Công nghệ mở lối cho phát triển bền vững
Trong bối cảnh kinh tế thế giới đang chuyển biến mạnh mẽ dưới tác động của biến đổi khí hậu, quá trình chuyển đổi xanh và sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng, ESG (Môi trường, Xã hội và Quản trị) ngày càng trở thành một trong những trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển của doanh nghiệp. Không chỉ đối mặt với những yêu cầu ngày càng chặt chẽ từ cơ quan quản lý, cộng đồng doanh nghiệp còn phải đáp ứng kỳ vọng ngày càng cao của khách hàng, đối tác và các nhà đầu tư về trách nhiệm phát triển bền vững.
Trên phạm vi toàn cầu, các quy định và tiêu chuẩn liên quan đến ESG đang được hoàn thiện và mở rộng với tốc độ nhanh chóng. Theo nhiều tổ chức nghiên cứu quốc tế, số lượng các chính sách, quy định về ứng phó biến đổi khí hậu và phát triển bền vững đã gia tăng đáng kể trong hơn hai thập niên qua.
Đáng chú ý, Liên minh châu Âu đã ban hành Chỉ thị Báo cáo Phát triển Bền vững Doanh nghiệp (CSRD), yêu cầu hơn 10.300 doanh nghiệp trên toàn thế giới thực hiện công bố, minh bạch hóa các tác động liên quan đến ESG trong toàn bộ chuỗi giá trị và chuỗi cung ứng.
Việc triển khai các yêu cầu mới không chỉ góp phần nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm giải trình của doanh nghiệp mà còn mở ra cơ hội gia tăng năng lực cạnh tranh, củng cố uy tín thương hiệu và mở rộng khả năng tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng toàn cầu. Trong bối cảnh đó, ESG không còn là một xu hướng mang tính lựa chọn mà đang dần trở thành yêu cầu tất yếu đối với các doanh nghiệp muốn phát triển bền vững và hội nhập hiệu quả vào nền kinh tế thế giới.
Theo Tiến sĩ Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam, trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số, yêu cầu về chất lượng tăng trưởng và phát triển bền vững đang trở thành yếu tố cốt lõi của nền kinh tế. Ông nhận định ESG hiện không còn đơn thuần là một bộ tiêu chí mang tính tự nguyện mà đang dần trở thành "giấy thông hành" để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Các cơ chế như điều chỉnh biên giới carbon của Liên minh châu Âu, các quy định chống phá rừng, yêu cầu về lao động và truy xuất nguồn gốc sản phẩm đang tạo nên những hàng rào kỹ thuật mới đối với hoạt động xuất khẩu. Không chỉ vậy, xu hướng tiêu dùng xanh cũng đang gia tăng mạnh mẽ.
Theo số liệu được ông Bình dẫn chứng, khoảng 84% người tiêu dùng Việt Nam sẵn sàng chi trả nhiều hơn cho các sản phẩm xanh, sạch và có cam kết ESG rõ ràng. "Xu hướng này sẽ tạo áp lực buộc doanh nghiệp phải thay đổi mô hình sản xuất và nâng cao trách nhiệm môi trường, xã hội", ông Bình nhận định.
Ở góc độ vĩ mô, ESG còn là chìa khóa để thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao, phát triển tín dụng xanh, trái phiếu xanh và nâng cao sức hấp dẫn của nền kinh tế đối với các tập đoàn đa quốc gia.
AI trở thành động lực tăng trưởng mới
Theo các chuyên gia, một trong những thách thức lớn nhất của ESG là việc đo lường, giám sát và chứng minh hiệu quả thực hiện. Các nhà đầu tư ngày nay không chỉ muốn nghe những cam kết phát triển bền vững mà còn yêu cầu doanh nghiệp phải chứng minh bằng số liệu cụ thể, minh bạch và có khả năng kiểm chứng.
Tại hội thảo "Thực thi ESG bằng AI, doanh nghiệp cần làm gì?", bà Trần Phương Nga, Tổng Giám đốc Thiên Long cho biết, AI đang được doanh nghiệp ứng dụng trong nhiều hoạt động nhằm nâng cao hiệu quả vận hành và thực thi ESG. Theo bà Nga, AI giúp giảm đáng kể các công việc mang tính lặp lại, rút ngắn thời gian xử lý, từ đó nâng cao mức độ hài lòng của người lao động và tối ưu hóa nguồn lực.
"Ứng dụng AI vào ESG giúp doanh nghiệp giảm chi phí, tăng hiệu quả", bà Nga nhấn mạnh. Từ thực tiễn triển khai tại nhiều doanh nghiệp, AI đang hỗ trợ tự động hóa việc thu thập dữ liệu, giám sát tiêu thụ năng lượng, quản lý phát thải, phân tích hành vi khách hàng, dự báo rủi ro và nâng cao hiệu quả quản trị doanh nghiệp. Nhờ đó, ESG không còn dừng lại ở những báo cáo định tính mà được lượng hóa bằng các chỉ số cụ thể và có thể theo dõi theo thời gian thực.
Theo Giáo sư, Tiến sĩ Mạc Quốc Anh, đây là yếu tố đặc biệt quan trọng giúp doanh nghiệp minh bạch hóa các hoạt động ESG và nâng cao uy tín với đối tác, nhà đầu tư.
Ở góc độ công nghệ, ông Lê Hùng Cường, Tổng Giám đốc FPT Digital cho rằng AI đang trở thành động lực quan trọng nhất của tăng trưởng và phát triển bền vững trong giai đoạn mới.
Theo ông, để đạt được mục tiêu tăng trưởng hai con số, các doanh nghiệp phải đối mặt với thực tế rằng nguồn lực hiện nay đều có giới hạn, từ nhân lực, tài chính cho tới các nguồn lực phát triển khác. Trong bối cảnh đó, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và đặc biệt là AI chính là những yếu tố có khả năng tạo ra các bước nhảy vọt về năng suất.
"Nhiều nghiên cứu cho thấy mỗi đô la đầu tư hiệu quả vào AI có thể tạo ra giá trị cao gấp nhiều lần so với chi phí ban đầu", ông Cường cho biết.
Hiện nay, khoảng 78% doanh nghiệp trên thế giới đã ứng dụng AI trong ít nhất một hoạt động kinh doanh. Thị trường AI toàn cầu được dự báo sẽ đóng góp gần 20 nghìn tỷ USD cho nền kinh tế thế giới trong những năm tới. Tuy nhiên, ông Cường cũng lưu ý rằng khoảng cách giữa việc ứng dụng AI và khai thác hiệu quả AI vẫn còn rất lớn. Mặc dù nhiều doanh nghiệp đã đầu tư vào AI nhưng chỉ khoảng 5% thực sự tạo ra tác động rõ rệt. Nguyên nhân nằm ở chỗ nhiều doanh nghiệp tiếp cận AI như một công cụ riêng lẻ thay vì tích hợp vào toàn bộ chuỗi giá trị sản xuất, kinh doanh và quản trị.
"AI không còn là xu hướng thử nghiệm mà đang trở thành công cụ cốt lõi để tái cấu trúc hoạt động doanh nghiệp", ông Cường nhận định. Theo ông, muốn AI phát huy hiệu quả, doanh nghiệp phải bắt đầu từ chuyển đổi số và xây dựng nền tảng dữ liệu chiến lược. Dữ liệu chính là "nhiên liệu" để AI học hỏi, phân tích và hỗ trợ ra quyết định.
Sự phát triển mạnh mẽ của AI cũng đặt ra nhiều yêu cầu mới về đạo đức và trách nhiệm trong sử dụng công nghệ. Bà Trần Thị Thúy Ngọc, Phó Tổng Giám đốc Deloitte Việt Nam cho rằng doanh nghiệp cần xây dựng các cơ chế kiểm soát nhằm bảo đảm tính minh bạch, chính xác và khách quan của dữ liệu do AI tạo ra. Người sử dụng phải có khả năng kiểm chứng thông tin, nhận diện các thiên kiến thuật toán và tránh phụ thuộc hoàn toàn vào những kết quả mà AI đưa ra.
Theo các chuyên gia, đây cũng chính là tinh thần cốt lõi của ESG trong kỷ nguyên số: phát triển công nghệ phải đi cùng trách nhiệm xã hội và quản trị minh bạch. Khi được ứng dụng đúng cách, AI không chỉ giúp doanh nghiệp giảm chi phí, nâng cao năng suất hay tối ưu vận hành, mà còn tạo nền tảng để xây dựng những mô hình tăng trưởng xanh, bao trùm và bền vững hơn. Trong hành trình hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao và phát triển dài hạn của Việt Nam, AI đang từng bước vượt qua vai trò của một công cụ hỗ trợ để trở thành "đối tác chiến lược" của ESG, góp phần định hình thế hệ doanh nghiệp mới có năng lực cạnh tranh toàn cầu và trách nhiệm với tương lai.
