Với việc đấu thầu tập trung quốc gia, đây có thể coi là giải pháp có tính quyết định, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng Quỹ khám chữa bệnh bảo hiểm y tế (BHYT), tăng khả năng cân đối quỹ cũng như bảo đảm tốt hơn quyền lợi người bệnh BHYT.
Trưởng Ban Dược và Vật tư y tế (BHXH Việt Nam) Nguyễn Tá Tỉnh cho biết: Công tác đấu thầu thuốc được thực hiện theo quy định của Luật Đấu thầu số 43/2013/QH13 có hiệu lực từ 1-6-2014; Nghị định 63/2014/NĐ-CP của Chính phủ có hiệu lực từ 15-7-2014. Để triển khai thực hiện công tác đấu thầu thuốc, tháng 5-2016, Bộ Y tế đã ban hành ba Thông tư hướng dẫn gồm: Thông tư số 09/2016/TT-BYT, ban hành Danh mục thuốc đấu thầu, danh mục thuốc đấu thầu tập trung, danh mục thuốc được áp dụng hình thức đàm phán giá; Thông tư số 10/2016/TT-BYT, ban hành Danh mục thuốc sản xuất trong nước đáp ứng về điều trị, giá thuốc và khả năng cung cấp; Thông tư số 11/2016/TT-BYT quy định việc đấu thầu thuốc tại các cơ sở y tế công lập, có hiệu lực từ 1-7-2016.
Một trong những điểm mới của hướng dẫn là các cơ sở y tế tư nhân được tham gia mua thuốc tập trung (cấp quốc gia, cấp địa phương, đàm phán giá) tại địa phương nơi đóng trụ sở. Trong trường hợp này, cơ sở y tế tư nhân có trách nhiệm xây dựng kế hoạch sử dụng thuốc, tuân thủ các quy định về đấu thầu thuốc tập trung tại địa phương như cơ sở y tế thuộc địa phương quản lý. Sở Y tế và đơn vị mua thuốc tập trung cấp địa phương có trách nhiệm tổ chức đấu thầu thuốc cho cơ sở y tế tư nhân như đối với cơ sở y tế thuộc địa phương quản lý.
Trong hai năm 2015- 2016, cả nước có 56 địa phương đấu thầu thuốc tập trung, ba địa phương đấu thầu đại diện và bốn địa phương đấu thầu đơn lẻ. Cả nước có 119 hội đồng đấu thầu thuốc. Theo thống kê, đến hết tháng 5-2016, có 21 địa phương kết quả đấu thầu bằng hình thức đấu thầu rộng rãi đã hết hiệu lực; trong đó, chín địa phương đã phê duyệt kết quả đấu thầu bằng hình thức đấu thầu rộng rãi từ tháng 1 đến 5-2016; còn lại các địa phương đang trong giai đoạn xét thầu.
Theo đánh giá của BHXH Việt Nam, phần lớn BHXH các tỉnh, thành phố tham gia vào đầy đủ các công đoạn trong đấu thầu. BHXH Việt Nam đã cử cán bộ trực tiếp tham gia vào thẩm định kế hoạch đấu thầu thuốc của các bệnh viện trung ương thuộc Bộ Y tế. Việc tham gia trong năm 2015- 2016 được đánh giá sâu hơn, và có nhiều tác động đến kết quả lựa chọn nhà thầu (giá thuốc, lựa chọn thuốc), góp phần loại bỏ, khắc phục nhiều bất hợp lý trong kế hoạch đấu thầu của các cơ sở y tế. Như, vấn đề thuốc có hàm lượng không thông dụng có giá cao bất hợp lý; giá thuốc chênh lệch bất hợp lý giữa các nhóm thuốc, giữa các loại hàm lượng; điều chỉnh, thống nhất cách ghi các thông tin của thuốc: đường dùng, dạng bào chế, đơn vị tính để bảo đảm tính cạnh tranh trong đấu thầu; thuốc biệt dược gốc… Đặc biệt, điều chỉnh một số bất hợp lý đối với các thuốc có chi phí lớn.
Thực tế cho thấy, BHXH các địa phương tích cực, thực hiện tốt trách nhiệm trong tham gia vào công tác quản lý đấu thầu, kiểm soát cung ứng, sử dụng thanh toán thuốc sẽ mang lại hiệu quả. Việc hạn chế được chi phí thuốc do mua sắm giá cao bất hợp lý, do lựa chọn sử dụng danh mục thuốc không hợp lý… góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng Quỹ BHYT, bảo đảm tốt hơn quyền lợi người tham gia BHYT.
Tuy nhiên, theo Phó Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam Phạm Lương Sơn, hiện nay vẫn còn tồn tại những bất cập, nhất là về giá thuốc, về danh mục thuốc. Công tác đấu thầu mua sắm thuốc còn một số hạn chế; có quá nhiều hội đồng đấu thầu thuốc dẫn đến một thuốc có nhiều giá, giá thuốc khác biệt giữa các tỉnh, thành phố, thậm chí giữa các cơ sở KCB trong cùng một địa phương. Một số nơi có tình trạng độc quyền, nhà phân phối tự định giá, áp đặt giá; lựa chọn thuốc biệt dược đắt hơn thuốc gốc với tỷ lệ lớn trong thị phần tỷ trọng thuốc trong nước sản xuất còn thấp; giá thuốc kế hoạch không hợp lý… Để khắc phục những vướng mắc trên, BHXH Việt Nam tiếp tục nghiên cứu để đề xuất với Quốc hội, các bộ, ngành sửa đổi bổ sung hoàn thiện các văn bản về cơ chế chính sách về thuốc cho phù hợp với nguyên tắc quản lý thuốc mà các nước tiên tiến đang áp dụng như: đàm phán giá, định giá thuốc, cơ chế khuyến khích sử dụng thuốc generic…
Hiện nay, BHXH Việt Nam đang tập trung xây dựng Đề án đấu thầu thuốc BHYT tập trung cấp quốc gia dùng trong thanh toán BHYT theo chỉ đạo của Chính phủ. BHXH Việt Nam cũng chỉ đạo Ban Dược và Vật tư y tế khẩn trương hoàn thành văn bản hướng dẫn giải quyết các khó khăn, vướng mắc về thuốc, vật tư y tế và Quy trình tham gia đấu thầu thuốc và cung ứng vật tư y tế của ngành. Đồng thời, chỉ đạo BHXH các tỉnh, thành phố quyết liệt trong công tác chỉ đạo, tăng cường hướng dẫn nghiệp vụ, phối hợp chặt chẽ với Sở Y tế và các cơ sở khám chữa bệnh BHYT trên địa bàn trong công tác đấu thầu thuốc, quản lý và thanh toán chi phí thuốc và vật tư y tế, nhằm bảo đảm kiểm soát chặt chẽ, tạo điều kiện tốt nhất cho người tham gia BHYT.
| Chi phí cho tiền thuốc hiện nay đang chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí y tế nói chung và chi khám chữa bệnh nói riêng. Theo số liệu Tài khoản y tế quốc gia năm 2008, nguồn kinh phí chi cho thuốc chiếm 40% tổng chi toàn xã hội cho y tế, tiêu thụ thuốc bình quân đầu người liên tục tăng từ mức 6 USD (năm 2001) lên xấp xỉ 25 USD năm 2015. Chi phí thuốc cũng chiếm tỷ lệ cao nhất trong cơ cấu chi phí KCB BHYT, năm 2009-2012, tỷ trọng tiền thuốc chiếm khoảng hơn 60%, số liệu này năm 2015 là 48,7%, tổng chi phí KCB BHYT. |
