Yêu cầu Metro điều chỉnh giảm lỗ, truy thu thuế 507 tỷ đồng

Báo lỗ gần 2.000 tỷ đồng

Metro Việt Nam được thành lập năm 2001, vốn đầu tư ban đầu 120 triệu USD, vốn pháp định là 36 triệu USD. Ðến tháng 5-2013, công ty có tổng vốn đầu tư bổ sung 301 triệu USD, thời gian hoạt động tại Việt Nam 50 năm với các ngành nghề: điều hành các Trung tâm cash & carry, mua sản phẩm thực phẩm và phi thực phẩm trực tiếp từ nhà cung cấp để phân loại, bảo quản và kiểm soát chất lượng, chế biến và bán buôn cho khách hàng là doanh nghiệp (DN)... Mạng lưới hệ thống Metro gồm một trụ sở chính và 15 chi nhánh (bao gồm 19 trung tâm) và một kho trung chuyển thuộc 16 tỉnh, thành phố.

Kết quả thanh tra về hạch toán kế toán và kê khai nộp thuế, hình thức hạch toán kế toán và niên độ kế toán cho biết, công ty áp dụng hình thức hạch toán tập trung, tổng hợp báo cáo kết quả kinh doanh (KQKD) lãi, lỗ toàn công ty gửi cho cơ quan thuế tại TP Hồ Chí Minh; áp dụng chế độ kế toán nhật ký chung cho tất cả các chi nhánh. Các chi nhánh hạch toán báo sổ về công ty, hằng tháng kê khai thuế giá trị gia tăng (GTGT) tại các cơ quan thuế địa phương theo báo cáo do phòng kế toán của công ty (tổng cộng 40 nhân viên kế toán) thực hiện thông qua hệ thống kế toán tập trung, không báo cáo KQKD riêng cho từng chi nhánh. Công ty và các chi nhánh thực hiện kê khai thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ; các chi nhánh hạch toán báo sổ, kê khai nộp thuế GTGT, thuế thu nhập cá nhân (TNCN), thuế môn bài, tiền thuê đất tại cơ quan thuế địa phương nơi kinh doanh. Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) báo cáo về trụ sở chính kê khai và nộp tại TP Hồ Chí Minh.

Về quá trình quản lý của cơ quan thuế, Tổng cục trưởng Tổng cục Thuế Bùi Văn Nam cho biết, số thuế mà Metro Việt Nam đã kê khai và nộp vào ngân sách nhà nước từ năm 2001 đến cuối năm 2014 là 1.015 nghìn tỷ đồng. Trong đó, thuế TNCN 260 tỷ đồng; thuế GTGT, bao gồm cả thuế GTGT nộp thay nhà thầu nước ngoài 370 tỷ đồng; thuế TNDN nộp thay nhà thầu nước ngoài 127 tỷ đồng, các loại thuế khác (thuế môn bài, tiền thuê mặt đất mặt nước, thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, phạt...) là 258 tỷ đồng. Trong 12 năm (2002-2013), đơn vị kê khai lỗ 1.657 tỷ đồng, năm 2010 lãi với số tiền 173 tỷ đồng.

Trong quá trình quản lý, cơ quan thuế đã tiến hành thanh tra, kiểm tra tại công ty bốn lần với thời gian thanh tra chín năm (2003-2011). Kết quả thanh tra, kiểm tra đến cuối năm 2011 đã điều chỉnh giảm lỗ 500,4 tỷ đồng; xác định lãi hai năm 2010, 2011 là 234,8 tỷ đồng, số tiền lãi này được bù vào số lỗ của các năm (năm 2005 là 73,3 tỷ đồng; năm 2006 là 84,6 tỷ đồng; năm 2007 là 76,9 tỷ đồng). Số lỗ không được chuyển do quá hạn năm năm là 272,6 tỷ đồng, số lỗ lũy kế đến 31-12-2011 còn được chuyển lỗ theo quy định là 131,4 tỷ đồng.

Qua thanh tra, cơ quan thuế đã yêu cầu công ty điều chỉnh giảm lỗ, giảm khấu trừ và truy thu thuế tổng số tiền 507 tỷ đồng. Trong đó, điều chỉnh thuế nhà thầu nước ngoài khoảng 62 tỷ đồng; điều chỉnh giảm khấu trừ thuế GTGT đầu vào là 110 tỷ đồng; điều chỉnh giảm lỗ đối với khoản chi phí nhượng quyền thương mại, chi phí không phục vụ cho hoạt động sản xuất, kinh doanh (SXKD), chi phí dự phòng giảm giá hàng tồn kho, chi phí trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi, chưa bảo đảm các điều kiện, thủ tục là 335 tỷ đồng.

Theo nhận định của Tổng cục Thuế, kết quả SXKD lỗ qua các năm của Công ty Metro Việt Nam có nhiều nguyên nhân, trong đó, có nguyên nhân do DN liên tục đầu tư mở rộng hoạt động trong thời gian ngắn. Cụ thể: trong các năm 2010 - 2012, công ty mở thêm mười trung tâm mà trong điều kiện hoạt động bình thường, một trung tâm mới cần từ ba đến năm năm kể từ ngày khai trương để đạt được điểm hòa vốn. Chính các chi phí khấu hao, tiện ích, tiền thuê đất rất lớn là nguyên nhân chính gây ra các khoản lỗ cho trung tâm mới thành lập. Bên cạnh đó, việc áp dụng các tiêu chuẩn, chuẩn mực của công ty mẹ tại Cộng hòa Liên bang Ðức để bảo đảm cả 19 trung tâm Metro luôn hoạt động theo các tiêu chuẩn cao nhất của CHLB Ðức khiến công ty đã phải bỏ ra rất nhiều nguồn lực về nhân sự và vốn. Ðiều này dẫn đến chi phí hoạt động tăng cao trong quá trình hoạt động kinh doanh: năm 2013 tỷ lệ hao hụt tổn thất là 1,15%, chưa tính chi phí trả cho các công ty liên kết ở Ðức từ năm 2001-2013 khá lớn, như chi phí nhượng quyền thương mại 731 tỷ đồng; chi phí lương, thưởng và phụ cấp,... gần 700 tỷ đồng - Tổng cục trưởng Bùi Văn Nam cho biết.

Yêu cầu giảm lỗ, truy thu thuế

Theo Tổng cục Thuế, công tác thanh tra đã phản ánh tương đối chính xác tình hình SXKD và tuân thủ pháp luật của Metro Việt Nam. Các giao dịch đều được công ty kê khai giao dịch liên kết nên các chi phí rất lớn. Ðoàn thanh tra đã rà soát và loại khỏi chi phí hợp lý hợp lệ khi tính thuế TNDN, nhưng vẫn thu thuế đối với những khoản không có chứng từ hợp lệ theo quy định của pháp luật. Cụ thể: loại khỏi chi phí hợp lệ khi tính thuế TNDN đối với khoản 7,5 tỷ đồng nhượng quyền thương mại trả cho Công ty Metro AG (Ðức) năm 2012-2013; đề nghị điều chỉnh giảm chi phí 245 tỷ đồng nhượng quyền thương mại trong khoảng thời gian ngoài niên độ thanh tra. Ðồng thời, yêu cầu truy thu 16 tỷ đồng số thuế nộp thay nhà thầu nước ngoài năm 2012-2013, yêu cầu kê khai bổ sung 39 tỷ đồng tiền thuế đối với khoản chi phí này trong khoảng thời gian ngoài niên độ thanh tra.

Tổng cục Thuế khẳng định, cơ cấu hàng hóa kinh doanh tại các trung tâm của Metro Việt Nam có khoảng 95% là hàng hóa mua của nhà cung cấp tại Việt Nam, khoảng 5% còn lại là hàng nhập khẩu và phần lớn các hàng hóa nhập khẩu này không đến từ các công ty liên kết, một số chủng loại hàng hóa nhập khẩu còn có xu hướng giảm. Ðiều này khẳng định, Metro Việt Nam là một đơn vị chủ yếu kinh doanh hàng Việt Nam, giúp cho các nhà cung cấp Việt Nam có thị phần kinh doanh tại thị trường trong nước, tạo công ăn việc làm ổn định cho gần 4.000 lao động. Kết quả thanh tra lần này vừa bảo đảm tính tuân thủ pháp luật thuế nghiêm minh, có vi phạm có xử lý, vừa bảo đảm ổn định môi trường đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.