lớn lên bằng năng lực thực chất, nâng cao năng suất, làm chủ công nghệ, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và tạo ra giá trị gia tăng cao hơn. Với doanh nhân trẻ, trách nhiệm vì thế không chỉ là giữ cho doanh nghiệp hoạt động, mà phải giúp doanh nghiệp thích ứng, đổi mới và tăng trưởng trong một môi trường cạnh tranh ngày càng rộng.

Ở góc độ này, theo Tiến sĩ Nguyễn Bảo Uyên, thế hệ kế cận cần có năng lực tạo ra kết quả mới và bản lĩnh kiên định với giá trị cốt lõi trước những quyết định có thể đem lại lợi ích trước mắt nhưng gây tổn hại đến người lao động, khách hàng hoặc uy tín lâu dài của doanh nghiệp. Trong lĩnh vực y tế, việc ứng dụng công nghệ mới phải đi cùng năng lực chuyên môn, quy trình an toàn và sự phối hợp giữa các bộ phận. Công nghệ phải tạo ra giá trị thực, giúp công việc hiệu quả hơn và người bệnh được chăm sóc an toàn, thuận tiện hơn. Hợp Lực sẽ tiếp tục tăng cường hợp tác trong nước và quốc tế, nhất là trong đào tạo, trao đổi chuyên môn và chuyển giao công nghệ, qua đó giúp đội ngũ cán bộ, nhân viên, y, bác sĩ tiếp cận những tri thức và công nghệ tiên tiến, từng bước làm chủ và vận dụng hiệu quả vào công tác, tạo ra những giá trị thiết thực cho người bệnh và cộng đồng. Đó sẽ là nền tảng năng lực cạnh tranh bền vững để doanh nghiệp Việt Nam không chỉ lớn hơn về quy mô, mà mạnh hơn về năng lực, tốt hơn về chất lượng và có sức cạnh tranh cao hơn trong khu vực cũng như quốc tế.

Nghị quyết số 19-NQ/TW đã đặt doanh nghiệp Việt Nam vào vị trí quan trọng trong mô hình phát triển mới với yêu cầu hình thành những doanh nghiệp dẫn dắt, doanh nghiệp đầu chuỗi và tăng cường liên kết trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Điều đó càng cho thấy vai trò của thế hệ doanh nhân trẻ không chỉ nằm trong phạm vi từng doanh nghiệp. Một doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh mới có thể tạo thêm việc làm, kéo theo doanh nghiệp vệ tinh, mở rộng liên kết, tiếp nhận công nghệ và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng. Bồi đắp thế hệ doanh nhân trẻ vì thế không đơn thuần là chuẩn bị người thay thế cho những người đang điều hành doanh nghiệp. Đó là chuẩn bị một lực lượng lãnh đạo mới đủ khả năng biến những nền tảng được trao lại thành năng lực cạnh tranh và những động lực tăng trưởng mới.

Thế hệ đi trước đã gây dựng doanh nghiệp bằng kinh nghiệm, bản lĩnh và nhiều năm tích lũy. Thế hệ trẻ cần tiếp nối bằng tri thức, công nghệ, năng lực quản trị và khát vọng vươn lên. Thước đo thành công cuối cùng của một doanh nhân không chỉ là doanh nghiệp mình lãnh đạo sẽ lớn mạnh đến đâu, mà còn có thể tạo ra thêm những giá trị gì cho nền kinh tế đất nước.