Việc liên tục xuất hiện những người mắc bệnh lây nhiễm liên cầu khuẩn ở lợn trong thời gian gần đây làm nhiều người hoang mang, lo ngại, thậm chí còn “tẩy chay” thịt lợn (nhất là ở vùng đang bị dịch lợn “tai xanh”).
Các nhà khoa học cho rằng cách hiểu đó là chưa đúng, vì đến nay vẫn chưa xác định được mối liên quan giữa bệnh liên cầu khuẩn và bệnh “tai xanh”. Không phải cứ lợn mắc bệnh “tai xanh” là nhiễm liên cầu khuẩn và lây sang người.
Khi bị bệnh “tai xanh”, sức đề kháng của con vật yếu sẽ có nhiều khả năng bội nhiễm kế phát với các loại vi khuẩn khác, trong đó có thể nhiễm cả vi khuẩn Streptococcussuis. Theo một bài báo đăng trên Tạp chí khoa học Vet. Res. 31 (2000) 84-85, thì vào năm 2000, tại Canada 80% số đàn lợn bị nhiễm virus bệnh “tai xanh”, hoặc năm 1993-1994, 90% số đàn lợn của Nhật Bản nhiễm virus và 10% có triệu chứng lâm sàng bệnh “tai xanh”. Nhưng tại những nước này không có các ca bệnh liên cầu lợn ở người vào các thời điểm đó.
Bệnh liên cầu khuẩn ở lợn là do một loài vi khuẩn có tên khoa học là Streptococcussuis gây nên. Hiện có 20 nhóm huyết thanh học và 35 serotype khác nhau. Phần lớn vi khuẩn gây bệnh trên lợn đều thuộc type 1 và type 2. Type 1 gây bệnh ở lợn nhỏ dưới tám tuần tuổi, type 2 gây bệnh ở lợn thịt. Bệnh thường ở thể viêm màng não, viêm cơ tim, viêm phổi, viêm khớp, xuất huyết ở da, sảy thai và gây chết lợn.
Những ca bệnh gần đây cho thấy, chỉ có Streptococcussuis type 2 có thể gây bệnh cho người và người mắc bệnh cũng có biểu hiện các triệu chứng tương tự như vậy. Tỷ lệ chết có thể tới 7% ở những người bị mắc bệnh. Những người bị mắc bệnh dẫn đến chết thường do nhiễm độc tố vi khuẩn gây hiện tượng sốc. Việc truyền bệnh từ lợn sang người có thể do các vết thương ở da, đường hô hấp tiếp xúc máu hoặc dịch tiết ở lợn bệnh. Thời gian nung bệnh ngắn, từ vài giờ đến ba ngày.
Theo tin của Viện Y học các bệnh lâm sàng nhiệt đới, từ đầu năm đến nay, ở nước ta có 46 người mắc bệnh liên cầu khuẩn có nguồn gốc từ lợn (Streptococcussuis type 2), trong đó hai người đã chết. Số người mắc bệnh ở các tỉnh phía bắc là 26 người (ở thể viêm màng não), thường tập trung ở các tỉnh có mật độ chăn nuôi cao; ở các tỉnh phía nam là 20 người.
Còn tại Huế, Bệnh viện Trung ương Huế đã xác nhận hai trường hợp nghi mắc bệnh liên cầu khuẩn từ lợn (một trường hợp đã chết). Hiện mẫu bệnh phẩm đang được gửi đi xét nghiệm nhằm xác định rõ nguyên nhân có phải do Streptococcus suis gây nên hay không.
Theo kết quả xác minh mới nhất của Tổ công tác về bệnh liên cầu khuẩn ở lợn lây sang người (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn), người bệnh bị bệnh liên cầu khuẩn hoặc do ăn tiết canh lợn hoặc trực tiếp giết mổ, ăn thịt lợn ốm chết. Chỉ có một trường hợp là có liên quan bệnh lợn “tai xanh”, các trường hợp còn lại không thấy có liên quan bệnh “tai xanh”. Cũng có thể những người bị mắc bệnh liên cầu khuẩn ở lợn là do trực tiếp ăn phải thịt lợn bệnh hay ăn phải tiết canh lợn bị bệnh liên cầu khuẩn hoặc những người này có những tổn thương ở tay, chân khi tham gia giết mổ lợn bệnh.
PGS, TS Đậu Ngọc Hào, Phó Cục trưởng Cục Thú y, Tổ trưởng tổ công tác về bệnh liên cầu lợn đã đưa ra kết luận ban đầu như sau: hiện nay chưa có ổ dịch lớn do liên cầu khuẩn gây ra trên đàn lợn, nhưng có thể có cá thể lợn bị bệnh liên cầu khuẩn. Bệnh liên cầu khuẩn ở lợn là nguyên nhân gây bệnh cho 42 người bệnh đã được chứng minh là thuộc serotype 2- Streptococcussuis. Các trường hợp bị bệnh ở người đều thuộc các vùng chăn nuôi lợn có mật độ cao. Ở các trường hợp này, người bệnh hoặc do ăn tiết canh lợn hoặc giết mổ, ăn thịt lợn ốm chết. Hiện vẫn chưa có bằng chứng bệnh “tai xanh” (PRRS) và liên cầu khuẩn Streptococcus suis có mối liên hệ với nhau trong việc gây bệnh liên cầu khuẩn ở người.
Mới đây, Cục Thú y đã có văn bản hướng dẫn các biện pháp phòng, chống bệnh liên cầu khuẩn ở lợn và khuyến cáo không nên ăn thịt lợn ốm chết, tiết canh lợn và các loại tiết canh khác để bảo đảm sức khỏe con người. Khi xử lý lợn bị ốm chết phải có trang bị bảo hộ lao động. Những người có các vết thương ở tay chân, niêm mạc tiêu hóa, hô hấp thì không nên tiếp xúc với lợn ốm chết. Như vậy, rõ ràng là chỉ những người trực tiếp giết mổ lợn ốm mà không biết, lợn chết bệnh hoặc ăn tiết canh lợn sẽ có nguy cơ nhiễm liên cầu khuẩn ở lợn. Thịt lợn từ lợn khỏe mạnh, được giết mổ theo đúng quy trình vệ sinh trong các cơ sở có kiểm soát thú y không phải là nguồn lây lan liên cầu khuẩn sang người. Hiểu biết rõ như vậy, chúng ta chủ động phòng, tránh không hoang mang, lo sợ dẫn đến “tẩy chay” thịt lợn.
