Bao giờ có đường vào cảng Hiệp Phước ?

Ðến nay, tiến độ xây dựng công trình này khá khả quan: cầu tàu số 3 dài 200 m đã hoàn thành, các hạng mục khác như: cầu tàu số 2 dài 400 m, hai bến phao neo tàu 30 nghìn tấn, kho hàng rời và cần cẩu vạn năng phục vụ bốc xếp hàng rời cũng sẽ hoàn thành lắp đặt trong năm nay. Cảng Sài Gòn - Hiệp Phước đang ở trong tư thế sẵn sàng đưa vào khai thác bước đầu.

Nhưng một điều trớ trêu là cho đến nay, vẫn chưa có đường kết nối từ đường nội bộ của khu công nghiệp (KCN) Hiệp Phước vào hàng rào khu đất của dự án cảng Sài Gòn - Hiệp Phước. Ðoạn đường D3 này tuy chỉ dài hơn 1,5 km, băng qua hai con rạch nhỏ nhưng từ mấy năm qua vẫn chưa có cơ quan, đơn vị nào chịu trách nhiệm đầu tư xây dựng.

Vì sao lại xảy ra tình trạng này? Theo Quyết định số 791/QÐ/TTg của Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 12-8-2005 về việc phê duyệt quy hoạch chi tiết nhóm cảng biển khu vực TP Hồ Chí Minh - Ðồng Nai - Bà Rịa-Vũng Tàu (nhóm cảng biển số 5) đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020, tại điểm b, khoản năm đã nêu rõ 'Vốn cho đầu tư xây dựng hạ tầng ngoài cảng (tại vị trí di dời đến) bao gồm hệ thống đường ngoài cảng, hệ thống điện, nước, thông tin liên lạc (đến chân hàng rào cảng) sẽ do ngân sách bảo đảm'. Ngày 10-8-2010, Văn phòng Chính phủ đã ra Thông báo số 217/TB-VPCP nêu ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải là: 'Về đường vào cảng Sài Gòn - Hiệp Phước: Bộ Giao thông vận tải, Ban chỉ đạo làm việc với UBND thành phố Hồ Chí Minh để giải quyết, xác định rõ trách nhiệm đầu tư, nguồn vốn chưa thực hiện'.

Trên thực tế, đoạn đường D3 lại nằm gọn trong KCN Hiệp Phước do Công ty phát triển công nghiệp Tân Thuận (IPC) quản lý. Về lý thuyết,  thì đây là một trong những con đường nội bộ của KCN Hiệp Phước, phải do cơ quan chủ quản của KCN đầu tư giải tỏa và xây dựng. Nhưng phía IPC lại cho rằng, đoạn đường này tuy nằm trong KCN nhưng chủ yếu phục vụ việc vận chuyển hàng hóa cho cảng Hiệp Phước và cảng Tân Thuận Ðông nên đã đề xuất với UBND thành phố chia sẻ trách nhiệm chi phí hạ tầng kết nối với các hạng mục công trình đối với các doanh nghiệp. IPC cũng đề xuất phương thức thực hiện là, sử dụng nguồn chuyển đổi công năng khu đất hiện hữu của cảng Sài Gòn và cảng Tân Thuận Ðông để chia sẻ chi phí hạ tầng mà công ty IPC đã bỏ ra và phải thanh toán trực tiếp cho IPC. Ngày 6-10-2010, UBND thành phố Hồ Chí Minh đã gửi Công văn số 4999/UBND-ÐTMB do Phó Chủ tịch Thường trực Nguyễn Thành Tài ký, gửi các bên liên quan nêu rõ: UBND thành phố đồng ý nội dung đề xuất của Sở Kế hoạch và Ðầu tư về việc đầu tư xây dựng tuyến đường kết nối D3. Theo đó, UBND thành phố giao Công ty phát triển công nghiệp Tân Thuận (IPC) có trách nhiệm tự cân đối vốn và chuyển giao cho UBND huyện Nhà Bè để thực hiện bồi thường giải phóng mặt bằng trong khu đô thị - cảng Hiệp Phước. Trong đó ưu tiên thực hiện ngay việc giải phóng mặt bằng để thi công tuyến đường D3 kết nối tới cảng Sài Gòn - Hiệp Phước và cảng Tân Thuận Ðông. UBND thành phố giao Sở Tài chính phối hợp Sở Kế hoạch và Ðầu tư, khẩn trương dự thảo văn bản trình UBND thành phố gửi Bộ Tài chính, đề nghị xem xét, giải quyết ứng vốn cho mượn hoặc sử dụng nguồn vốn trái phiếu Chính phủ để đầu tư xây dựng công trình nói trên. Theo đề xuất của Sở Kế hoạch và Ðầu tư 'nguồn vốn để xây dựng đường D3 sẽ được hoàn trả lại từ nguồn vốn chuyển đổi công năng các khu đất hiện hữu của cảng Sài Gòn và cảng Tân Thuận Ðông. Giao công ty IPC tính toán lại chi phí phân bổ hạ tầng giao thông, đồng thời giao Sở Tài chính chủ trì phối hợp với các sở, ngành liên quan và cảng Sài Gòn - Hiệp Phước, cảng Tân Thuận Ðông để thống nhất cơ chế đóng góp vốn đầu tư hạ tầng trong KCN Hiệp Phước, báo cáo UBND thành phố xem xét giải quyết. Tuy nhiên do việc chuyển đổi công năng các khu đất hiện hữu của các cảng chưa thể thực hiện ngay và nguồn vốn này vẫn còn phải chờ đợi cho nên ngày 31-12-2010, UBND thành phố Hồ Chí Minh đã gửi Công văn số 6909/UBND-THKH do Chủ tịch UBND thành phố Lê Hoàng Quân ký, gửi Thủ tướng Chính phủ, kiến nghị: 'Trong thời gian chờ đợi nguồn thu từ quyền sử dụng đất của vị trí cảng cũ, UBND thành phố Hồ Chí Minh kiến nghị Thủ tướng Chính phủ xem xét cho ngân sách thành phố mượn 1.000 tỷ đồng thực hiện dự án nạo vét luồng Soài Rạp và 500 tỷ đồng xây dựng đường và các kết cấu nối cho các cảng di dời'.

Mới đây, ngày 23-2-2011, Bộ Giao thông vận tải cũng đã gửi Công văn số 908/BGTVT-KHÐT đến Bộ Tài chính và UBND thành phố Hồ Chí Minh nêu rõ: 'Bộ Giao thông vận tải thống nhất về chủ trương với Bộ Tài chính và UBND thành phố Hồ Chí Minh việc nghiên cứu tạo nguồn vốn ứng trước để thực hiện các dự án cơ sở hạ tầng cấp bách liên quan đến quy hoạch di dời, trong đó có dự án nạo vét luồng Soài Rạp và tuyến đường kết nối vào cảng Hiệp Phước'. Cụ thể, Bộ đề nghị hai phương án. 'Phương án 1: Bộ Tài chính nghiên cứu, báo cáo Thủ tướng Chính phủ cho phép bố trí nguồn vốn phù hợp cho UBND thành phố Hồ Chí Minh mượn để triển khai sớm dự án nạo vét hướng Soài Rạp và đường mới vào KCN Hiệp Phước. Phương án 2: Trường hợp không thể bố trí nguồn cho UBND thành phố Hồ Chí Minh mượn để triển khai dự án, thống nhất đề nghị UBND thành phố Hồ Chí Minh xây dựng phương án theo hình thức BT (xây dựng - chuyển giao)'. Về nguồn để hoàn trả cho Nhà nước hay nhà đầu tư, Bộ kiến nghị được trích từ nguồn thu khi chuyển đổi công năng khu đất cảng di dời theo quy chế tài chính phục vụ di dời các cảng trên sông Sài Gòn và Nhà máy đóng tàu Ba Son, được ban hành theo Quyết định số 46/2010/QÐ -TTg ngày 24-6-2010 của Thủ tướng Chính phủ hoặc các nguồn vốn khác thuộc thẩm quyền của UBND thành phố Hồ Chí Minh theo quy định. Ý kiến chỉ đạo của UBND  thành phố Hồ Chí Minh và ý kiến của Bộ Giao thông vận tải là khá sát sao, cụ thể và hợp tình hợp lý. Tuy nhiên, theo phản hồi của Giám đốc công ty IPC Phan Hồng Quân, cho đến nay vẫn chưa có nguồn vốn nào được xác định cho dự án này, cho nên việc đền bù giải tỏa và khởi công đoạn đường D3 chưa thể tiến hành.

Bức xúc trước vấn đề này, Tổng giám đốc Công ty TNHH Một thành viên cảng Sài Gòn Lê Công Minh khẩn thiết đề nghị Ban chỉ đạo quy hoạch di dời các cảng trên sông Sài Gòn và Nhà máy đóng tàu Ba Son nhanh chóng tháo gỡ khó khăn vướng mắc, khẩn trương cho xây dựng trước đường kết nối D3, đáp ứng việc khai thác có hiệu quả giai đoạn 1 của cảng Sài Gòn - Hiệp Phước, góp phần đẩy nhanh tiến độ di dời khu cảng Nhà Rồng - Khánh Hội ra khỏi nội thị thành phố. Vì thi công đoạn đường này phải mất ít nhất hai năm. Công việc tiến hành nạo vét luồng Soài Rạp cũng rất cần thiết nhưng chưa bức bách bằng đường vào cảng.

Theo chúng tôi, cho dù ai được phân công xây dựng đoạn đường kết nối vào cảng Sài Gòn - Hiệp Phước và nguồn vốn lấy từ đâu thì vì lợi ích chung, con đường này cần được khởi công càng sớm càng tốt. Nếu để tình trạng không có đường vào cảng Hiệp Phước kéo dài thêm nữa thì không những các doanh nghiệp phải gánh chịu thua lỗ, mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế của TP Hồ Chí Minh và hiệu quả đầu tư cũng như tiến độ di dời cảng Sài Gòn.