Chấn chỉnh việc khai thác khoáng sản ở Đồng Nai

Trên địa bàn tỉnh Đồng Nai hiện có hơn 40 mỏ khoáng sản đã khai thác xong, nhưng việc phục hồi môi trường (hoàn thổ) hầu như không tuân thủ đúng theo quy định của pháp luật. Hệ lụy của việc "hậu" khai thác khoáng sản để lại là những hố sâu thăm thẳm, vách đá dựng đứng cheo leo, trong khi việc rào chắn lại thực hiện qua loa, chiếu lệ. Người dân sống trong khu vực hết sức bức xúc và lo lắng cho tính mạng của con em họ đến từ những cái "bẫy" chết người này.

Không chỉ dừng lại ở sự lo lắng, mà đã có tai nạn thương tâm xảy ra từ những hầm đá nhân tạo sâu thăm thẳm đó. Sự việc đáng tiếc trên xảy ra vào tháng 4-2014, làm hai em học sinh lớp 7 học cùng Trường THCS Tân An, xã Hóa An, TP Biên Hòa (Đồng Nai) bị đuối nước tại hầm đá đã ngừng khai thác. Sự việc trên gióng lên hồi chuông báo động về hệ lụy "hậu" khai thác khoáng sản này.

Trong hơn 40 mỏ khai thác xong, có 14 mỏ được cấp phép khai thác theo quy mô công nghiệp, 27 mỏ được cấp phép khai thác tận thu. Phần lớn các mỏ khoáng sản ở Đồng Nai là mỏ chìm, cho nên sau khi khai thác, nơi đó trở thành các hố sâu từ vài chục đến cả trăm mét. Theo quy định, các mỏ khai thác khi tận thu khoáng sản xong, vách phải có độ nghiêng ít nhất là 45 độ, xoải dần từ trên xuống để bảo đảm an toàn, nhưng trên thực tế, vì lợi nhuận cho nên rất ít doanh nghiệp thực hiện đúng.

Qua khảo sát một số khu vực mỏ khai thác khoáng sản tại xã Hóa An, phường Bửu Hòa (TP Biên Hòa) xã Thiện Tân (huyện Vĩnh Cửu)... cho thấy, hầu hết các doanh nghiệp đều khai thác theo kiểu "tận thu" tạo thành vách đá thẳng đứng từ trên xuống. Qua kết quả kiểm tra của các ngành chức năng, hầu hết các mỏ khoáng sản khai thác có độ sâu vượt hơn quy định được cấp phép. Ngoài ra, theo cam kết sau khi khai thác xong, doanh nghiệp phải phục hồi môi trường khu vực mỏ và rào chắn bảo đảm an toàn. Thế nhưng, trên thực tế việc rào chắn sơ sài, thậm chí có nhiều đoạn không được rào chắn theo đúng quy định. Và nguy hiểm luôn rình rập người dân địa phương, nhất là các trẻ em thường hay ra các khu vực này chơi hoặc để tắm. Không dừng lại ở đó, một hệ quả nữa là khu vực này trở thành nơi để các đối tượng trong và ngoài tỉnh đổ trộm rác thải công nghiệp.

Các hộ dân sống quanh các mỏ khai thác khoáng sản tại xã Tam Phước, TP Biên Hòa (Đồng Nai) luôn sống trong nơm nớp lo âu từ hoạt động nổ mìm để khai thác đá. Bởi, họ đã nhiều lần phải hứng chịu các cục đá bay vào nhà, rung chấn của việc nổ mìn còn làm tường nhà của nhiều hộ dân ở đây bị rạn nứt và nhà cửa có thể sập bất cứ lúc nào.

Từ năm 2010, khi có năm mỏ đá đi vào hoạt động tại xã Tam Phước, nhiều hệ lụy "nhãn tiền" đã để lại và làm đảo lộn cuộc sống của người dân nơi đây. Trong đó, ngoài nhà của các hộ dân bị rung chấn mạnh do quá trình nổ mìn thì vấn đề ô nhiễm môi trường do khói, bụi từ quá trình khai thác và nhất là với hàng trăm lượt xe tải hạng nặng ra vào mỗi ngày, đã làm cho tuyến đường liên ấp Thiên Bình của xã Tam Phước bị cày nát. Không chỉ gây ra bụi bao phủ các hộ dân hai bên đường, mà trên hành trình của các xe chở đá này còn gây mất an toàn giao thông cho người dân ở đây và các phương tiện lưu thông khác.

Xã Thiện Tân (Vĩnh Cửu) đang được mệnh danh là nơi bị các mỏ đá "bao vây" khiến người dân và kể cả chính quyền địa phương bức xúc. Qua thống kê sơ bộ, chỉ tính riêng các mỏ khai thác đá, trên địa bàn tỉnh Đồng Nai có 40 mỏ. Có sống ở đây thì mới hiểu hết được nỗi khổ của người dân khi phải hít thở bụi đá mịt mù suốt ngày đêm. Mùa khô, bụi bay nghịt trời, bám đầy trên các loại cây nông nghiệp, ảnh hưởng đến quá trình phát triển của cây. Còn mùa mưa thì đường lầy lội, đi lại hết sức khó khăn.

Khai thác khoáng sản đi đôi với bảo vệ môi trường là điều mà doanh nghiệp nào cũng cam kết nghiêm chỉnh khi xin cấp phép khai thác khoáng sản. Tuy nhiên, trong quá trình khai thác, hầu hết các doanh nghiệp lại chưa thực hiện đúng như cam kết và hệ lụy đầu tiên là người dân sống quanh các khu vực phải hứng chịu. Nếu các cơ quan chức năng không có biện pháp quyết liệt thì xem ra sự thờ ơ trong việc khắc phục môi trường của các doanh nghiệp khai thác khoáng sản vẫn tiếp diễn và để lại nhiều hậu quả nặng nề trong tương lai.