Bưởi Diễn trong chuyển dịch cơ cấu cây ăn quả ở Hiệp Hòa

Một ha bưởi Diễn thu hơn 800 triệu đồng

Không phải ngẫu nhiên mà ai đến Hiệp Hòa tìm hiểu về cây bưởi Diễn cũng được giới thiệu đến nhà ông Nguyễn Trường Thinh, thôn Khánh Vân, xã Ðoan Bái. Cây bưởi Diễn do ông Thinh trồng ngon nổi tiếng, một phần nhờ giống, nhưng phần lớn là do kỹ thuật trồng và chăm sóc của gia đình. Nhìn bề ngoài, dễ nhận thấy ông là người cần cù, năng động. Ông kể, bưởi ở quê ông, nhà nào chả có, đến vụ thu hoạch đem ra chợ bán lẻ trầy trật mãi mỗi quả cũng chỉ được năm trăm đến một nghìn đồng. Năm 1998, khi ông "rước" 51 cây bưởi giống (27 nghìn đồng/cây) về trồng, bà con trong xã ngỡ ngàng, càng ngỡ ngàng hơn khi ông chặt bỏ đi hơn một trăm gốc đu đủ, vải thiều, nhãn đang độ tuổi cho quả để trồng bưởi. Hằng tháng trời, ông cùng vợ, con cần mẫn vét từng xô bùn đổ lên vườn, vun luống cao khoảng 30 cm, sau đó đào hố giữa mô đã vun rồi cho phân hữu cơ hoai mục, đặt bầu cây vào rồi lấp đất ngang mặt bầu, mật độ 9 m2/cây. Theo ông, bưởi rất thích hợp đất bùn ao, trồng vào mùa xuân là đẹp nhất, trồng vào mùa thu cũng được, song cần để đất bùn hơi ướt nhằm giúp cây đủ độ ẩm trong giai đoạn đầu. Chẳng mấy chốc cây bưởi bén rễ, lớn vùn vụt. Ông luôn chủ động phòng trừ sâu bệnh cho bưởi bằng cách phun thuốc bảo vệ thực vật đúng chu kỳ nhú lộc khoảng 1 cm; tám ngày phun thêm lần nữa, thường xuyên theo dõi diễn biến thời tiết trong năm để thúc hoặc ép cây ra hoa theo đúng ý mình nhằm tránh sương muối và rét đậm đồng thời phòng, tránh loại bệnh thường phát sinh. Khi quả to bằng nắm tay ông tỉa bớt chỉ để mỗi gốc 70 quả và tăng dần mỗi năm từ 10 lên 15 quả là vừa.

Một trong những kỹ thuật được ông rất coi trọng quyết định đến chất lượng quả sau này (bán được giá hay không được giá) là chăm sóc bưởi giai đoạn tạo đường (từ tháng 7 đến tháng 9 dương lịch). Theo đó, mỗi gốc bón ba lạng ka-li để quả chắc và ngọt, tuyệt đối không được dùng nước lã để tưới cây. Chính vì áp dụng triệt để biện pháp kỹ thuật này nên bưởi nhà ông bao giờ cũng đạt năng suất cao, chất lượng tốt. Khi thu hoạch mỗi quả nặng khoảng một kg, vỏ bưởi mầu vàng đậm, cùi mỏng, tách ra cứ 12 múi đều tăm tắp; tôm bưởi ráo không rối, múi mọng không chảy nước ra tay, khi ăn có vị ngọt dịu và rất thơm. Năm 2004, 51 cây bưởi (trồng trên diện tích 1,3 sào) thu gần 40 triệu đồng. Năm  2005 ông thu hơn 50 triệu đồng vì có thêm 14 cây bắt đầu cho thu hoạch, hiện tại gia đình ông có hơn 100 cây. Như vậy nếu mở rộng diện tích, mỗi ha bưởi Diễn cho thu hơn 800 triệu đồng. Hội Nông dân, Hội làm vườn, Phòng Nông nghiệp Hiệp Hòa cũng đã và đang vận động bà con học tập và vận dụng kinh nghiệm trồng bưởi như gia đình ông Thinh.

Ðịnh hướng cây hàng hóa

Phải chăng cần một chiến lược nhân rộng diện tích bưởi Diễn, nhất là trên diện tích đất cao cấy lúa một vụ không ăn chắc? Chúng tôi nêu câu hỏi này với ông Vương Văn Nam, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Bắc Giang. Không đi thẳng vào câu trả lời, ông đưa ra những phân tích sắc sảo về ưu điểm của cây bưởi Diễn: Ðây là cây dễ trồng, không kén đất, rất thích hợp điều kiện sinh thái và khí hậu ở các vùng trung du của tỉnh; bưởi ít bị nhiễm sâu bệnh, tán nhỏ, không cần nhiều diện tích. Ưu thế quan trọng nhất là trái bưởi Diễn khi hái xuống có thể bảo quản được trong thời gian từ ba đến sáu tháng (với  điều kiện quả sạch bệnh, không bị trầy xát) mà vẫn giữ nguyên được phẩm chất. Chính vì vậy đầu ra cho loại quả này rất dễ dàng. Bưởi còn được dùng làm mứt hoặc ép nước xuất khẩu được người nước ngoài rất ưa chuộng.

Theo thống kê, huyện Hiệp Hòa có hơn 50 ha bưởi Diễn tập trung ở các xã: Lương Phong, Ðoan Bái, và Thường Thắng, mỗi năm Hiệp Hòa đưa ra thị trường khoảng 20 nghìn trái,  số lượng này do các tư thương đăng ký mua tại vườn. Ba năm qua ông Thinh đã chiết ghép 7.500 cành (15 nghìn đồng/cành) và đầu năm 2005 Trung tâm Khuyến nông - Khuyến lâm tỉnh cũng cung ứng một vạn cây bưởi giống cho bà con. Hiện nay bưởi Diễn Hiệp Hòa đã có mặt ở nhiều siêu thị Hà Nội, Hải Phòng... bán với giá từ 19.000 đến 25.000 đồng/quả. Trong thời gian tới, huyện Hiệp Hòa sẽ tích cực nhân rộng diện tích bưởi Diễn trên địa bàn, nhằm góp phần vào phong trào cải tạo vườn tạp theo Nghị quyết 08 của huyện ủy.