Bài 2: Cần sớm hoàn thiện và ứng dụng hệ thống VASSCM trên toàn quốc

Theo lãnh đạo Cục Hải quan Đồng Nai, để triển khai VASSCM, ban lãnh đạo cục và các phòng nghiệp vụ đã làm việc trực tiếp với các doanh nghiệp kinh doanh cảng, kho, bãi để thông báo về kế hoạch và hiệu quả triển khai. Tiếp đó, đơn vị tiến hành khảo sát hiện trạng doanh nghiệp kinh doanh kho, bãi, cảng thuộc địa bàn quản lý để nắm bắt về mức độ sẵn sàng của doanh nghiệp trong việc kết nối với Hệ thống VASSCM. Bởi lẽ, để có thể kết nối vào Hệ thống VASSCM của cơ quan hải quan, các doanh nghiệp phải có thiết bị, có nguồn lực và có quản trị. Cục trưởng Hải quan Đồng Nai Phùng Thị Bích Hường cho biết, thực hiện triển khai VASSCM thành công sẽ là bước cải cách thủ tục rất lớn cho cả phía doanh nghiệp và cơ quan Hải quan. Theo đó, doanh nghiệp sẽ được đơn giản bớt thủ tục, trong khi cơ quan hải quan có thể tăng cường khả năng quản lý của mình. Cụ thể, cơ quan hải quan sẽ nắm được tình hình hàng vào, hàng ra kho, bãi, cảng, vị trí đặt hàng ở đâu, trong đó có cả hoạt động đóng gói, gia cố... Để triển khai VASSCM, đơn vị đã thành lập Tổ triển khai Hệ thống VASSCM tại các cảng, kho, bãi, giao nhiệm vụ cho các chi cục hải quan trực thuộc quản lý các cảng, kho, bãi thường xuyên trao đổi với các doanh nghiệp kinh doanh kho, bãi, cảng để tuyên truyền, hướng dẫn tìm hiểu về quy trình trao đổi thông tin, yêu cầu kỹ thuật xây dựng phần mềm, các chuẩn dữ liệu kết nối với cơ quan hải quan. Đồng thời theo dõi, hỗ trợ các doanh nghiệp trong suốt quá trình triển khai.

Còn theo Phó cục trưởng Cục Hải quan Hà Nội Trần Quốc Định, từ những tháng cuối năm 2017, đơn vị đã kết nối thông tin XNK, xuất nhập cảnh với các hãng hàng không. Qua đó, thay đổi căn bản phương thức thực hiện thủ tục hải quan từ phương thức truyền thống, bán điện tử sang phương thức điện tử. Việc triển khai hệ thống VASSCM đã giúp cơ quan hải quan và DN kinh doanh cảng quản lý đã nắm bắt được số lượng hàng hóa ra vào kho; tỷ lệ tự động hóa của các kho hàng đạt từ 86% đến 98%, qua đó, giảm chi phí và thời gian thông quan hàng hóa cho doanh nghiệp XNK. Đồng thời, tính từ ngày 15-11-2017 đến 15-9-2018, cơ quan hải quan và các hãng hàng không đã trao đổi thông tin của 12.891 chuyến bay xuất cảnh, 17.852 chuyến nhập cảnh, 14 quá cảnh, qua đó góp phần giải quyết nhanh chóng thủ tục cho các chuyến bay…

Tuy nhiên, công tác phối hợp giữa các bên liên quan doanh nghiệp kinh doanh cảng, các hãng bay chưa thực sự như mong muốn. Thông tin hành khách của các hãng bay xuất cảnh không khai báo tính từ ngày 15-11-2017 đến 15-9-2018 là 3.860 chuyến, tỷ lệ 29%; nhập cảnh 2.384 chuyến, tỷ lệ gần 24%/tổng chuyến. Ngoài ra hệ thống công nghệ thông tin hải quan thường gặp sự cố, ảnh hưởng đến việc giám sát, xử lý thông tin XNK, xuất nhập cảnh; tính năng phần mềm nghiệp vụ chưa được tích hợp đồng bộ… Mặt khác, theo quy định, hải quan gửi thông tin danh sách hàng hóa dự kiến xếp dỡ. Tuy nhiên hiện nay chưa có chức năng đối chiếu sự phù hợp giữa thông tin danh sách hàng hóa dự kiến xếp dỡ do cơ quan hải quan cung cấp với thực tế hàng hóa xếp dỡ. Vì vậy, cơ quan hải quan không xác định được tính thiếu đủ của dữ liệu truyền đến hoặc có thông tin hàng hóa, do đó không có căn cứ để xử lý vi phạm hành chính. Hệ thống phần mềm nghiệp vụ (eCargo), hoạt động chưa ổn định, thường xuyên bị treo, đôi khi không hoạt động, chậm đồng bộ đối đối với tờ khai đủ điều kiện qua khu vực giám sát trong trường hợp hàng hóa đã thông quan sau khi kiểm hóa, kiểm dịch…Ngoài ra hệ thống giám sát hải quan tự động chưa có chức năng về quản lý rủi ro để gửi yêu cầu soi chiếu hàng hóa xuất khẩu và cập nhật kết quả soi chiếu sau khi hoàn thành soi chiếu.

Phó Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin và thống kê hải quan Lê Đức Thành cho biết, Tổng cục Hải quan quyết tâm hoàn thành việc triển khai VASSCM trên phạm vi toàn quốc với các chức năng quản lý hàng hóa đưa vào, đưa ra, lưu trữ, tồn đọng tại các kho, bãi, cảng biển, cảng hàng không, địa điểm chịu sự giám sát hải quan. Tuy nhiên, quá trình mở rộng VASSCM cũng đang gặp một số khó khăn ảnh hưởng đến tiến độ hoàn thành theo kế hoạch đề ra vì có sự chênh lệch rất lớn về mức độ ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác quản lý của các doanh nghiệp kinh doanh kho, bãi, cảng, địa điểm chịu sự giám sát hải quan. Dẫn đến việc cơ quan hải quan gặp khó khăn khi thực hiện yêu cầu về chuẩn hóa dữ liệu để trao đổi thông tin giữa doanh nghiệp với cơ quan hải quan…Tổng cục Hải quan sẽ đẩy mạnh việc hỗ trợ các cục hải quan trong việc triển khai kết nối VASSCM với doanh nghiệp kinh doanh cảng; kịp thời khắc phục sự cố khi đường truyền quá tải. Đồng thời, hướng dẫn cho doanh nghiệp về chuẩn thông điệp khai báo, trao đổi thông tin với cơ quan hải quan đối với các địa điểm chịu sự giám sát hải quan; tiếp tục hoàn thiện chuẩn thông điệp kết nối, trao đổi thông tin giữa doanh nghiệp với cơ quan hải quan.

Bài 1: Hải quan ứng dụng CNTT, lợi cả đôi đường