Bước phát triển mới của ngành đóng tàu ở Nam Ðịnh

Trước năm 1985, ngành công nghiệp đóng tàu Nam Ðịnh đã được cả nước biết đến với sản phẩm tàu pha sông biển xi-măng lưới thép. Ði đầu trong lĩnh vực này là HTX tàu thuyền Quyết Thắng. Khi đó, những người thợ lành nghề của cơ sở đóng tàu này có thể đóng được tàu trọng tải 150 tấn, phục vụ các địa bàn trong cả nước, đáp ứng nhu cầu vận chuyển các loại nguyên vật liệu  như đá, than, phân bón. Những chiếc cầu phao xi-măng lưới thép phục vụ quốc phòng và dân sinh cũng ra đời từ HTX tàu thuyền Quyết Thắng.

Phó Giám đốc Sở Công thương Nam Ðịnh Trần Quốc Hùng cho biết, thời kỳ tăng tốc của ngành công nghiệp đóng tàu địa phương được bắt đầu từ năm 2002, tốc độ tăng trưởng đạt mức 30%/năm, làm tiền đề cho bước đột phá trong những năm 2004, 2005 với tốc độ tăng trưởng 44 - 45%/năm. Công nghiệp đóng tàu góp phần  tăng thu ngân sách, đồng thời thay đổi cơ cấu kinh tế của tỉnh. Trong hai năm gần đây, nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản không còn là ngành kinh tế chiếm tỷ trọng chủ yếu mà nhường chỗ cho sản xuất công nghiệp, xây dựng và dịch vụ. Ðến tháng 6-2008, trên địa bàn tỉnh có 66 doanh nghiệp tham gia đóng tàu với 77 dự án, trong đó có 35 doanh nghiệp đã đi vào sản xuất. Tổng vốn đầu tư  của các dự án đạt gần 8.700 tỷ đồng, trong đó số vốn thực hiện là 1.844 tỷ đồng. Năm 2007, các doanh nghiệp đóng tàu xuất xưởng 500 tàu, tải trọng từ 500 đến hơn 5.000 tấn, trong đó khu vực dân doanh đóng mới 478 tàu. Giá trị sản xuất công nghiệp toàn ngành sửa chữa và đóng mới tàu, thuyền đạt hơn 750 tỷ đồng, tăng 30,9% so với năm trước, chiếm 12,67% giá trị sản xuất công nghiệp toàn tỉnh.

Ngành công nghiệp cơ khí đóng mới và sửa chữa tàu, thuyền của Nam Ðịnh những năm gần đây có bước phát triển nhanh là do địa phương phát huy được lợi thế về địa lý. Trên địa bàn tỉnh có nhiều sông lớn như sông Hồng, sông Ninh Cơ, sông Ðào, sông Ðáy, sông Sò và các cửa biển Ba Lạt, cửa Lạng Giang, cửa Ðáy. Cùng với đầu tư tích cực của nhiều doanh nghiệp, nhất là các tổng công ty, tập đoàn, đây là điều kiện thuận lợi cho ngành công nghiệp đóng tàu phát triển mạnh.

Ðể tạo điều kiện cho các dự án đầu tư trong lĩnh vực đóng tàu nói riêng, các dự án đầu tư trọng điểm khác như khai thác, chế biến nông sản, thực phẩm; điện, điện tử; dệt may, da giày; hóa chất... được triển khai thuận lợi, UBND tỉnh đã ban hành quyết định về một số cơ chế, chính sách khuyến khích đầu tư phát triển trên địa bàn tỉnh. Theo đó, về mặt bằng, chỉ sau bảy ngày nộp văn bản về nhu cầu sử dụng đất, doanh nghiệp sẽ được tỉnh thông báo địa điểm và diện tích đất dự kiến dành cho doanh nghiệp. Doanh nghiệp chịu trách nhiệm chi trả các khoản tiền giải phóng mặt bằng theo phương án và dự toán được UBND tỉnh phê duyệt, riêng các dự án sử dụng vùng đất bãi sông, bãi biển, doanh nghiệp sẽ được hỗ trợ 100%. Về chính sách thuế, cùng với các ưu đãi theo quy định của Chính phủ, doanh nghiệp còn được tỉnh hỗ trợ 50% số thuế thu nhập doanh nghiệp thực nộp vào ngân sách địa phương trong bốn năm. Ngoài ra, tỉnh  có chính sách ưu đãi về nguồn lao động thông qua việc tạo điều kiện cho doanh nghiệp ký hợp đồng đào tạo công nhân kỹ thuật với các trường, các trung tâm dạy nghề.

Chính sách thu hút đầu tư thông thoáng đã kích thích doanh nghiệp mạnh dạn triển khai nhiều dự án đóng tàu quy mô lớn. Chủ tịch UBND thị trấn Cát Thành, huyện Trực Ninh, Vũ Trọng Biểu cho biết: Từ năm 2006 đến nay đã có bảy đơn vị đầu tư xây dựng nhà máy đóng tàu dọc triền sông Ninh Cơ với diện tích 26 ha vùng bãi. Sản phẩm chủ yếu là tàu biển trọng tải từ 3.000 đến 5.000 tấn, cung cấp cho bạn hàng các tỉnh, thành phố phía bắc như Thái Bình, Hải Phòng, Quảng Ninh.

Ðiều đáng mừng là lực lượng lao động phần lớn được các đơn vị đóng tàu lấy người tại chỗ. Nơi ít thì hơn 400 lao động, còn với đơn vị lớn như Công ty cổ phần Cát Tường, số lao động thường xuyên làm việc tại xưởng sản xuất là gần 1.100 người. Ngành công nghiệp phát triển thu ngân sách của thị trấn  tăng lên đáng kể.

Năm 2007, hai HTX đóng tàu Minh Tuấn và Trường An nộp ngân sách hơn 800 triệu đồng nhưng chỉ trong sáu tháng đầu năm nay đã nộp 1 tỷ 570 triệu đồng. Phòng Công thương huyện Trực Ninh cho biết, cụm công nghiệp đóng tàu thị trấn Cát Thành, mặc dù mới được thành lập, nhưng đang ổn định sản xuất, có tốc độ tăng trưởng nhanh. Hiện nay, cụm công nghiệp đóng  tàu Cát Thành chiếm hơn 70% tổng giá trị sản xuất công nghiệp của toàn huyện. Thời gian tới, Trực Ninh xác định công nghiệp đóng tàu là ngành mũi nhọn phát triển kinh tế của địa phương.

Theo đường số 21 đi về huyện Xuân Trường, từ trên cầu Lạc Quần phóng tầm mắt ra xa đã thấy hàng chục con tàu lớn chờ bàn giao cho khách hàng. Ðây là địa phương có số đơn vị tham gia sửa chữa và đóng mới tàu, thuyền nhiều nhất tỉnh. Ðến tháng 6-2008, có 29 công ty TNHH, công ty cổ phần đóng tàu hoạt động dọc theo con sông Ninh Cơ tại các xã Xuân Hùng, Xuân Châu, Xuân Ngọc, Xuân Ninh, Xuân Tân, Xuân Thành và Xuân Hồng. Tổng vốn đầu tư vào lĩnh vực này là hơn 2.000 tỷ đồng. Năm 2007, doanh thu của các đơn vị đóng tàu là 962 tỷ đồng,  5 tháng đầu năm nay đạt 612 tỷ đồng.

Ngoài các làng nghề cơ khí nổi tiếng như Xuân Tiến, Xuân Kiên, giờ đây Xuân Trường còn được biết đến là trung tâm công nghiệp tàu thủy lớn của khu vực các tỉnh phía bắc. Lãnh đạo huyện  Xuân Trường cho biết, cụm công nghiệp  Xuân Trường rộng 13,9 ha đã được lấp đầy. Năm 2007 có tám đơn vị đi vào hoạt động, đạt giá trị sản xuất hơn 400 tỷ đồng, giải quyết việc làm ổn định cho khoảng 2.000 lao động ở địa phương.

Công nghiệp đóng tàu Nam Ðịnh phát triển nhanh như hiện nay, còn có sự đầu tư tích cực của các tổng công ty và tập đoàn kinh tế lớn. Từ năm 2006 đến nay, Tập đoàn công nghiệp tàu thủy Việt Nam (Vinashin) đầu tư các dự án đóng tàu lớn như Nhà máy đóng tàu Thịnh Long 1 và 2, Nhà máy đóng tàu Mỹ Trung, Nhà máy đóng tàu Nghĩa Phong, đem đến diện mạo mới cho bức tranh công nghiệp của tỉnh.

Từ năm 2002 đến nay, một số nhà máy như đóng tàu 1-5, Nam Hà, Công ty cổ phần công nghiệp tàu thủy sông Ðào, Hoàng Anh gia nhập Tập đoàn công nghiệp tàu thủy Việt Nam, có điều kiện thuận lợi để đầu tư mở rộng quy mô sản xuất, kinh doanh,  tiếp cận với tiến bộ kỹ thuật tiên tiến trong ngành đóng tàu.

Ông Trần Quốc Hùng, Phó Giám đốc Sở Công thương Nam Ðịnh cho biết: Ðến hết tháng 6, giá trị sản xuất của ngành công nghiệp đóng tàu đạt hơn 415 tỷ đồng, tăng 26,4% so với cùng kỳ. Doanh thu toàn ngành ước đạt hơn 1.200 tỷ đồng, nộp ngân sách hơn 9,5 tỷ đồng.

Chấp hành sự chỉ đạo của Chính phủ về việc thực hiện các giải pháp kiềm chế lạm phát, Công ty cổ phần công nghiệp tàu thủy Hoàng Anh đã tiến hành rà soát, điều chỉnh, cơ cấu lại danh mục dự án đầu tư tại các đơn vị thành viên. Tạm dừng đầu tư dự án nhà máy đóng tàu Mỹ Trung và Nghĩa Phong. Thu hẹp sản xuất trong lĩnh vực đóng tàu, ưu tiên cho đóng tàu trọng tải lớn và tàu vận tải biển bắc-nam. Lãnh đạo công ty xác định tập trung vốn hỗ trợ các dự án, sản phẩm trọng điểm sắp hoàn thành, đẩy nhanh tiến độ thi công để đưa vào sản xuất, kinh doanh, thu hồi vốn. Khi nguồn vốn vay dài hạn tại các ngân hàng gặp khó khăn, công ty duy trì sản xuất bằng cách tìm đối tác nước ngoài. Ðây là cách tiếp cận mới vì khi thực hiện hợp đồng gia công hay tổng thầu, các tập đoàn nước ngoài sẽ ứng trước 40% nguồn vốn để thực hiện dự án.

Còn ở cụm công nghiệp đóng tàu thị trấn Cát Thành, các đơn vị cũng rà soát lại tất cả các chi phí cho sản xuất, chi phí quản lý, quản lý chặt chẽ vật tư, tài chính nhằm hạ giá thành sản phẩm giảm chi phí lưu thông, tổ chức tuyên truyền sâu rộng ý thức tiết kiệm, giáo dục, động viên công nhân, lao động khắc phục khó khăn, đẩy mạnh thi đua lao động sáng tạo góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư, sản xuất kinh doanh của từng đơn vị. Tăng cường dự trữ vật tư đối phó với tình hình biến động giá.