“Bội thực” hàng hóa tại cảng Vũng Áng

“Bội thực” hàng hóa

Cầu (bến) số 1 và 2 cảng Vũng Áng có tổng công suất thiết kế hơn 1,32 triệu tấn hàng hóa/năm, lần lượt đưa vào hoạt động năm 2001 và 2010. Kể từ năm 2005 đến nay, nhất là khi Khu kinh tế (KKT) Vũng Áng sôi động cùng với việc lãnh đạo Công ty CP cảng Vũng Áng Việt Lào năng động sang tận nước bạn Lào để vời hàng về thì Vũng Áng luôn nhộn nhịp, lượng hàng thông qua cảng tăng nhanh, năm sau luôn cao hơn năm trước.

Từ năm 2010 đến nay, cảng Vũng Áng luôn trong tình trạng quá tải, vượt công suất thiết kế cầu cảng. Đến nay, hai cầu cảng này đã đón hơn 7.500 lượt tàu (trong đó nhiều tàu có tải trọng 45.000 DWT), hơn 11,5 triệu tấn hàng hóa. Riêng năm 2013, khối lượng hàng hóa thông qua cảng đã đạt hơn 2,8 triệu tấn, bằng 2,2 lần công suất thiết kế cầu cảng.

Thành công này phải nói lên sự cố gắng của tỉnh Hà Tĩnh cùng các ngành chức năng và doanh nghiệp liên quan tại cảng đã thực hiện nhiều biện pháp, như: Tăng cường cải cách thủ tục hành chính; thực hiện cải tạo, nâng cấp cầu số 1 từ chỗ cho phép tiếp nhận tàu 15.000 DWT lên 45.000 DWT ra vào làm hàng; hoàn thành thử nghiệp và thực hiện chương trình cho phép tàu tải trọng lớn cập rời cảng Vũng Áng 24/24 giờ trong ngày... Thậm chí, Giám đốc Cảng vụ Hàng hải Hà Tĩnh Trương Minh Tuấn còn cho biết: “Để giảm thời gian tàu nằm chờ và tận dụng cầu bến, chúng tôi vẫn linh động cho phép cùng lúc hai tàu lớn vào một bến làm hàng, cho dù đuôi hai tàu lồi ra ngoài cầu cảng cả chục mét... nên phần nào đã giải quyết được nhu cầu hàng hóa thông qua cảng Vũng Áng ngày càng vượt trội”.

Tuy nhiên, sự phát triển nào cũng có giới hạn của nó, nhất là khi cơ sở hạ tầng của cảng Vũng Áng chưa đáp ứng tương xứng. Đến nay, cảng Vũng Áng cũng chưa có lấy một cẩu chân đế chứ đừng nói dàn cầu chân đế hiện đại như ở các cảng lớn khác. Hệ thống kho bãi, hậu cảng quá chật hẹp. Mặc dù thời qua, cảng Vũng Áng đã năng động liên kết với Vijachip Vũng Áng để đầu tư bãi chứa hàng số 1 rộng 20 nghìn m2 nhưng chẳng thấm tháp so với nhu cầu.

Ngày 20-2 vừa qua, chúng tôi có mặt tại khu vực cảng, thấy rất mừng khi ngoài vịnh có cả chục con tàu lớn nhỏ đang đợi vào làm hàng, trong đó có cả tàu chuyên chở dăm gỗ 40 đến 50 nghìn tấn. Nhưng được biết, mỗi ngày con tàu bốn đến năm vạn tấn này nằm chờ vào cảng, tổn thất về chi phí khai thác khoảng 15 nghìn USD và hiện tại cảng còn có ba tàu vạn tấn đang bốc quặng sắt và clanhke. Nhưng chạnh lòng khi thấy cảnh hàng hóa, thiết bị xếp đầy ngổn ngang ra tận chân cầu cảng, quặng sắt chất đống cao ngút ngay sát nhà văn phòng điều hành; rồi tất cả diện tích khuôn viên vườn hoa cây cảnh, sân bãi thể thao đến khu điều hành tại cảng cũng được bê-tông hóa để tận dụng làm bãi để hàng. Thậm chí, doanh nghiệp còn có sáng kiến làm cả hàng rào bằng bê-tông di động để tận dụng từng m2 để hàng…

Phó Giám đốc xí nghiệp xếp dỡ cảng Nguyễn Mạnh Quyết báo cáo: Từ đầu năm 2014 đến nay, cảng đã giải phóng được 52 tàu với gần nửa triệu hàng hóa thông qua. Ngoài mặt hàng truyền thống như dăm gỗ, clanhke thì nay mỗi tháng có thêm khoảng 150 nghìn tấn quặng của doanh nghiệp nước bạn Lào xuất qua Vũng Áng. Suốt từ ngày mùng bốn Tết Giáp Ngọ ra quân đầu xuân đến nay, anh em công nhân liên tục làm ba ca, bốn kíp, đã kịp thời giải phóng hàng hóa, nhất là số thiết bị của dự án Formosa... Số hàng hóa thông qua cảng Vũng Áng ngày một nhiều mà người báo cáo không vui, vì thiết bị bốc xếp và hệ thống kho bãi còn hạn chế nên năng suất bốc xếp bình quân của cảng đạt 10 nghìn hàng hóa/ngày là đỉnh rồi, khó mà nâng cao thêm được nữa.

Tận dụng mọi diện tích để làm kho bãi chứa hàng.

Trong lúc đó, theo báo cáo của cảng mà chúng tôi nhẩm tính, lượng hàng hóa doanh nghiệp trong và ngoài nước thông qua trong năm 2014 ước khoảng 3,5 triệu tấn, tăng gần ba lần công suất thiết kế cầu cảng. Đấy là chưa kể những phát sinh mang tính cấp bách từ phía doanh nghiệp ở KKT Vũng Áng, như việc nhập than cho Nhà máy nhiệt điện Vũng Áng 1; hay ưu tiên bốc xếp vật tư, thiết bị cho dự án Formosa...

Ông Quyết tâm sự: “Trong giai đoạn khó khăn hiện nay, các bến cảng khác nằm chờ hàng, thì cảng mình lại quá tải hàng hóa; nhưng mừng ít lo nhiều bởi sự quá tải dẫn đến “bội thực” hàng hóa mà mình không có cách nào giải quyết được!”. Một giám đốc đại lý hàng hải (xin được giấu tên) bức xúc: Từ sau Tết Giáp Ngọ, chúng tôi làm đại lý cho 10 tàu vào cảng Vũng Áng thì có đến sáu tàu nằm chờ vào cảng từ ba đến tám ngày... Chúng tôi hiểu rằng, với tình trạng “bội thực” trên, thời gian tới sẽ có nhiều tàu nằm chờ vào cảng Vũng Áng làm hàng cùng với thời gian chờ sẽ dài hơn.

Xã hội hóa đầu tư cảng

Cùng với tốc độ phát triển nhanh ở KKT Vũng Áng và khu vực, dự báo các năm 2014 và 2015, khối lượng hàng hóa qua cảng Vũng Áng khoảng 3,5 đến 4,5 triệu tấn, trong đó hàng hóa nước bạn Lào khoảng 1,5 triệu tấn và sẽ tiếp tục tăng cao trong những năm tiếp theo. Đặc biệt, sau khi cầu Hữu Nghị 3 qua sông Mê công hoàn thành, hàng hóa của 19 tỉnh đông bắc Thái-lan qua Lào về cảng Vũng Áng sẽ rút ngắn quãng đường ra biển và thuận lợi hơn nên dự kiến hàng hóa qua cảng Vũng Áng sau năm 2015 sẽ là năm đến bảy triệu tấn/năm... Do đó, với thực trạng hiện nay, cảng Vũng Áng sẽ không đáp ứng được nhu cầu hàng hóa thông qua và nảy sinh nhiều vấn đề liên quan.

Tuy là khá muộn, cuối năm 2013, UBND tỉnh Hà Tĩnh đã có văn bản đề nghị Cục Hàng hải cùng các bộ, ngành liên quan cần sớm thực hiện Kết luận của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng trong buổi làm việc với lãnh đạo tỉnh Hà Tĩnh (tại Thông báo số 136/TB-VPCP ngày 30-8-2006 của Văn phòng Chính phủ) cùng quyết định của Bộ Giao thông - Vận tải cho phép tiến hành lập dự án đầu tư xây dựng bến số 3... nhằm đáp ứng nhu cầu vận chuyển hàng hóa ngày càng tăng cao, góp phần phát triển kinh tế của địa phương, khu vực và hợp tác với nước bạn Lào, đông bắc Thái-lan... Tuy nhiên, nếu triển khai nhanh, vài năm tới bến cảng số 3 mới có thể đi vào hoạt động, thì lúc đó cảng Vũng Áng vẫn không thoát ra khỏi tình trạng “bội thực” hàng hóa.

Thiết nghĩ, trong lúc kinh phí đầu tư của Nhà nước có hạn, song hành với đầu tư xây dựng bến cảng số 3, tỉnh Hà Tĩnh cần có chính sách thu hút doanh nghiệp, xã hội hóa đầu tư bến số 4, số 5... Do đầu tư xây dựng cảng biển cần nguồn vốn lớn, thời gian thu hồi vốn kéo dài, Chính phủ có thể hỗ trợ một phần vốn đầu tư, hỗ trợ lãi suất hay cho vay lãi suất thấp thời gian dài làm “mồi” khích thích xã hội đầu tư cảng Vũng Áng.

Nhưng trước mắt để góp phần giảm áp lực “bội thực” hàng hóa trong thời gian tới, tỉnh Hà Tĩnh cùng Hội đồng quản trị Công ty CP cảng Vũng Áng Việt - Lào cần có lộ trình, giải pháp tháo gỡ các vấn đề thủ tục liên quan để khẩn trương đầu tư trang thiết bị xếp dỡ hiện đại, mở rộng kho bãi, bến container, khu dịch vụ hậu cảng... trong thời gian sớm nhất.