Bảo tồn và phát huy những giá trị lịch sử của ATK Ðịnh Hóa

"Chiến khu Việt Bắc" là một quần thể di tích quan trọng trong lịch sử cách mạng của dân tộc Việt Nam ở thế kỷ 20. Quần thể di tích này có độ đậm, thưa khác nhau, song trải dài trên địa bàn sáu tỉnh: Cao Bằng, Bắc Cạn, Thái Nguyên, Lạng Sơn, Hà Giang và Tuyên Quang, tạo ra một căn cứ địa cách mạng vững chắc trong thời kỳ trước Cách mạng Tháng Tám.

Ðặc biệt, từ khi thực dân Pháp trở lại xâm lược nước ta, Việt Bắc một lần nữa trở thành chiến khu cách mạng thì Thái Nguyên được chọn làm một trong những an toàn khu (ATK) của Trung ương, là thủ đô kháng chiến của cả nước.

Các cơ quan đầu não của Ðảng, Chính phủ và Bác Hồ đã từng làm việc ở ATK Thái Nguyên trong chín năm kháng chiến trường kỳ gian khổ chống thực dân Pháp xâm lược. Nói đến ATK không thể không nói đến Ðịnh Hóa-Trung tâm ATK tuyệt mật; Trung tâm "Thủ đô kháng chiến" của cả nước.

Theo các tài liệu có được và các nhân chứng lịch sử, thì từ giữa năm 1947 đến 1954, các cơ quan của Trung ương Ðảng, Mặt trận Tổ quốc, Bộ Quốc phòng, Bộ Tổng tư lệnh, các cơ quan văn hóa, báo chí, v.v. đều đóng tại Ðịnh Hóa. Trong thời gian ấy, Ðịnh Hóa đã từng chứng kiến những sự kiện lịch sử hết sức trọng đại mà nội dung của các sự kiện ấy là sự thể hiện quyết tâm kháng chiến và kiến quốc của dân tộc Việt Nam.

Mỗi tên đất, tên bản của huyện Ðịnh Hóa đều gắn với những sự kiện lịch sử hết sức hào hùng. Các cơ quan Trung ương của Ðảng, Chính phủ và Bác Hồ làm việc ở nhiều nơi như: Bác Hồ ở Tỉn Keo, Khuôn Tát (Phú Ðình) tới ba, bốn lần; Bác còn ở đồi Khau Tý, Khâu Goại (Ðiềm Mặc); xóm Sơn Vinh, Sơn Ðầu (Sơn Phú); xóm Chùa (Bảo Cường) xóm Khẩu Quắc (Thanh Ðịnh)...

Cơ quan Chính phủ chủ yếu đóng tại Sơn Dương-Tuyên Quang, nhưng Hội đồng Chính phủ khi thì họp ở Ðịnh Hóa, khi lại họp tại Ðại Từ; cơ quan Trung ương Ðảng thường ở gần nơi Bác ở và Tổng Quân ủy, Bộ Tổng tư lệnh chủ yếu là ở Lục Rã (khu vực Phú Ðình, Ðiềm Mặc hiện nay), ở Bảo Linh, Ðịnh Biên...

Trường Nguyễn Ái Quốc - nơi đào tạo cán bộ cốt cán Ðảng xây dựng tại Làng Luông, xã Bình Thành năm 1947. Các quyết sách lớn của Ðảng, Chính phủ phần lớn đều được ban hành tại Ðịnh Hóa. Ðặc biệt, tại lán Tỉn Keo, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chủ trì Hội nghị Bộ Chính trị thông qua kế hoạch tác chiến Chiến dịch Ðông Xuân năm 1953-1954 và quyết định mở Chiến dịch lịch sử Ðiện Biên Phủ.

Cùng với việc ban hành các quyết sách chiến lược quân sự, tại Ðịnh Hóa, Ðảng và Chính phủ cũng đã ban hành nhiều chủ trương chính sách lớn. Thí dụ như ở Khau Tý-địa điểm đầu tiên Bác Hồ đến ở và làm việc tại ATK. Tại đây, Người đã hoàn thành tác phẩm Sửa đổi lối làm việc để giáo dục, rèn luyện cán bộ. Tại Phú Ðình, Ðiềm Mặc... trung tâm ATK Ðịnh Hóa, Ðảng và Chính phủ đã ban hành chính sách về thuế, ruộng đất. Các hoạt động ngoại giao cũng diễn ra chủ yếu trên đất Thái Nguyên mà trung tâm là Ðịnh Hóa.

Hệ thống di tích lịch sử cách mạng và kháng chiến tại Thái Nguyên nói chung và ATK Ðịnh Hóa nói riêng là di sản văn hóa quý báu của dân tộc Việt Nam; là địa chỉ đỏ để giáo dục truyền thống yêu nước và cách mạng cho các thế hệ hôm nay và mai sau. Chính vì vậy, hệ thống các di tích ATK Ðịnh Hóa thuộc Chiến khu Việt Bắc, tỉnh Thái Nguyên luôn là sự ngưỡng vọng của mọi người, là sự khát khao được đến thăm, tìm hiểu và nghiên cứu của đông đảo nhân dân Việt Nam và bạn bè quốc tế.

Cùng với các giá trị lịch sử, nơi đây còn chứa đựng một tiềm năng to lớn về du lịch văn hóa, du lịch sinh thái nếu được khai thác, phát huy và phát triển đúng với khả năng, tầm vóc của nó. Việc đầu tư phục chế, bảo tồn các di tích lịch sử-văn hóa nói chung và hệ thống các di tích thuộc Chiến khu Việt Bắc, tỉnh Thái Nguyên nói riêng; việc phát triển kinh tế-xã hội; củng cố và xây dựng cơ sở hạ tầng; bảo vệ cảnh quan môi trường; xây dựng phát triển các điểm, các tuyến du lịch... vừa là góp phần bảo vệ và phát huy giá trị các di sản văn hóa, vừa thể hiện đạo lý "uống nước nhớ nguồn" của nhân dân ta đã và đang được tỉnh Thái Nguyên đặc biệt quan tâm.

Qua năm năm Thái Nguyên đã phục chế, tôn tạo các khu di tích Khuôn Tát, Tỉn Keo, Nà Mòn (Phú Ðình); Phụng Hiển, Khau Tý (Ðiềm Mặc). Nhiều bộ, ngành Trung ương và tỉnh, thành phố nhất là các cơ quan đã từng đóng và làm việc tại ATK trong thời gian kháng chiến, quan tâm đầu tư sức người, sức của cho việc phục hồi, tôn tạo các di tích lịch sử cách mạng và kháng chiến. Ðặc biệt, với Ðề án Phát triển du lịch tỉnh Thái Nguyên, giai đoạn 2001-2010, Quy hoạch chi tiết Cụm các công trình phục vụ du lịch ATK xã Phú Ðình, đã thể hiện tinh thần trách nhiệm và quyết tâm của Ðảng bộ và nhân dân Thái Nguyên bảo vệ và tôn vinh những di sản lịch sử của mảnh đất này.

Thực hiện Quyết định của Chính phủ về tổ chức Năm du lịch quốc gia Thái Nguyên 2007, một trong những công việc Thái Nguyên đang nỗ lực triển khai là đẩy nhanh tiến độ phục hồi, tôn tạo hệ thống di tích, nhất là khu di tích Tỉn Keo, đồng thời với việc xây dựng các công trình phục vụ tham quan du lịch và hoạch định tuyến tham quan, hành hương về ATK Ðịnh Hóa. Việc đầu tư sẽ góp phần làm cho khu di tích ATK Thái Nguyên, ATK Ðịnh Hóa xứng đáng với tầm vóc vốn có, từng bước đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa của nhân dân cả nước.