1. Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres một lần nữa phải lặp lại lời kêu gọi (đã từng được ông đưa ra hết lần này tới lần khác): Các bên cần kiềm chế tối đa, tránh mọi hành động có thể đẩy tình hình vượt khỏi tầm kiểm soát, đồng thời khẩn trương quay trở lại bàn đàm phán để giải quyết những vấn đề còn tồn tại bằng biện pháp ngoại giao. Ông còn yêu cầu các nước liên quan tuân thủ luật pháp quốc tế, bảo vệ dân thường, hạ tầng dân sự, bảo đảm an toàn cho hoạt động đi lại trên biển và tránh những hành động có thể làm trầm trọng thêm khủng hoảng.
Cùng lúc, Hội đồng Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) chỉ trích các vụ tấn công mới nhất nhằm vào các tàu dân sự ở eo biển Hormuz, đồng thời kêu gọi giảm leo thang nhanh chóng. Ngoài ra, IMO nhắc lại rằng bất kỳ biện pháp nào được các quốc gia ven biển thực hiện để điều tiết giao thông trên các tuyến đường vận tải biển quan trọng đều phải phù hợp với công pháp quốc tế.
Trong khi đó, theo báo cáo mới nhất từ ACAPS, một tổ chức độc lập chuyên phân tích và đánh giá nhu cầu nhân đạo có trụ sở tại Thụy Sĩ, những cú sốc về nhân đạo và kinh tế đã có thể được cảm nhận rõ trong nhiều tháng qua, chung quanh các diễn biến tại Eo biển Hormuz. Còn theo Ngân hàng Thế giới (WB), việc eo biển liên tục đóng cửa kể từ tháng Hai đã gây ra cú sốc lớn về giá cả hàng hóa trên toàn thế giới.
2. Vào thời điểm tất cả những thông điệp ấy đồng loạt được phát đi, chiến sự xem như đã bùng phát trở lại, với việc không quân Mỹ liên tục oanh kích các cơ sở của Iran. Trên nền tảng mạng xã hội X vào sáng 14/7, theo giờ Việt Nam, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết: Quân đội Mỹ đã sử dụng các loại vũ khí chính xác cao để tấn công các hệ thống phòng thủ ven biển của Iran; các trận địa tên lửa; các căn cứ và trận địa thiết bị bay không người lái (UAV) và các năng lực tác chiến trên biển của Iran, theo chỉ thị của Tổng thống Mỹ Donald Trump - người tuyên bố thẳng thừng: Cách hiệu quả nhất để gây sức ép lên Iran là kết hợp giữa phong tỏa và tấn công quân sự (theo kênh Al Jazeera).
Về phần mình, phát biểu tại cuộc họp báo ở Tehran, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei khẳng định: Tehran sẽ chỉ thực hiện các nghĩa vụ của mình khi phía Mỹ thực hiện đầy đủ các cam kết. Ông cáo buộc Washington là bên đầu tiên vi phạm bản ghi nhớ được ký kết hồi tháng trước và cho rằng thỏa thuận hiện đã rơi vào tình trạng khủng hoảng.
Song song, người phát ngôn của Bộ chỉ huy quân sự Iran Khatam Al-Anbiya cảnh báo sẽ không cho phép Mỹ “can thiệp” vào việc quản lý Eo biển Hormuz “trong bất kỳ hoàn cảnh nào”; đồng thời tuyên bố bất kỳ sự hợp tác nào giữa các nước Vùng Vịnh với Washington sẽ bị coi là “hành động chiến tranh”.
3. Điều quan trọng là diễn biến này có thể tiếp tục gây sức ép lên thị trường dầu mỏ và khí đốt toàn cầu. Theo Nhật báo Phố Wall (The Wall Street Journal), giá dầu thế giới đã tăng hơn 4% trong phiên giao dịch cuối tuần, giá dầu Brent tăng 5,2% lên 78,02 USD/thùng, trong khi dầu WTI tăng 4,4% lên 73,52 USD/thùng. Tâm lý lo ngại và thận trọng, có thể thấy, đang đè nặng lên mọi nhà đầu tư ■
