Bắc Ninh: Những dấu hiệu tiêu cực trong giải phóng mặt bằng một dự án

Ngày 4-6-2006, Thủ tướng Chính phủ đã có văn bản số 676/TTg-CN về chủ trương đầu tư xây dựng Khu công nghiệp, đô thị và dịch vụ Việt Nam - Singapore tại Bắc Ninh (gọi tắt là dự án VSIP-Bắc Ninh). Ðây là một dự án nằm trong chương trình hợp tác giữa hai chính phủ nhằm kết nối hai nền kinh tế Việt Nam - Singapore.

Dự án có tổng diện tích 700 ha, trong đó diện tích khu công nghiệp là 500 ha, diện tích khu đô thị và dịch vụ là 200 ha nằm trên địa bàn các xã Phù Chẩn, Ðình Bảng (huyện Từ Sơn) và xã Ðại Ðồng (huyện Tiên Du). Theo dự kiến, tháng 12-2007 hoàn thành giải phóng mặt bằng, nhưng đến nay vẫn dang dở và phải tạm ngưng, vì xảy ra một số việc có dấu hiệu tiêu cực liên quan công tác đền bù, giải phóng mặt bằng tại xã Phù Chẩn, nơi có đến gần 400 ha đất nông nghiệp bị  thu hồi phục vụ dự án. Vậy nguyên nhân do đâu?

Thiếu công khai, dân chủ?

Trao đổi ý kiến với phóng viên báo Nhân Dân về  nguyên nhân dẫn đến việc nhân dân xã Phù Chẩn bất bình với những biểu hiện tiêu cực, thiếu minh bạch trong công tác đền bù, giải phóng mặt bằng, đã có những hành vi quá khích như: bao vây nhà riêng, hành hung, đập phá tài sản của một số cán bộ xã, thôn, Chủ tịch UBND huyện Từ Sơn Nguyễn Ðình Thắng thừa nhận xảy ra sự việc đó không phải là  nhân dân không đồng ý thực hiện dự án, mà là do công tác tuyên truyền cho bà con hiểu và ủng hộ dự án chưa được các cơ quan, ban, ngành liên quan thực hiện tốt.

Ông Thắng cho biết, các vấn đề liên quan việc thực hiện dự án như: mục đích của dự án, diện tích đất thu hồi, các bước thực hiện dự án, chính sách đền bù, hỗ trợ... được in thành các tập tài liệu gửi đến hộ dân. Các tổ công tác phục vụ dự án cũng đã được thành lập và xuống tận thôn, xóm tuyên truyền, giải thích cho nhân dân hiểu. Tuy vậy, kết quả vẫn chưa được như mong muốn.

Theo ông Thắng, số tiền chi trả cho việc thu hồi một sào đất nông nghiệp từ đền bù, hỗ trợ, đến xây dựng hạ tầng khu dịch vụ liền kề (đất dịch vụ 10 %) dành cho những người bị thu hồi đất... tổng cộng là 100 triệu đồng không phải là thấp.

Gặp gỡ  nhân dân trong xã, đông đảo bà con đều tỏ ý ủng hộ việc thực hiện dự án vì đây là một chủ trương lớn của Ðảng, Nhà nước; đồng thời bà con yêu cầu mọi việc phải được công khai, minh bạch và dân chủ. Theo phản ánh của bà con thì trước khi đi vào thực hiện dự án, nhân dân không được biết, được bàn bạc, trao đổi ý kiến về dự án. Thậm chí khi dự án đi vào thực hiện thì người dân vẫn chưa được biết rõ ràng về chính sách trợ giúp đời sống sau khi bị thu hồi đất; phần đất dịch vụ dành cho các hộ bị thu hồi đất chưa được xác định rõ ràng. Giá cả, diện tích đền bù cụ thể đối với từng loại đất, từng hộ dân cũng không được công khai, minh bạch... Vậy mà  đã tiến hành giải ngân, thu hồi đất. Rồi việc cán bộ đến tận nhà một số hộ dân vận động nhận tiền đền bù bằng cách đề nghị chủ hộ ủy quyền cho họ nhận hộ rồi gửi tiền vào ngân hàng khiến cho bà con cảm thấy có gì đó khuất tất, không rõ ràng vì không biết  từng được nhận bao nhiêu tiền với diện tích là bao nhiêu.

Thêm vào đó, việc huyện chỉ đạo đưa  cán bộ, công nhân, viên chức, giáo viên, học sinh, bộ đội, công an... đang công tác trên địa bàn  huyện là người Phù Chẩn về xã vận động người thân nhận tiền đền bù và coi đó là một tiêu chí để đánh giá, nhận xét mức độ hoàn thành nhiệm vụ, theo bà con, là một hành động bắt ép dân phải nhận tiền. Ðiều đó làm cho nhân dân bức xúc và đã có những hành động tự phát gây mất trật tự,   tình hình trên địa bàn xã trong thời gian qua   trở nên phức tạp.

Lợi dụng dự án để trục lợi cá nhân

Như nhân dân đã phản ánh, giá cả, diện tích đền bù cụ thể của từng loại đất, từng hộ dân không được công khai minh bạch có thể dẫn đến khuất tất. Trong thực tế, điều đó đã xảy ra. Vào hồi 10 giờ ngày 22-3, tại trụ sở thôn Phù Lộc, Hội đồng đền bù, giải phóng mặt bằng dự án tiến hành giải ngân. Khi xem danh sách nhận tiền đền bù, nhân dân phát hiện khoảng 12 nghìn m2 đất công (kênh, mương, hố bom...) đã bị một số cán bộ thôn chia cho nhau, đưa vào diện tích của gia đình mình để nhận tiền đền bù. Trong đó, nhiều nhất là ông Ðông, cán bộ mặt trận thôn: 2.620 m2;  bà Hoàn, kế toán HTX nông nghiệp thôn hơn 1.500 m2; ông An, tổ trưởng tổ Ðảng  xóm Miếu: hơn 500 m2. Các cán bộ thôn từ đội trưởng sản xuất, trưởng xóm, kế toán thôn,  thủ quỹ thôn..., nhiều người được chia từ gần 200 đến hơn 500 m2. 

Bên cạnh đó, còn có hơn 8 nghìn m2 thuộc diện đất tạm giao, theo quy định chỉ được đền bù 30% đơn giá đã bị một số cán bộ thôn biến thành đất giao lâu dài để nhận 100% đơn giá tiền đền bù. Bà con trong thôn đã báo cơ quan chức năng và niêm phong toàn bộ tang vật để phục vụ công tác thanh tra, xử lý.

Ðiều đáng nói là, cho đến nay, nhân dân vẫn phải thay phiên nhau canh giữ tang vật suốt cả ngày đêm vì chưa thấy cơ quan chức năng đến tiếp nhận, cho dù họ đã nhiều lần kiến nghị xử lý. Sự việc kéo dài đã gây ảnh hưởng đến  trật tự xã hội cũng như tư tưởng của bà con về việc đền bù, giải phóng mặt bằng.

Khi  chúng tôi đề cập việc này, Chủ tịch UBND huyện Từ Sơn  công nhận sai phạm đó là có thật và cho biết là sẽ xử lý nghiêm.

Từ vụ việc đó, người dân ở hai thôn Rích Gạo và Doi Sóc cho là ở thôn họ cũng có tình trạng tương tự. Tuy nhiên,  trong khi chờ cơ quan chức năng kiểm tra làm rõ, bà con cần  cảnh giác với việc một số phần tử xấu lợi dụng tình hình kích động, gây rối.   

Ðể ổn định tình hình ở Phù Chẩn, tạo điều kiện thuận lợi để dự án VSIP - Bắc Ninh hoàn thành đúng tiến độ, đề nghị Huyện ủy, UBND huyện Từ Sơn chỉ đạo các cơ quan, ban ngành xem xét lại các bước thực hiện dự án đã tiến hành, bảo đảm dân chủ, công khai, minh bạch. Nếu có sai sót cần khắc phục kịp thời.

Ðồng thời,  tiếp tục đẩy mạnh  tuyên truyền,  sâu sát tìm hiểu   tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, giải đáp những khúc mắc trong tư tưởng người dân để tạo sự đồng thuận cao trong việc thực hiện dự án. Ðồng thời, cần làm rõ, kịp thời xử nghiêm  những hành vi lợi dụng dự án để trục lợi.