Chiến lược phát triển SCIC: Định hình tổ chức đầu tư chuyên nghiệp

Có thể kể tới như CTCP Nhựa Bình Minh, Tổng công ty Thủy sản Việt Nam -CTCP ( Seaprodex) , Tổng công ty LICOGI - CTCP, CTCP Nhiệt điện Phả Lại, CTCP Nhiệt điện Hải Phòng, CTCP Nhiệt điện Quảng Ninh,…

Giới đầu tư đang kỳ vọng, sau giai đoạn trầm lắng của công tác thoái vốn, động thái này của SCIC sẽ mang đến không khí mới. Tuy nhiên, vẫn đang có những băn khoăn khi danh sách thoái vốn của SCIC vẫn thiếu vắng những “bom tấn” được cả giới đầu tư trong nước và nước ngoài đặc biệt quan tâm như CTCP FPT, CTCP Sữa Việt Nam (Vinamilk)...

Thực ra, lâu nay, những gì mà giới đầu tư trông chờ từ SCIC luôn là danh sách và kế hoạch bán vốn. Với giới đầu tư, đây được coi là mỏ vàng của SCIC khi phần lớn các doanh nghiệp mà SCIC được giao làm đại diên vốn Nhà nước là những doanh nghiệp hàng đầu trong các ngành, lĩnh vực hoạt động của họ nhiều năm qua.

Nguyên nhân có yếu tố lịch sử, SCIC được giao nhiệm vụ nhận bàn giao vốn nhà nước trong các doanh nghiệp ở các bộ, ngành, địa phương. Nhưng lý do chính, các doanh nghiệp trong hệ sinh thái của SCIC thường là những tên tuổi lớn, có sức cạnh tranh. Với vai trò cổ đông lớn ở các doanh nghiệp, SCIC đã tham gia vào tiến trình đổi mới, thúc đẩy sự linh hoạt, ứng biến với bối cảnh kinh doanh thay đổi để đạt được hiệu quả cao hơn cho doanh nghiệp, thúc đẩy phát triển kinh tế nói chung của đất nước.

Năm 2022, nhiều doanh nghiệp có vốn của SCIC đã kiên cường vượt qua khó khăn, bảo đảm công ăn việc làm và thu nhập cho người lao động, tăng trưởng ấn tượng.

CTCP NTP có doanh thu, lợi nhuận vượt 8% và 15% so với kế hoạch đề ra. CTCP Traphaco đạt tăng trưởng kép 11% cả về doanh thu và lợi nhuận. FPT Telecom tăng 16% và 18%. Không đơn vị nào của Tập đoàn Dệt may Việt Nam phải cắt giảm lao động, doanh thu vượt 8% kế hoạch, lợi nhuận vượt 24% kế hoạch, thu nhập bình quân của người lao động tăng 15% so với năm 2021…

Cũng phải nhắc đến cả những doanh nghiệp khi chuyển giao về SCIC có bức tranh tài chính, hoạt động rất yếu như Tổng công ty Sông Đà cũng đã có sự lột xác ngoạn mục. Năm 2022, Sông Đà đạt doanh thu hợp nhất 9.304 tỷ bằng, 136%; LNTT đạt 2.176 tỷ đồng, bằng 521% kế hoạch năm). Sông Đà sẽ thực hiện chi trả cổ tức năm 2022 với tỷ lệ 10% và cổ đông nhà nước nhận được số tiền là 448,5 tỷ đồng.

Không gian phát triển của DNNN

Trong quá trình phát triển của SCIC, đã có rất nhiều lần câu hỏi bao giờ các doanh nghiệp lớn có vốn của SCIC, khả năng có tên trong các bảng xếp hạng doanh nghiệp toàn cầu, khu vực.

Vì đây không chỉ là mục tiêu mà SCIC, với tư cách cổ đông nhà nước, cùng với các cổ đông khác trong doanh nghiệp phấn đấu hướng tới, mà còn bởi sức mạnh tiềm ẩn rất lớn trong các doanh nghiệp này.

Cũng phải nói thêm, nhìn vào sự hiện diện của doanh nghiệp nhà nước trên thế giới, thì sở hữu nhà nước, có vốn nhà nước cũng chưa bao giờ ngáng cản các doanh nghiệp lớn lên...

Ở nhiều quốc gia, DNNN được sử dụng như một công cụ để phát triển các ngành chiến lược với mục tiêu cạnh tranh toàn cầu. Ước tính, có tới 40% tài sản và 43% lao động của doanh nghiệp nhà nước tập trung vào các ngành “công nghiệp mạng lưới” (như đường sắt, viễn thông, năng lượng..). Ở châu Âu, nhiều quốc gia đang có tổng giá trị tài sản của DNNN lớn hơn 20% GDP, như Ba Lan, Estonia, Bỉ, Slovenia, Phần Lan… Tỷ lệ này ở Pháp, Italy là khoảng 10% GDP và nhỏ hơn 10% GDP tại Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, CHLB Đức, Đan Mạch, Áo, Anh…

Ở Việt Nam, ngoài các tập đoàn kinh tế nhà nước đang do Ủy ban quản lý vốn nhà nước làm đại diện vốn nhà nước, nhiều doanh nghiệp dưới trướng SCIC đã sở hữu những thương hiệu có giá trị tầm khu vực và thế giới, như Vinamilk...

Tuy nhiên, ở Việt Nam, việc Nhà nước, với tư cách là nhà đầu tư có thể quyết định thoái chỗ này phải đầu tư chỗ khác để cơ cấu lại danh mục tài sản, để phát triển vốn nhà nước vẫn đang là bài toán khó, ở cả tư duy, cơ chế chính sách. Hệ quả là với tư duy chỉ thoái đi, không đầu tư thêm, trong bối cảnh các kế hoạch cổ phần hóa, thoái vốn tiếp tục được đẩy mạnh, khu vực DNNN sẽ ngày càng chỉ thu hẹp về số lượng và yếu đi về quy mô, năng lực.

Nhưng mọi việc đang thay đổi.

Dự thảo Chiến lược phát triển SCIC giai đoạn đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2035, định hướng phát triển SCIC tiếp tục thực hiện vai trò đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước; đẩy mạnh tiến độ tái cơ cấu và bán vốn nhà nước tại các doanh nghiệp mà Nhà nước không cần nắm giữ; tập trung nguồn lực để đầu tư vào những ngành, lĩnh vực mang lại hiệu quả hoặc Nhà nước cần tiếp tục nắm giữ; trở thành tổ chức đầu tư tài chính chuyên nghiệp…

Định hướng đến năm 2035, SCIC từng bước hoạt động theo mô hình Quỹ đầu tư để thực hiện vai trò đầu tư của Chính phủ.

Tại cuộc họp cuối tháng 4 về Chiến lược phát triển giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2035; Kế hoạch sản xuất kinh doanh và kế hoạch đầu tư phát triển 5 năm giai đoạn 2021-2025, Đề án cơ cấu lại và Danh mục doanh nghiệp chuyển giao về Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC), Phó Thủ tướng Lê Minh Khái và các đại biểu đã cơ bản nhất trí với những định hướng trên và đặt kỳ vọng, niềm tin vào hoạt động hiệu quả của SCIC trong thời gian tới.

Bóng dáng nhà đầu tư chuyên nghiệp

Không phải đợi đến khi xây dựng chiến lược phát triển giai đoạn 2021-2030, bóng dáng SCIC trong vai nhà đầu tư chuyên nghiệp đã định hình khá rõ. Có thể nhìn thấy trong sự phát triển của nhiều doanh nghiệp SCIC quản trị vốn.

Điểm chung của các doanh nghiệp này là tính thị trường và năng lực cạnh tranh được cải thiện rõ nét, chiến lược phát triển doanh nghiệp được xây dựng dựa trên thế mạnh cốt lõi, đa dạng thêm những mảng, miếng đáp ứng nhu cầu thực của thị trường.

Lãnh đạo Vinatex cho biết, chuỗi sản xuất dệt may trọn gói đang trở thành xu hướng tất yếu của ngành dệt may thế giới. Tập đoàn cũng không thể nằm ngoài xu hướng này nếu muốn thâm nhập sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Từ khi đại dịch covid-19 bùng phát, thế giới đã có bài học đắt giá về việc thiếu chủ động nguồn cung khi đứt gãy chuỗi cung ứng. Các nhà mua hàng ưu tiên lựa chọn nhà sản xuất có khả năng cung cấp sản phẩm trọn gói.

Với hệ sinh thái đa dạng, Vinatex đã triển khai số hóa và phần mềm hóa toàn bộ Tập đoàn. Ngành tạo ra hiệu quả nhưng cũng phải bỏ ra nhiều vốn là ngành sợi được số hóa trước. Tiếp theo là số hóa quản trị trên công ty mẹ, số hóa hệ tài chính của công ty mẹ để giải quyết công việc thông suốt.

Các doanh nghiệp trong hệ thống Vinatex hiện rất tự tin đứng ra làm đầu mối nhận trọn vẹn đơn hàng vì số hóa giúp họ có ngôn ngữ chung để bảo đảm đơn vị bạn có khả năng làm đúng yêu cầu. “Chuyển đổi số được thực hiện quyết liệt để Vinatex trở thành chuỗi cung ứng trọn vẹn về sản xuất”, lãnh đạo Tập đoàn cho biết.

Traphaco, doanh nghiệp có 35% vốn của SCIC cũng chọn năm 2023 tập trung vào Chuyển đổi số

Traphaco, doanh nghiệp có 35% vốn của SCIC cũng chọn năm 2023 tập trung vào Chuyển đổi số: Xây dựng và triển khai các hoạt động số hóa chuỗi cung ứng (quản lý sản xuất, kế hoạch, logistic, phân phối), nâng cao trải nghiệm khách hàng, thanh toán phi tiền mặt... Bên cạnh mảng đông dược đã thành danh với nhiều nhãn hàng nổi tiếng, từ 2 năm nay, Traphaco mạnh tay đầu tư cho mảng sản xuất tân dược với tham vọng trở thành công ty sáng tạo nhất ngành dược phẩm Việt Nam. Chiến lược sóng đôi đã giúp Traphaco tăng trưởng 2 con số về doanh thu và lợi nhuận, đồng thời tự tin đặt mục tiêu tăng trưởng cho năm 2023 trên nền cao của năm trước. Công ty dự kiến đầu tư dây chuyền GMP-EU, sân chơi đòi hỏi trình độ cao, vốn chỉ dành cho các doanh nghiệp FDI đang hoạt động tại Việt Nam.

Giữ vững lá cờ tăng trưởng cũng là đích ngắm của FPT Telecom khi năm 2023 doanh nghiệp đặt mục tiêu tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận lần lượt 13,6% và 14,6%. Một loạt giải pháp đã được chi tiết hóa tới từng con số nhằm đạt được mục tiêu trên, chẳng hạn như chuyển đổi từ bán băng thông sang bán dịch vụ với các gói cước được thiết kế riêng cho từng khách hàng, sản xuất các bản quyền truyền hình độc quyền, nâng cấp dịch vụ OTT để mang trải nghiệm mới về hình ảnh và dịch vụ cho khách hàng.

Là cổ đông của các công ty năng động và luôn ấp ủ khát vọng dẫn đầu, tiên phong tìm kiếm sản phẩm, dịch vụ mới, SCIC cho thấy tầm nhìn và năng lực vượt trội của đội ngũ nhân sự hiện đang tham gia với vai trò thành viên HĐQT hoặc lãnh đạo trực tiếp tại các doanh nghiệp mà TCT có vốn đầu tư.

Điều này đang góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp có vốn nhà nước. Đây cũng là yêu cầu cấp thiết được Đảng và Chính phủ đặt ra.

Tại Hội nghị Thủ tướng Chính phủ làm việc với Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp và 19 tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước hồi tháng 4 năm nay, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã yêu cầu các doanh nghiệp nhà nước phải thể hiện tinh thần quyết tâm, trách nhiệm cao, dám nghĩ, dám làm để khơi thông các nguồn lực ở doanh nghiệp, cải thiện hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh.