Cạnh tranh không hoàn hảo

Như vậy, thị trường viễn thông nước ta vẫn có ba doanh nghiệp (DN) di động chiếm thị phần lớn là Viettel, VinaPhone và MobiFone, nhưng điểm khác biệt so với trước đây là trong số ba DN này, sẽ có DN không phải là DN 100% vốn Nhà nước. Không còn cạnh tranh theo kiểu "gà cùng một mẹ" nữa, thị trường viễn thông được nhiều người kỳ vọng sẽ cạnh tranh lành mạnh hơn.

Không phải ngẫu nhiên mà việc tách MobiFone ra khỏi VNPT lại thu hút sự chú ý của dư luận nhiều đến như vậy. Thị trường viễn thông trong nhiều năm qua đã chứng kiến sự cạnh tranh sôi động, khốc liệt giữa nhiều DN tham gia thị trường, thậm chí mấy năm gần đây, một số DN đã không trụ vững được, buộc phải ra đi như EVN Telecom, Beeline... Tuy nhiên, đến nay, trên thị trường này cũng chỉ còn lại ba "ông lớn" là MobiFone, VinaPhone, Viettel, còn những mạng khác như Vietnammobile, Gtel Mobile... cũng chỉ chiếm thị phần quá nhỏ bé. Chính vì thế, cạnh tranh trên thị trường viễn thông cũng chỉ là cạnh tranh giữa ba doanh nghiệp nhà nước lớn và đây chính là nguyên nhân khiến thị trường được nhiều chuyên gia nhận định là "cạnh tranh không hoàn hảo". Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương (CIEM), TS Võ Trí Thành từng cho rằng, tái cấu trúc một số DN lớn, nhất là VNPT, trong đó việc tách MobiFone ra hoạt động độc lập được coi là điểm mấu chốt nhất, tạo ra cấu trúc thị trường cạnh tranh. Không giống như những thị trường khác, cạnh tranh trên thị trường viễn thông là cạnh tranh hạn chế vì số lượng thành viên không vô hạn bởi việc gia nhập thị trường rất tốn kém, nhất là chi phí đầu tư hạ tầng mạng. Chính vì thế, nguyên tắc cạnh tranh trên thị trường này là không lấy việc bảo vệ người chơi trên thị trường làm chính mà lấy việc tạo áp lực cạnh tranh để buộc những người đang chơi trên thị trường phải thay đổi.

Nếu cổ phần hóa MobiFone với đối tác chiến lược có năng lực, công nghệ, trình độ quản trị sẽ nâng cao hiệu quả hoạt động của MobiFone, từ đó tạo áp lực cạnh tranh cho hai DN còn lại.

Không chỉ tạo động lực cạnh tranh cho thị trường, với ba DN lớn tham gia, trong đó có một DN không phải hoàn toàn là DNNN thì việc liên kết làm giảm, hay hạn chế cạnh tranh sẽ khó khăn hơn, nhờ vậy người tiêu dùng được hưởng lợi nhiều hơn. Câu chuyện gần đây, ba "ông lớn" Viettel, MobiFone, VinaPhone từng đồng loạt tăng cước dịch vụ 3G vào cùng một thời điểm đã khiến không ít ý kiến vẫn lo ngại về sự cạnh tranh không lành mạnh trên thị trường này cho dù Bộ Công thương đã có kết luận điều tra ba DN này không vi phạm Luật Cạnh tranh. Vì vậy, vấn đề minh bạch hóa thông tin cũng là yếu tố quan trọng hàng đầu để bảo đảm một thị trường viễn thông cạnh tranh lành mạnh, bền vững.