Cai nghiện ma túy hai giai đoạn, những kết quả bước đầu

Ðề án tổ chức quản lý dạy nghề cho người sau cai nghiện của TP Hồ Chí Minh đang đạt những kết quả bước đầu đáng khích lệ. Trong thời gian cai nghiện, tất cả học viên đều được trang bị nghề nghiệp phù hợp. Toàn bộ số học viên sau cai được bố trí việc làm, nhiều học viên đã có thu nhập chính đáng từ thành quả lao động, có tích lũy gửi về phụ giúp gia đình...

Tháng 6-2003, tại kỳ họp thứ 3, QH khóa 11 đã thông qua Nghị quyết cho phép TP Hồ Chí Minh thực hiện thí điểm đề án Tổ chức, quản lý, dạy nghề và giải quyết việc làm cho người sau cai nghiện. Sau một năm triển khai, đề án đã nhận được sự đồng tình không chỉ của chính bản thân và gia đình người cai, mà còn nhận được sự đồng thuận, ủng hộ của toàn xã hội.

Hoàn thiện lại nhân cách

Ðến tháng 4-2004, TP Hồ Chí Minh đã đưa được hơn 33 nghìn người nghiện hút ma túy đi cai tập trung tại các trường, trung tâm cai nghiện do thành phố quản lý, trong đó có hơn 10 nghìn người đã hoàn thành giai đoạn 1 (giai đoạn tập trung bắt buộc).

Về lý thuyết, sau khi đã tập trung cai nghiện hai năm, người nghiện hầu như không còn lệ thuộc các chất kích thích. Tuy nhiên, thực tế công tác cai nghiện nhiều năm ở TP Hồ Chí Minh nói riêng và cả nước nói chung cho thấy, sau khi được trở về với gia đình, tỷ lệ tái nghiện rất cao, có nơi lên đến hơn 90%. Từ thực tế đó, TP Hồ Chí Minh xây dựng đề án tiếp tục quản lý tập trung số người cai đã hoàn thành giai đoạn 1 nhằm giúp họ có thêm thời gian cách ly với môi trường bên ngoài còn nhiều cám dỗ. Mặt khác, trong thời gian này, người nghiện sau cai còn được hưởng nhiều quyền lợi như được học nghề, được bố trí việc làm phù hợp... Xác định người mắc nghiện không chỉ đơn thuần là người bị lệ thuộc các chất kích thích độc hại, mà còn là những người đang có những khiếm khuyết về nhân cách. Do vậy, công tác cai nghiện, nhất là giai đoạn sau cai mà TP Hồ Chí Minh theo đuổi đang nhằm đến mục đích cao hơn, mang đậm tính nhân văn là trả lại nhân cách; tạo cho họ những điều kiện, cơ hội tốt nhất làm lại cuộc đời...

Ðể hoàn thiện lại nhân cách cho những người một thời lầm lỡ, ngoài cắt cơn, chăm sóc sức khỏe, công tác giáo dục được đặc biệt coi trọng. Tại các trung tâm, ngoài học bổ túc văn hóa, bổ sung kiến thức xã hội, lao động trị liệu, việc giáo dục nhân cách thông qua lao động, rèn nếp sống, thói quen sinh hoạt tốt, cách ứng xử đúng giữa người với người, với tập thể và xã hội... được quan tâm và thực hiện thường xuyên. Kết quả là phần lớn số học viên đều nhận thức thời gian nghiện hút là quãng đời đen tối nhất của mình, không chỉ làm hại sức khỏe bản thân, ảnh hưởng kinh tế gia đình mà điều tệ hại nhất là làm cho người nghiện suy thoái đạo đức, đôi khi mất cả tính người, rồi từ đó xây dựng ý thức rèn luyện tự hoàn thiện. Tại các trung tâm, sau khi được học bổ túc văn hóa, tham dự các kỳ thi tốt nghiệp, nhiều học viên đã khóc khi được nhận tấm bằng bởi khi còn ở bên ngoài do nghiện ngập cho nên cái điều tưởng như bình thường ấy mà nhiều năm họ không làm nổi.

Những kết quả bước đầu

Ðề án Tổ chức quản lý, dạy nghề và giải quyết việc làm cho người sau cai nghiện đã và đang nhận được sự đồng tình ủng hộ không chỉ của học viên, gia đình học viên mà còn của nhiều cơ quan, tổ chức và nhất là các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố.

Ðược hỏi có suy nghĩ gì về việc thành phố có chủ trương tiếp tục tổ chức quản lý sau cai, học viên Nguyễn Thị Bích Hạnh đã cai nghiện 23 tháng tại Trung tâm Phú Văn nói: "Thoạt nghe phải ở lại thêm hai năm nữa, không chỉ em mà một số bạn khác cũng buồn, thậm chí có người còn phản ứng. Nhưng sau khi được nghe cán bộ giải thích, suy nghĩ kỹ, thấy đó là điều cần thiết. Bản thân em lúc này nếu được về thành phố cũng không chắc có giữ được mình trước sức cám dỗ kỳ lạ, ma quái của ma túy hay không. Nếu thử lại, dù chỉ một lần thôi, thì bao nhiêu nỗ lực rèn luyện của em trong hai năm, bao nhiêu kỳ vọng của gia đình, bao nhiêu công sức dìu dắt giúp đỡ của các anh, các chị cán bộ sẽ trở thành vô nghĩa. Vả chăng, tham gia đề án, em sẽ được học nghề dài hạn, được giải quyết việc làm lâu dài, tương lai không còn mờ mịt như trước đây, vì vậy em đồng tình và đăng ký xin ở lại".

Chị Ngọc Hương, nhà ở đường Trần Tế Xương, phường 7, quận Phú Nhuận, có con trai tập trung cai nghiện 26 tháng tại Trung tâm giáo dục dạy nghề và giải quyết việc làm Nhị Xuân cho biết: "Tôi hoàn toàn ủng hộ đề án sau cai của thành phố cho nên đã khuyên con trai đăng ký ở lại trung tâm thêm hai năm nữa. Nói thật, trước khi vào Nhị Xuân, cháu đã cai nghiện nhiều lần ở nhiều nơi nhưng rồi lại tái nghiện. Ở trung tâm thêm hai năm nữa tôi thấy yên tâm, với thời gian cách ly như vậy cơ hội bỏ hẳn ma túy của con tôi càng rõ ràng hơn".

Nhiều cha mẹ học viên biểu lộ thái độ đồng tình với đề án của thành phố theo cách riêng, bỏ vốn đầu tư mở các cơ sở sản xuất, gia công ngay tại các trung tâm cho con mình làm, đồng thời thu hút thêm lao động khác cũng là học viên. Tại trung tâm giáo dục dạy nghề và giải quyết việc làm Nhị Xuân, tính đến tháng 6-2004, đã có 10 gia đình học viên bỏ vốn tổ chức sản xuất nhiều loại ngành nghề như: gia công đồ mỹ nghệ, đóng vở học sinh, làm bánh mỳ... thu hút hàng trăm lao động học viên. Nghệ nhân Phạm Thanh Hiền có con trai cai nghiện còn tổ chức cả một lớp dạy nghề mỹ nghệ trong trung tâm. Hai bà Trần Thị Thu Hà và Phạm Thị Yến, là mẹ của các học viên Nguyễn Văn Thảo và Huỳnh Liên Chiểu, có cơ sở trồng phong lan đã bỏ 50 triệu đồng lập một trại trồng hoa phong lan tại nơi con cai nghiện, tạo việc làm, thu nhập cho các học viên...

Tạo cơ sở cho việc thực hiện đề án thành công, ngoài khu công nghiệp Nhị Xuân rộng 51,75 ha; công trình nâng cấp, mở rộng tuyến đường Ðặng Công Bỉnh dài 6,99 km nối với quốc lộ 22; khu dân cư Nhị Xuân rộng 23,65 ha đang được xây dựng với tổng kinh phí 502 tỷ đồng, quy mô thu hút 10 nghìn lao động, trong đó có 6.200 lao động là học viên sau cai... thành phố còn kêu gọi và khuyến khích các doanh nghiệp bỏ vốn lập các cơ sở sản xuất ngay trong các trung tâm, giải quyết việc làm cho người đã hoàn thành cai nghiện ở cả hai giai đoạn có nhu cầu tìm kiếm việc làm ổn định, lâu dài. Ðến nay, tại tất cả 18 trung tâm cai nghiện có gần 100 doanh nghiệp đăng ký tham gia đề án bằng việc tiến hành xây dựng nhà xưởng, lắp đặt máy móc thiết bị, bố trí cán bộ kỹ thuật, cán bộ quản lý phục vụ sản xuất. Chỉ tính riêng chín trường, trung tâm thuộc lực lượng thanh niên xung phong quản lý đã có 34 doanh nghiệp hoàn thiện tất cả các bước chuẩn bị, bắt đầu ổn định sản xuất với nguồn lao động chính là các học viên...