Bác Hồ với vị giáo sư lão thành Trung Quốc

Sau khi trở về Trung Quốc, giáo sư giảng dạy môn tiếng Việt tại Trường đại học Ngoại ngữ Bắc Kinh. Nay, giáo sư đã ngoài 80 tuổi.  Ông hiện còn lưu giữ hàng chục bức ảnh quý chụp chung với Bác Hồ và hàng chục bài viết về Bác Hồ đăng tải trên nhiều báo và tạp chí của Trung Quốc. Mới đây, tại Bắc Kinh, tôi may mắn được giáo sư kể cho nghe những kỷ niệm đẹp về một thời được sống bên cạnh Bác Hồ.

Lần đầu gặp Bác Hồ

Nhớ lại những năm tháng được sống và làm việc bên Bác Hồ trong khu rừng Việt Bắc, ông kể: "Một buổi chiều cuối thu năm 1948 trong vùng tự do Việt Bắc, tôi vinh dự được mời đi gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh. Qua sự chỉ dẫn của anh giao liên, ra khỏi trụ sở Ban Hoa kiều Trung ương tôi đi khoảng hai, ba cây số, men theo con đường mòn trong rừng tới một bản nhỏ lác đác vài ba gia đình dân tộc Tày. Chúng tôi dừng lại trước một nóc nhà sàn ở bên đồi. Ðồng chí Hoàng Quốc Việt, Trưởng ban Dân vận T.Ư Ðảng CS Ðông Dương gặp tôi ngay chân cầu thang gỗ.

Cởi giày lên gác vào nhà, tôi nhìn thấy một cụ già có bộ râu dài đang ngồi khoanh chân trên sàn và tôi biết chắc đó là Chủ tịch Hồ Chí Minh, một nhân vật truyền kỳ mà tôi mong ước được gặp từ lâu kể từ khi đặt chân đến Việt Nam.

"Chào Bác ạ !" - Tôi vội bước tới chào Bác theo thói quen của cán bộ Việt Nam.

"Chào chú !" Bác ngồi khoanh chân, sau khi bắt tay và mời tôi ngồi. Bác rất hòa nhã và giản dị, khác hẳn những gì tôi tưởng tượng.

"Chú đã biết nói tiếng Việt chưa?"

"Dạ, cháu đã biết nói được một ít rồi, thưa Bác".

"Thế là tốt. Hoan nghênh chú sang Việt Nam công tác. Làm việc ở Việt Nam thì phải biết tiếng Việt".

Bác biết tôi là người Vân Nam, liền hỏi tôi về tình hình của Vân Nam thế nào. Tôi cố gắng dùng tiếng Việt để báo cáo cho Bác biết về phong trào sinh viên, học sinh ở Côn Minh và tình hình đấu tranh của nhân dân Vân Nam chống nạn đói, chống nội chiến, đòi dân chủ, v.v. Mỗi lần nói sai hoặc không diễn đạt được bằng tiếng Việt, Bác đều giúp tôi sửa lại.

Bác căn dặn: "Chú sang Việt Nam chưa lâu, cần chú ý tìm hiểu tình hình, cố gắng học thêm tiếng Việt, chú học khá nhanh nhưng nói chưa chuẩn lắm, cần phải cố gắng hơn nữa".

Gặp Bác xong, tôi xin phép ra về. Ðồng chí Hoàng Quốc Việt đưa tôi xuống gác. Về đến trụ sở thì trời đã xế chiều, tôi xúc động kể lại cho mọi người nghe chuyện lần đầu được gặp Bác Hồ.

Vinh dự được Bác Hồ đặt tên cho con

Trong lúc giở ảnh cho tôi xem, giáo sư Văn đã nhiều lần giới thiệu những tấm ảnh mà vợ ông cũng vinh dự được chụp chung với Bác Hồ. Khi nhắc tới những kỷ niệm của vợ chồng ông trong thời gian sống ở Việt Nam, ông xúc động kể lại:

"Những lần Bác gọi tôi đến gặp phần lớn là để trao đổi một công việc cụ thể nào đó. Nhưng cũng có hai lần ngoại lệ. Ðầu năm 1955, biết vợ tôi vừa sinh cháu thứ hai, từ Côn Minh quay lại Hà Nội, Bác bảo tôi bế cháu đến cho Bác gặp. Ðại sứ La Quý Ba đưa chúng tôi đến chỗ Bác và cùng ăn cơm tối với Bác. Theo đề nghị của chúng tôi, Bác đặt tên cho cháu là "Việt Dũng" - cái tên này luôn gắn bó với con trai tôi trên bước đường trưởng thành, đó cũng là một niềm vinh dự vô cùng lớn lao đối với gia đình chúng tôi. Năm 1959, trước khi tôi trở về nước, Bác gọi tôi đến và mời tôi ở lại cùng ăn cơm tối. Trong buổi gặp đó Bác đã tặng tôi một tấm ảnh, có dòng chữ viết bằng tiếng Trung "Chúc chú tiến bộ vượt bậc, ngày 3-6-59. Bác Hồ tặng". Buổi hôm ấy cũng có Thủ tướng Phạm Văn Ðồng dự và Thủ tướng cũng tặng tôi một tấm ảnh có ký tên".

Kỷ niệm 60 năm sinh nhật Bác Hồ

Nhắc đến kỷ niệm sinh nhật Bác, giáo sư Văn nhớ lại: Ngày 19-5-1950 là sinh nhật lần thứ 60 của Bác Hồ, tôi vinh dự được thay mặt cơ quan công tác Hoa kiều đến dự. Tôi cưỡi ngựa đi hơn 20 cây số, đến khu nhà Bác ở và làm việc trong khu rừng phía tây "An toàn khu". Lễ chúc thọ được tổ chức trong một lễ đường khá rộng dựng bằng phên nứa, lợp tranh. Trên bức tường chính diện có chân dung vẽ mầu của Chủ tịch Hồ Chí Minh, hai bên treo hai lá cờ đỏ sao vàng.

Khi Bác đến mọi người đều đứng dậy và đồng thanh: "Hồ Chủ tịch muôn năm! Bác Hồ muôn năm! Bác Hồ muôn năm!". Tiếng hô khẩu hiệu và tiếng vỗ tay vang động cả núi rừng. Bác mỉm cười vẫy tay chào và ra hiệu mọi người ngồi xuống. Các vị đại biểu lần lượt đến chúc thọ Bác. Bác đứng ở một bên lễ đài, mỉm cười và gật đầu tỏ ý cảm ơn.

Ðến lượt ngành công tác Hoa kiều, tôi bước tới trước mặt Bác và đọc lời chúc thọ đã chuẩn bị sẵn, thể hiện ý nguyện: Anh chị em Hoa kiều ở Việt Nam sẵn sàng tham gia vào cuộc kháng chiến dưới sự lãnh đạo của Bác và kính chúc Bác sống lâu muôn tuổi. Bác chắp hai bàn tay lại, gật đầu mỉm cười và nói: "Chú nói đúng! Bác cũng xin chúc anh chị em Hoa kiều mạnh khỏe, tiến bộ và đoàn kết". Cả hội trường vỗ tay nhiệt liệt.

Ước mơ trở lại Việt Nam

Tôi hỏi: Giáo sư có nguyện vọng gì lớn nhất ? Ông cười và kể:

Gần 40 năm qua, gia đình chúng tôi vẫn giữ những tấm ảnh quý giá chụp với Bác Hồ ngày nào như kỷ vật đẹp nhất của đời mình. Tôi ước một ngày nào đó được trở lại đất nước Việt Nam tươi đẹp và tận mắt chứng kiến những thành tựu mà nhân dân Việt Nam đã đạt được. Tôi cũng ước ao có cơ hội được đến Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Và những điều mong ước của tôi đã trở thành hiện thực. Tháng 5-2004, nhân dịp kỷ niệm 50 năm Ngày giải phóng Ðiện Biên Phủ, chúng tôi được vinh dự mời sang dự lễ kỷ niệm trang trọng đó. Theo kế hoạch, ngày 6-5, chúng tôi sẽ vào Lăng viếng Bác và tham quan nhà sàn của Người. Trước đêm hôm đó, tôi suy nghĩ liên miên, cả đêm không hề chợp mắt.

Sáng hôm sau, chúng tôi vào viếng Bác. Người nằm đó, dáng vẻ khoan thai như đang yên giấc ngủ. Tôi bâng khuâng như lạc vào giấc mơ sống lại 37 năm về trước để được nói với Bác: "Chào Bác ạ!". Khi có người đẩy nhẹ vào lưng, tôi mới bừng tỉnh và vội vàng cúi xuống viếng Bác... Vượt qua bao núi bao sông, cuối cùng tôi đã một lần nữa được đến gần bên Người, mặc dù khoảnh khắc được đứng bên Người là vô cùng ngắn ngủi...

Chia tay, giáo sư Văn Trang tâm sự: "Nguyện vọng lớn nhất của tôi là từ nay tới cuối đời mình sẽ xuất bản được một cuốn sách về Tư tưởng Hồ Chí Minh và Quốc tế Cộng sản in bằng hai thứ tiếng Việt và Trung. Hưởng ứng Cuộc vận động hiến tặng tư liệu, hiện vật, hình ảnh về Bác Hồ và cách mạng Việt Nam do Bảo tàng Cách mạng Việt Nam và Trung tâm hỗ trợ phát triển tài năng phát động (2006-2010), giáo sư Văn Trang đã nhờ tôi chuyển tặng Bảo tàng Cách mạng những bức ảnh quý giá mà ông đã chụp chung  với Bác Hồ và những tấm ảnh Bác đã tặng ông.