Thiếu máu - thiếu sắt cũng như thiếu máu - thiếu axít folic ảnh hưởng đáng kể đến tỷ lệ tử vong và nguy cơ mắc bệnh ở hầu hết phụ nữ tuổi sinh sản, phụ nữ mang thai và thai nhi. Ở phụ nữ không mang thai, thiếu máu gây ra sự mệt mỏi thường xuyên, giảm hoạt động thể lực, giảm khả năng tập trung, giảm trí nhớ... do đó làm giảm năng suất học tập và lao động hằng ngày. Ở thai phụ, thiếu máu, thiếu sắt và thiếu axít folic làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, tăng nguy cơ mất máu nhiều trong lúc sinh và sau sinh, cũng như tăng nguy cơ suy tim trong thai kỳ nếu thiếu máu diễn tiến nặng; cạnh đó, thai nhi có thể bị các ảnh hưởng như bị sẩy thai sớm, chậm phát triển bào thai, bé sinh non tháng... Như vậy thiếu máu có ảnh hưởng đáng kể và lâu dài đến sức khỏe từng cá nhân, từng gia đình và xã hội.
Quan trọng đối với phụ nữ
Khi có thai, do có sự gia tăng thể tích tử cung để chứa thai, kéo theo toàn bộ sự tăng thể tích máu (trong đó có hồng cầu và huyết cầu) nhằm tăng sự cung cấp năng lượng nuôi thai nên mức độ dự trữ sắt có sẵn trong cơ thể không thể nào đáp ứng đủ nhu cầu này. Cạnh đó, những phụ nữ mang thai đa thai, mang thai nhiều lần với khoảng cách giữa các lần mang thai giảm dần hoặc có tiền căn thiếu máu ở lần có thai lần trước sẽ bị thiếu hụt sắt và axít folic. Cũng tương tự, những phụ nữ không mang thai nhưng trong nhóm tuổi sinh sản khi ăn kiêng quá mức, ra huyết kéo dài hoặc ra huyết nhiều khi có kinh... đều có thể bị thiếu máu - thiếu sắt và thiếu máu - thiếu axít folic. Những phụ nữ này, nhất là các thai phụ, cần đến ngay các cơ sở y tế để được phòng ngừa thiếu máu bằng cách uống 1 viên sắt folate (60mg sắt nguyên tố + 500 microgram folate) mỗi ngày và được chẩn đoán sớm thiếu máu nhờ thử máu định lượng nồng độ Hemoglobin (Hb) - một tiền chất tạo hồng cầu. Ngay cả khi giá trị Hb bình thường 8-12g/dL cũng nên dùng 1 viên sắt folate dự phòng mỗi ngày vì đây là liều thuốc dự phòng thiếu máu có sẵn, hiệu quả cao, dễ sử dụng và ít tác dụng phụ nhất nên khá an toàn cho người sử dụng. Còn khi nồng độ Hb < 11g/dL, đây là tiêu chuẩn chẩn đoán thiếu máu trong thai kỳ (theo Tổ chức Y tế thế giới), các sản phụ này cần được dùng chế độ sắt điều trị liều cao hơn bằng đường tiêm truyền để giảm thiểu tác dụng phụ (nôn mửa, táo bón ... ) do uống sắt liều cao gây ra.
Thiếu máu - thiếu sắt ở phụ nữ, đừng để quá muộn
Phòng ngừa thiếu máu - thiếu sắt và thiếu máu - thiếu axít folic được coi là mối quan tâm hàng đầu của chương trình chăm sóc sức khỏe sinh sản hiện nay. Qua các nghiên cứu so sánh về tần suất thiếu máu tại các nước phát triển là 15%, với các nước đang phát triển là 56%. Tỷ lệ thiếu máu trong thai kỳ tại Việt Nam là 28-53% - đây là một vấn đề quan trọng không thể bỏ qua.
Hiện nay có rất nhiều loại thuốc bổ máu chứa sắt và axít Folic. Việc sử dụng cũng đơn giản và kinh tế. Có thể dùng Ferrovit chẳng hạn. Các loại này là thuốc bổ máu có chứa sắt và axít folic hiệu quả trong việc phòng ngừa thiếu máu - thiếu sắt và các dị tật ống thần kinh ở thai nhi.
Mục tiêu của chương trình chăm sóc sức khỏe sinh sản là cho ra đời một trẻ sơ sinh khỏe mạnh, như vậy cần phải có một thai phụ khỏe mạnh và một người mẹ khỏe mạnh. Việc phòng ngừa thiếu máu - thiếu sắt và thiếu máu - thiếu axít folic cho tất cả phụ nữ không nằm ngoài mục tiêu này, góp phần xây dựng một cộng đồng khỏe mạnh trong xã hội hiện nay.
Theo ThS. BS Tố Mai Xuân Hồng
(Thế giới mới)
