Tại huyện Ninh Hải, hiện có 43 đơn vị cơ sở giáo dục, hơn 11 nghìn học sinh, trong đó có 20 trường tiểu học (TH), 11 trường trung học cơ sở (THCS), 12 trường mầm non (MN), nhưng chỉ có hai trường là: TH Dư Khánh và MN Ninh Hải là có cán bộ y tế chuyên trách, số trường còn lại, do nhân viên văn phòng kiêm nhiệm. Trưởng phòng Giáo dục và Ðào tạo (GD và ÐT) huyện Nguyễn Xuân Thủy cho biết: Theo Thông tư liên tịch số 71/2007 giữa Bộ GD và ÐT và Bộ Nội vụ ban hành ngày 28-11-2007 về hướng dẫn định mức biên chế sự nghiệp trong các cơ sở giáo dục mầm non công lập, thì tất cả nhà trẻ, trường mẫu giáo (MG) và trường MN hạng một, hạng hai đều có biên chế cán bộ y tế. Nhưng nhiều năm qua, UBND tỉnh và Sở Nội vụ tỉnh Ninh Thuận không giao biên chế, vì vậy, các trường học chỉ còn cách bố trí nhân viên văn phòng kiêm nhiệm y tế. Do thiếu chuyên môn nên rất bị động trong việc chăm sóc sức khỏe ban đầu cho học sinh, nhất là tại các trường MN.
Tương tự, tại TP Phan Rang - Tháp Chàm (trung tâm tỉnh lỵ) có 55 đơn vị cơ sở giáo dục với hơn 15 nghìn học sinh, nhưng cũng chỉ có hai trong tổng số 30 trường TH có biên chế cán bộ y tế. Tại các huyện Bác Ái, Ninh Sơn, Ninh Phước cũng cùng cảnh ngộ. Phó trưởng phòng GD và ÐT huyện Ninh Phước Bá Văn Bẩm thông báo: Toàn huyện có 54 trường học, riêng 10 trường THCS có cán bộ y tế chuyên trách, còn lại 33 trường TH và 11 trường MN thì không được giao chỉ tiêu.
Về mặt hình thức các trường THCS đều có phòng y tế, nhưng rất tạm bợ vì phòng chật hẹp, thiếu trang thiết bị chuyên môn thiết yếu. Do thiếu kinh phí, cho nên khi học sinh có vấn đề về sức khỏe, nhà trường rất bối rối và chỉ còn cách liên hệ với trạm y tế xã đến sơ cứu. Theo quy định của Bộ GD và ÐT, kinh phí cho hoạt động y tế học đường từ nguồn ngân sách nhà nước chi cho sự nghiệp GD và ÐT hằng năm của các cơ sở giáo dục theo phân cấp ngân sách hiện hành; kinh phí được để lại từ Quỹ khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế (BHYT) tự nguyện của học sinh... Về tổ chức thực hiện, UBND các tỉnh, thành phố tăng cường đầu tư về nhân lực, kinh phí, cơ sở vật chất và trang thiết bị cho công tác y tế trường học. Nhưng thực tế, kinh phí hoạt động y tế trường học tại Ninh Thuận chỉ có duy nhất là nguồn do cơ quan Bảo hiểm xã hội trích lại 10,8% trên tổng số tiền mua BHYT tự nguyện của học sinh, cho nên gặp nhiều khó khăn.
Theo Trưởng phòng thu của Bảo hiểm xã hội Ninh Thuận Nguyễn Quang Công, mặc dù từ tỉnh đến huyện đều thành lập Ban chỉ đạo chương trình BHYT nhân dân (lồng ghép cả BHYT học sinh, sinh viên, hộ cận nghèo), nhưng việc thực hiện BHYT bắt buộc cho học sinh còn thấp, là do ngành GD và ÐT chưa thật sự vào cuộc. Công tác tuyên truyền, phổ biến thực hiện Luật BHYT bắt buộc chưa sâu rộng, chưa thường xuyên. Bên cạnh đó, so với các loại hình bảo hiểm thương mại khác, mức hoa hồng cho đại lý của BHYT (từ 3 đến 4% trên tổng số thu) không hấp dẫn cho nên nhiều trường học mua bảo hiểm thân thể nhiều hơn là mua BHYT bắt buộc. Sở GD và ÐT Ninh Thuận đã có công văn chỉ đạo cấp dưới, đồng thời coi việc thực hiện BHYT trong trường học là một trong những tiêu chí xét thi đua khen thưởng từng năm học... nhưng do thiếu kiểm tra, đôn đốc, cho nên kết quả không như mong muốn. Lãnh đạo Sở Y tế Ninh Thuận cho biết, thời gian qua, ngành đã triển khai nhiều chương trình mục tiêu quốc gia dành cho y tế học đường, nhưng hầu như là làm độc lập, thiếu sự phối hợp giữa hai ngành, vì thế khó triển khai sâu rộng. Ngoài ra, do các trường không được phân bổ biên chế y tế, cho nên việc tổ chức đào tạo cán bộ y tế cho ngành giáo dục chưa thực hiện. Hy vọng sau khi Chương trình phối hợp giữa Bộ Y tế và Bộ Giáo dục và Ðào tạo về bảo vệ, giáo dục và chăm sóc sức khỏe trẻ em, học sinh, sinh viên trong các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân, giai đoạn 2012-2020 được triển khai mới hy vọng cải thiện tình hình y tế học đường tại địa phương.
Thực tế hằng năm, các trường học đều có kế hoạch triển khai công tác y tế học đường, nhưng vì những lý do nêu trên, dẫn đến nhiều bất cập trong hoạt động. Ðề nghị UBND tỉnh Ninh Thuận sớm có giải pháp khắc phục, nhất là phân bổ biên chế cán bộ y tế chuyên trách cho các trường TH, MN theo đúng quy định. Tăng cường chỉ đạo các ngành phối hợp đồng bộ để thực hiện tuyên truyền, vận động 100% số trường học phải mua BHYT bắt buộc cho học sinh; quan tâm bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ nhân viên y tế trường học; cung cấp các loại thuốc, trang bị dụng cụ y tế... Có như vậy, chất lượng y tế học đường tại tỉnh Ninh Thuận mới được cải thiện, đáp ứng yêu cầu giáo dục toàn diện về trí tuệ và thể chất cho thế hệ trẻ trong tương lai.
Bài và ảnh: NGUYỄN TRUNG