Cần điều tra làm rõ nguồn gốc phân bón giả tại Phú Yên

Phóng viên Nhân Dân điện tử đã có mặt tại ruộng dưa của năm hộ dân ở thôn Suối Cối 1, xã Xuân Quang 1, huyện Đồng Xuân, tận mắt chứng kiến người dân “thí nghiệm” ngay tại chỗ để phân biệt phân thật, phân giả. Tại đây, trước sự chứng kiến của chính quyền xã Xuân Quang 1 và đại diện Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Đồng Xuân, các hộ trồng dưa gồm: Lê Văn Bình, Lê Thanh Bình, Nguyễn Văn Ngọc, Trịnh Văn Xuân (cùng ở thôn Suối Cối 1), xã Xuân Quang 1, huyện Đồng Xuân và ông Võ Trung Trực, trú ở thôn NamTượng 1, xã Nhơn Tân, Thị xã An Nhơn, (tỉnh Bình Định) đã tự mở bao phân, xúc ra khoảng 1,5 kg bỏ vào thau nước rồi vò cho phân tan ra. Kết quả sau ít phút cả thau nước chuyển màu đục như nước bùn, các hạt phân không hòa tan được trong nước mà kết dính lại thành những cục đất bùn, nâu nhạt.

Những hộ trồng dưa nói trên cho biết, ngày 29-12-2013 năm hộ này có mua 48 bao phân NPK 20-20-15 (loại 50kg/bao) nhãn hiệu đầu trâu, ngoài bao bì có ghi dòng chữ Công ty phân bón Bình Điền. Giá mỗi bao (50kg) là 685.000 đồng. Số phân này do Công ty Anh Trang, ở tổ 5, khu phố 9, phường Trần Quang Diệu, TP Quy Nhơn, tỉnh Bình Định cung cấp. Số lượng 48 bao này bà con đã sử dụng bón lót cho dưa khi làm đất hết khoảng 40 bao. Do bón lót, phân vãi xuống đất rồi phủ bạc nên không phát hiện phân giả. Đến khi bắt đầu bón thúc, bà con đem số phân còn lại hòa với nước, để tưới đổ theo luống thì mới phát hiện hiện tượng nói trên.

Cánh đồng dưa nơi xuất hiện phân bón đầu trâu giả tại xã Xuân Quang 1 huyện Đồng Xuân.

Sau khi phát hiện hiện tượng phân giả, ông Võ Trung Trực đã liên hệ với đại lý cung cấp là Công ty Anh Trang. Ngay sau đó, ngày 15-2, bà Nguyễn Thị Trang (SN 1959) chủ cơ sở này đã lập tức chở 48 bao phân khác (tạm gọi là phân chính hiệu) vào tận ruộng dưa các hộ này gọi là đền bù không tính tiền số phân đã bán trước đó. Tại đây, bà Trang đã năn nỉ bà con thông cảm, bỏ qua, vì trong quá trình mua bán không kiểm tra, kiểm soát được nguồn gốc.

Theo đề nghị của người trồng dưa, bà Nguyễn Thị Trang đã làm biên bản thỏa thuận, xác nhận “Có bán phân NPK 20-20-15 đầu trâu. Số lượng 48 bao không đúng chất lượng” (biên bản lập ngày 15-2-2014). Trong biên bản, bà Trang cam kết ngoài việc đền bù 48 bao phân, sẽ còn bù thêm một khoản tiền, nếu khi thu hoạch số diện tích dưa đã sử dụng lượng phân bón giả, dưa không đạt sản lượng như những ruộng dưa liền kề sử dụng nguồn phân chính hiệu.

Tại hiện trường, nếu để ý so sánh bên ngoài bao bì thì thấy rất rõ có sự giả mạo nhãn mác của hãng phân bón đầu trâu chính hiệu và phân giả. Cụ thể trên bao phân chính hiệu của Công ty cổ phần phân bón Bình Điền có logo mầu đen hình đầu trâu và dòng chữ in hoa “CÔNG TY CỔ PHẦN PHÂN BÓN BÌNH ĐIỀN”; còn nếu phân giả thì chỉ có hình đầu trâu và dòng chữ “ CÔNG TY PHÂN BÓN BÌNH ĐIỀN”. Nhãn chất lượng bên hông bao phân nếu là phân giả sẽ bóc gỡ rất dễ vì chỉ dán đề can, còn bao phân thật thì máy dập in luôn vào bao nên không thể gỡ ra được. Còn khi sử dụng, như đã nêu trên khi ngâm phân đúng chất lượng thì sẽ hòa tan vào nước, còn loại phân giả đã thì sẽ vón thành cục đất, cát lẫn lộn kết dính.

Tại các ruộng dưa bà con cũng cung cấp thêm là có sự khác biệt trong quá trình sinh trưởng của cây dưa. Cùng một đợt xuống giống, đến nay dưa đã 30 ngày tuổi, nhưng diện tích 5,6 ha của năm hộ sử dụng nguồn phân giả nói trên để bón thì dưa phát triển kém hẳn so với những ruộng dưa sử dụng nguồn phân bón đúng chất lượng. “Đến giai đoạn bón thúc, chúng tôi mới phát hiện phân giả vì dưa chậm phát triển, thậm chí èo uột. Để kịp thời vụ, hiện chúng tôi phải bón phân thật thường xuyên hàng ngày gây tốn kém. Tuy nhiên, năng suất ước cũng chỉ bằng khoảng 1/5 so với bón phân thật. Thông thường, cứ 500m2 dưa chi phí khoảng tám triệu đồng, nay phải bón phân bổ sung tốn thêm hơn bốn triệu đồng”, ông Võ Trung Trực nói.

Ông Đặng Chí Hậu, Chủ tịch UBND xã Xuân Quang 1 cho biết: Nhận được nguồn tin từ người dân, sáng ngày 17-2, UBND xã đã chỉ đạo các ngành liên quan phối hợp với cán bộ Phòng NN-PTNT huyện Đồng Xuân kiểm tra thực tế. Kết quả, khi hòa tan phân trong nước cho thấy toàn là đất và cát vón cục. Địa phương sẽ báo cáo vụ việc lên UBND huyện và các ngành chức năng vào cuộc điều tra làm rõ để xử lý, đồng thời động viên bà con yên tâm sản xuất, chờ kết luận chính thức.

Được biết, chỉ tính riêng xã Xuân Quang 1 đã có hơn 100 trại trồng dưa hấu, với diện tích hơn 220 ha; trong đó có khoảng 10 trại của người dân địa phương, còn lại là của những người dân tỉnh Bình Định đến thuê đất của người dân với giá hai triệu đồng/sào/vụ để trồng dưa.

Tiếp tục làm rõ sự việc, chúng tôi đã làm việc với ông Lê Bá Cung cán bộ marketing thuộc Công ty cổ phần phân bón Bình Điền đại diện tại Phú Yên, ông Cung cũng xác nhận việc xuất hiện phân bón giả sản phẩm thương hiệu phân bón đầu trâu của Công ty cổ phần phân bón Bình Điền, bán cho người trồng dưa tại thôn Suối Cối 1, xã Xuân Quang 1, huyện Đồng Xuân là chính xác. Trước Tết Nguyên đán 2014, công ty Cổ phần phân bón Bình Điền cũng phát hiện hiện tượng này tại một số đại lý cung cấp vật tư phân bón cho người trồng dưa có địa chỉ ở Bình Định. Công ty đã có văn bản gửi cơ quan chức năng tỉnh Bình Định đề nghị can thiệp, làm rõ.

Số phân này công ty Anh Trang mới chở đến đền bù cho người trồng dưa ở Xuân Quang 1, huyện Đồng Xuân.

Trong sáng ngày 20-2, phóng viên báo Nhân Dân điện tử cũng đã liên hệ được với bà Nguyễn Thị Trang, đại diện Công ty Anh Trang. Bà Trang cũng thừa nhận là có bán 48 bao phân cho năm hộ dân đang sản xuất dưa tại xã Xuân Quang 1, huyện Đồng Xuân như đã đề cập trên đây. Sau khi nghe phản ảnh bà Trang đã khắc phục bằng cách đem 48 bao phân vào đền bù. Khi được hỏi nguồn gốc loại phân này, bà Trang cho biết là cũng mua lại tại một số đại lý khác trên địa bàn tỉnh Bình Định rồi cung cấp lại cho người trồng dưa. Việc mua và bán loại phân này với số lượng bao nhiêu bà Trang viện dẫn do trong thời gian đi nuôi chồng bị bệnh trong TP Hồ Chí Minh, ở nhà thuê người làm công nên cũng không kiểm soát được. Theo bà Trang 48 bao phân đã bán cho những hộ trồng dưa nói trên là bán nợ, mỗi bao giá 720.000 đồng-730.000 đồng sau khi thu hoạch dưa sẽ thu nợ.

Được biết, phong trào trồng dưa hấu phủ bạc mấy năm gần đây phát triển mạnh ở một số huyện miền núi các tỉnh Bình Định, Phú Yên, Gia Lai, Đác Lắc với diện tích hàng nghìn ha. Phần lớn người trồng dưa từ Bình Định đến các nơi thuê đất để trồng hoặc cùng hợp tác để trồng. Nhiều đại lý buôn bán vật tư, phân bón ở Bình Định chuyên cung cấp phân bón, thuốc trừ sâu, tấm ni-lông, các loại dụng cụ trồng dưa cho người nông dân. Nhiều người trồng dưa do thiếu vốn, các đại lý này cho ứng trước bằng vật tư, phân bón, sau khi thu hoạch sẽ trả lại với mức lại suất theo thỏa thuận.

Lợi dụng lòng tin của người nông dân, kẻ hám lợi đã tung ra thị trường loại sản phẩm kém chất lượng, giả thương hiệu để thu lợi bất chính, làm ảnh hưởng đến uy tín nhà sản xuất, gây thiệt hại cho người nông dân. Đề nghị các ngành chức năng của hai tỉnh Phú Yên, Bình Định khẩn trương phối hợp điều tra, xử lý, ngăn chặn tình trạng này để bảo vệ cho người tiêu dùng.