Phóng viên: Xin đồng chí đánh giá một số nét chính của tình hình khí tượng - thủy văn năm 2019?
Phó Giám đốc Hoàng Phúc Lâm: Hiện tượng En Ni-nô (ElNino) chính thức bắt đầu từ tháng 11-2018, dự báo hiện tượng En Ni-nô yếu sẽ duy trì từ nay đến khoảng tháng 7, tháng 8 năm 2019, với xác suất khoảng 65%, sau đó giảm dần và trở về trạng thái trung tính vào những tháng đầu năm 2020. Nhiều khả năng En Ni-nô năm 2018-2019 sẽ có cường độ yếu và không kéo dài, vì thế, dự báo mùa bão năm 2019 trên khu vực Biển Đông có xu hướng muộn hơn so trung bình nhiều năm (TBNN). Số lượng bão và áp thấp nhiệt đới (ATNĐ) trên khu vực Biển Đông và ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền nước ta trong năm 2019 có khả năng ít hơn so TBNN. Cụ thể, có khả năng xuất hiện khoảng 10 đến 12 cơn bão và ATNĐ trên khu vực Biển Đông, trong đó có khoảng bốn, năm cơn bão, ATNĐ ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền. Khoảng thời gian từ tháng 6 đến tháng 8, có khả năng xuất hiện các xoáy thuận nhiệt đới trên khu vực Bắc Biển Đông và ảnh hưởng đến các tỉnh miền bắc; sau đó, bão và ATNĐ có khả năng ảnh hưởng chủ yếu đến khu vực Trung Bộ. Số lượng bão và ATNĐ thấp song cần đề phòng khả năng xuất hiện những cơn bão mạnh và có quỹ đạo phức tạp.
Ngoài ra, các đợt nắng nóng có khả năng tập trung từ nửa cuối tháng 5, tháng 6 ở phía đông Bắc Bộ, từ nửa cuối tháng 5 đến tháng 8 tại khu vực Bắc Trung Bộ và Trung Trung Bộ. Mùa khô năm nay ở các tỉnh ven biển Trung Trung Bộ, Nam Trung Bộ khả năng kéo dài tới tháng 8, tháng 9 năm 2019, nguy cơ cao xảy ra khô hạn, thiếu nước cục bộ, xâm nhập mặn vùng cửa sông. Trên một số sông có khả năng xuất hiện mực nước thấp nhất trong chuỗi số liệu quan trắc.
Mùa lũ năm 2019 trên các sông ở các khu vực Trung Bộ, Tây Nguyên phù hợp quy luật hằng năm. Đỉnh lũ năm 2019 trên các sông ở Thanh Hóa ở mức báo động 1, báo động 2, xấp xỉ đỉnh lũ TBNN; các sông từ Nghệ An đến Bình Thuận và khu vực Tây Nguyên ở mức báo động 2, báo động 3, tương đương TBNN; trên một số sông suối nhỏ và thượng lưu các sông vẫn có khả năng xuất hiện lũ lớn. Trong mùa lũ 2019, ít có khả năng xuất hiện lũ sớm ở đầu nguồn sông Cửu Long. Đỉnh lũ năm ở đầu nguồn sông Cửu Long ở mức báo động 1, báo động 2, thấp hơn đỉnh lũ TBNN. Tuy ít có khả năng xuất hiện lũ lớn, nhưng tiềm ẩn nguy cơ cường suất lũ lên nhanh hơn bình thường do tác động điều tiết dòng chảy từ thượng lưu.
Phóng viên: Những tháng đầu năm 2019, trên cả nước đã xảy ra nhiều hiện tượng bất thường như hoa sữa nở vào mùa hè cùng hoa phượng, mùa hè lạnh như mùa đông, hay ngay đầu hè đã xảy ra nắng nóng gay gắt… Vậy theo đồng chí, những hiện tượng nêu trên đã từng xảy ra, hay là hệ quả của biến đổi khí hậu?
Phó Giám đốc Hoàng Phúc Lâm: Do ảnh hưởng của hiện tượng En Ni-nô yếu bắt đầu từ tháng 11-2018, nền nhiệt ở hầu khắp các khu vực trên cả nước đều cao hơn so TBNN cùng thời kỳ. Nhiệt độ trung bình ở Bắc Bộ và Trung Bộ các tháng 12-2018, tháng 1, tháng 3 năm 2019 tại khu vực Bắc Bộ phổ biến cao hơn từ 1 đến 2,50C so TBNN cùng thời kỳ. Tháng 4-2019, nền nhiệt cao hơn 2 đến 30C so TBNN cùng thời kỳ. Riêng tháng 2-2019, nền nhiệt thậm chí cao hơn từ 3 đến 40C so TBNN cùng thời kỳ. Trong nửa đầu tháng 5-2019, nền nhiệt tại khu vực phía đông Bắc Bộ xấp xỉ so TBNN, riêng một số nơi thuộc Đông Bắc như Cao Bằng, Lạng Sơn, nhiệt độ thấp hơn 10C so TBNN. Ngược lại, một số nơi thuộc Tây Bắc như Lai Châu, Điện Biên, nhiệt độ cao hơn 1 đến 2,50C so TBNN cùng thời kỳ. Như vậy có thể thấy từ cuối năm 2018 đến nay nền nhiệt độ ở hầu hết các khu vực trên cả nước đều cao hơn TBNN.
Trong khoảng nửa đầu tháng 5-2019 ở khu vực Hà Nội xảy ra hiện tượng hoa sữa nở trái mùa (thông thường hoa sữa thường nở vào đầu tháng 8 và kéo dài đến tháng 11). Theo nhận định của các chuyên gia nông nghiệp cũng như chuyên gia về cây xanh, sinh trưởng của các loại cây phụ thuộc vào thời tiết. Mùa đông 2018-2019 và mùa xuân năm nay trời ấm, cuối tháng 4 có nắng nhiều, trời nóng. Nắng nhiều và nhiệt độ cao đã tạo ra số giờ nắng lớn, đồng thời cung cấp nhiều nhiệt cho cây trồng, kích thích hoa sữa và hoa phượng nở sớm hơn bình thường. Một trong những nguyên nhân chính là tác động của thời tiết thể hiện dưới sự tác động của hiện tượng En Ni-nô, cũng như tác động của sự nóng lên toàn cầu, hiệu ứng đô thị hóa.
Phóng viên: Vậy Trung tâm Dự báo Khí tượng - Thủy văn quốc gia có những dự báo và khuyến cáo gì cho những tháng tới, nhất là mùa mưa, bão năm nay?
Phó Giám đốc Hoàng Phúc Lâm: Trong điều kiện khí quyển Trái đất ấm hơn, tiềm ẩn nguy cơ xảy ra các hiện tượng thời tiết cực đoan lớn hơn. Cộng thêm với tác động của hiện tượng En Ni-nô và cuối năm sẽ chuyển dần sang trạng thái trung tính, số lượng bão và ATNĐ được dự báo hoạt động trên Biển Đông thấp hơn so TBNN, tuy nhiên cần đề phòng khả năng xuất hiện của những cơn bão mạnh và có quỹ đạo phức tạp. Ngoài ra, cũng đề phòng những đợt mưa lớn bất thường xảy ra trong thời đoạn ngắn và trong phạm vi hẹp tiềm ẩn nguy cơ lũ quét và sạt lở đất đá ở những nơi có địa hình dốc, thảm thực vật yếu, cũng như ngập úng ở những vùng trũng thấp.
Phóng viên: Xin cảm ơn đồng chí!
