Chân dung Việt Nam lấp lánh ở Torino

Trong gần 30 năm hoạt động, cùng với nhiều giá trị âm nhạc đặc sắc của châu Âu, liên hoan đã có một số chương trình giới thiệu âm nhạc của các nước như Ấn Ðộ, Ả rập Xê-út, Indonesia...

Ðể chuẩn bị cho chương trình này, từ hơn một năm nay, Ban tổ chức Liên hoan đã cử người sang Việt Nam, đặt vấn đề với GS, TS Tô Ngọc Thanh, Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam và GS Trần Văn Khê để lựa chọn  các nhóm nghệ sĩ  tham gia biểu diễn.

Yêu cầu của Ban tổ chức là tìm những nghệ sĩ, nghệ nhân biểu diễn những bài bản âm nhạc cổ, có tính nguyên gốc cao thuộc những bộ môn âm nhạc truyền thống mang tính tiêu biểu của nền âm nhạc Việt Nam.

Dựa trên những tiêu chí này, và mong muốn phác họa những nét đặc sắc, tiêu biểu của âm nhạc truyền thống Việt Nam, các chuyên gia đã tư vấn cho Ban tổ chức lựa chọn những loại hình âm nhạc tiêu biểu mang tính vùng miền. Phía bắc, là các làn điệu ca trù, chèo và hát văn. Miền trung với nhã nhạc cung đình Huế cùng âm sắc Tây Nguyên qua các dàn cồng chiêng độc đáo. Ðại diện cho Nam Bộ là nhóm nhạc đờn ca tài tử. Hầu hết các nghệ sĩ biểu diễn đều là nghệ nhân của các nhóm nhạc dân tộc có tiếng trong cả nước. Riêng các dàn cồng chiêng, do hạn chế về số lượng nghệ nhân được mời, GS Tô Ngọc Thanh đã chọn hai nhóm của người Ê Ðê Kơ Pă buôn Kơ Xia (gồm các nghệ nhân nam) và nhóm Ê Ðê Bih (do bảy phụ nữ biểu diễn).

Mỗi nhóm nhạc đại diện cho một vùng miền biểu diễn riêng một chương trình (gồm hai suất) tại Nhà hát Gobetti của thành phố Torino. Riêng nhã nhạc cung đình Huế được dành hẳn một suất diễn tại Nhạc viện Torino, nơi được coi là thánh đường âm nhạc của thành phố cổ kính này.

Trong mỗi chương trình, cùng với phần trình diễn của các nghệ sĩ, hai giáo sư Tô Ngọc Thanh và Trần Văn Khê được Ban tổ chức sắp xếp một vị trí ngay trên sân khấu, để giới thiệu và làm rõ hơn một số nét đặc thù về văn hóa dân tộc Việt Nam, giúp người nghe có thể hiểu thêm phần nào về bối cảnh xã hội và tâm hồn người Việt, từ đó thấu hiểu và chia sẻ những cảm nhận âm nhạc. Nhiều nét văn hóa độc đáo của các tộc người Việt Nam đã làm người xem ở Torino vô cùng thích thú.

Trong các buổi diễn, Nhà hát Gobetti luôn đông chật người xem. Rất nhiều học giả Italy bày tỏ sự quan tâm và thán phục trình độ âm nhạc truyền thống của người Việt Nam (Mà - GS Tô Ngọc Thanh dí dỏm - các nhà khoa học họ không quen ngoại giao đâu, họ khen là thật lòng đấy. Cũng không có gì là lạ, bởi một trong những dấu hiệu của sự phát triển cao trong âm nhạc là âm nhạc nhiều bè, mà ở Việt Nam, những sáng tạo đó lại nằm trong tay những người dân có dấu hiệu văn minh đô thị chưa cao). Cũng theo giáo sư Tô Ngọc Thanh, sự kiện âm nhạc này đã thu hút sự quan tâm đặc biệt của báo chí TP Torino và một số tờ báo uy tín của Italy. Có tờ báo đã nêu đánh giá:  Ðó là một nền nghệ thuật đa dạng, có những sáng tạo rất sâu và đạt đến trình độ triết lý.

Chân dung Việt Nam đã được chào đón thật nồng nhiệt ngay trên một vùng đất cổ kính của châu Âu, và đã để lại những ấn tượng thật sâu sắc. Khó có thể nói hết niềm vui và lòng tự hào của mỗi thành viên trong đoàn trước thành công này. Nhưng, trên hành trình trở về, nhiều người lại chạnh lòng, và ao ước, đến bao giờ mới có thể làm được những chương trình công phu, bài bản và kỹ lưỡng như thế, và hơn thế, trên đất Việt Nam.