Hệt như "giải mã"
Nguyễn Phương Mai - người đã giúp NXB Văn hóa - Thông tin vượt qua nhiều đối thủ giành được quyền xuất bản "Mật mã Da Vinci" tại Việt Nam - tự nhận mình là "kẻ làm việc như trâu ngựa trong cuộc chiến với bản quyền": Cập nhật từng giờ các bảng xếp hạng sách, có những ngày phải viết đến 40 - 50 lá thư và thường xuyên phải làm đêm vì lệch múi giờ với đối tác... Phần thưởng: Một cuốn sách best-seller ở mức "siêu phẩm", được bao nhiêu dân "chạy bản quyền" ở ta để mắt, cuối cùng đã về tay NXB Văn hóa - Thông tin chỉ bằng hai tháng thương thảo trên "email chay" - Mai cho biết.
Nỗ lực giành bản quyền với giá rẻ của chị xem ra cũng gặp khó không kém việc "giải mã": "Bản quyền cuốn sách không do NXB nắm mà là tác giả. Theo chỉ dẫn của NXB, chúng tôi liên hệ với tác giả Dan Brown thông qua người đại diện của anh. Bắt đầu một cuộc "sát hạch".
Đầu tiên, người này yêu cầu chúng tôi phải cung cấp một thống kê những tác giả Anh - Mỹ nào và những cuốn sách nổi tiếng nào đã từng được giới thiệu từ xưa tới nay bởi NXB chúng tôi. Tất cả những thông tin này về sau sẽ được kiểm tra cẩn thận để bạn không thể "ba hoa" một cách tuỳ tiện.
Bản thống kê được đưa ra, nhưng tôi cũng vẫn phải giải thích rõ là: Hầu như tất cả những cuốn sách đó đều được in "chùa", vì lúc đó Việt Nam chưa gia nhập Công ước Berne và giờ đây một khi đã là "quân của Berne" thì chúng tôi muốn được làm việc nghiêm chỉnh...".
Kết quả: Sau hai tháng thương thảo, ngoài "Mật mã Da Vinci", NXB Văn hóa - Thông tin tới đây còn giành được quyền xuất bản thêm "Pháo đài số" - cuốn tiểu thuyết đầu tay trong số bốn cuốn của Dan Brown.
Điều ít ai biết: Cách đây hơn một năm, bản dịch "Mật mã Da Vinci" đã nằm trên bàn biên tập của NXB Phụ nữ và người dịch chính là chị Đặng Kim Trâm (em gái tác giả cuốn "Nhật ký Đặng Thuỳ Trâm"), nhưng không may bị lỡ nhịp trước Berne.
"Mật mã Da Vinci" sau khi về tay NXB Văn hóa - Thông tin cũng đã được Công ty Đông A ngỏ ý mua độc quyền phát hành 3.000 bản in đầu tiên, nhưng không được Văn hóa - Thông tin chấp nhận.
Nào, đi hội chợ sách!
Cùng bứt lên trong cuộc chiến với bản quyền này còn có NXB Phụ nữ với "chiến công" mới nhất là giành về mình quyền xuất bản liền lúc ba cuốn tiểu thuyết được giải văn học Mao Thuẫn trong hai năm 2000, 2005 cùng bốn bộ truyện tranh của Trung Quốc - kết quả của chuyến tham dự Hội chợ sách quốc tế Bắc Kinh hồi tháng 9 vừa qua.
"Còn phải là cả một quá trình tìm kiếm, liên hệ sẵn trước đó thì khi đến hội chợ mới có hiệu quả" - chị Mai Quỳnh Giao - Giám đốc NXB Phụ nữ - cũng cho biết một kinh nghiệm "tác chiến" khi "bơi giữa hội chợ sách".
"Có những cuốn như bộ truyện tranh "Truyện kể hàng đêm", họ đòi phải mua đứt trọn gói (chứ không tính theo phần trăm) rồi hét giá 100.000 tệ/cuốn (gần 200 triệu đồng) - chị Giao cho hay - nhưng cuối cùng, chúng tôi đã cố nèo được xuống với giá rẻ bất ngờ, lại còn được bê luôn cả đĩa tranh gốc về.
Ba cuốn được giải Mao Thuẫn, phải chồng ngay tiền đặt cọc với giá 1.200 tệ/cuốn (gần 2,4 triệu đồng) và mức bản quyền thoả thuận là 5%".
Trong khi 8% là mức giá mà nhà văn nữ Trung Quốc Thiết Ngưng luôn "lay không chuyển" trước NXB Phụ nữ để cho bản dịch cuốn "Cửa hồng" sắp xuất bản tới đây ở Việt Nam (với yêu cầu lượt in đầu tiên phải không dưới 2.000 bản), cũng là giá với Công ty Nhã Nam cho đề nghị tái bản cuốn "Khát vọng thời con gái" (từng được in "chùa" ở ta trước Công ước Berne).
"Không có thị trường đắt hay rẻ, mà chỉ có người nắm bản quyền (tác giả hoặc NXB) dễ tính hay khó tính" - chị Giao nói.
