Xóa lò gạch thủ công ở Tuyên Quang có "đánh trống,... bỏ dùi"?

Ngày 21-10-2013, UBND tỉnh Tuyên Quang đã ban hành Quyết định số 398/QĐ-UB về lộ trình xóa bỏ lò gạch thủ công hạn chế dần việc sản xuất và sử dụng gạch đất sét nung, tiến tới chấm dứt hoạt động sản xuất gạch đất sét nung bằng lò thủ công, thủ công cải tiến, lò đứng liên tục và lò vòng sử dụng nhiên liệu hóa thạch (than, dầu, khí), từ đây, gọi tắt là lò gạch thủ công.

Theo Quyết định trên, đến ngày 31-12-2014, tất cả các lò gạch thủ công đều phải ngừng hoạt động. Tuy nhiên, số lượng lò gạch thủ công ngừng hoạt động chỉ đếm được trên đầu ngón tay, đáng nói hơn, số lượng lò gạch thủ công được xây mới lại phát sinh thêm nhiều, khiến các hộ dân không chỉ bị ảnh hưởng nặng vì ô nhiễm mà hoa màu của họ cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Trước tình trạng này, từ ngày 25 đến ngày 29-1, Sở Xây dựng tỉnh đã chủ trì, phối hợp với UBND các huyện, thành phố tiến hành kiểm tra ở các xã có cơ sở sản xuất gạch đất sét nung trên địa bàn tỉnh. Qua kiểm tra thực tế, các lò gạch tập trung chủ yếu tại các huyện Hàm Yên (72 lò gạch); Yên Sơn (21 lò gạch); Sơn Dương (38 lò gạch) và thành phố Tuyên Quang (22 lò gạch).

Số lượng lò gạch thủ công làm mới vẫn tăng mạnh so với thời điểm khi tỉnh ban hành quyết định số 398/QĐ-UB ngày 21-10-2013. Cụ thể: tại xã Thái Sơn, huyện Hàm Yên, năm 2013 có 38 lò gạch loại này, nhưng đến thời điểm kiểm tra ở xã đã có tới 72 lò gạch và vẫn có những gia đình đang tiến hành xây lò gạch mới. Hay như khi kiểm tra tại xóm Phú Bình và xóm Độc Lập xã Đội Bình, huyện Yên Sơn hiện có tới 21 lò gạch thủ công đang hoạt động. Trong khi đó, tại Quyết định số 398 của tỉnh thì các lò gạch trên phải chấm dứt hoạt động từ ngày 31-12-2014, nhưng tất cả các lò gạch này đều vẫn đang hoạt động bình thường. Điều đáng nói, nhiều chủ lò gạch dù đã được chính quyền xã lập biên bản yêu cầu dừng hoạt động từ tháng 5-2014 nhưng vì lợi nhuận nên vẫn ngang nhiên hoạt động. Tất cả các lò gạch thủ công trên địa bàn đều ở khoảng cách dưới 100m đối với khu dân cư và khu vực trồng hoa màu của người dân gây ảnh hưởng đến đời sống nhân dân, ô nhiễm môi trường, khu vực canh tác và hoa màu.

Vì sao số lượng lò gạch thủ công gây ô nhiễm môi trường không giảm mà tiếp tục gia tăng và diễn biến phức tạp hơn?

Qua tìm hiểu, được biết, do sự buông lỏng và thiếu trách nhiệm của các cấp chính quyền, trong đó cấp quản lý trực tiếp là xã và huyện khi tiến hành triển khai Quyết định 398/QĐ-UB của UBND tỉnh Tuyên Quang. Cụ thể như ở xã Đội Bình, huyện Yên Sơn, ngày 19-5-2014, đã lập biên bản yêu cầu các chủ lò gạch tháo dỡ lò trả lại hiện trạng sử dụng đất nhưng từ đó đến nay, do thiếu kiểm tra, giám sát nên các lò gạch này vẫn tiếp tục hoạt động. Một số chính quyền xã do không thực hiện nghiêm chỉ đạo của UBND tỉnh hoặc do nể nang nên đã dẫn đến tình trạng "trên bảo, dưới không thực hiện".

Sau khi tiến hành kiểm tra, rà soát, ngày 9-3-2016, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tuyên Quang Trần Ngọc Thực đã ký ban hành văn bản số 481/UBND-XD phê bình UBND các huyện, thành phố trong việc quản lý, chỉ đạo thực hiện không nghiêm Quyết định số 398 của UBND tỉnh. Yêu cầu UBND các huyện, thành phố xử lý nghiêm đối với các cơ sở sản xuất gạch đất sét nung bằng lò thủ công theo đúng quy định.

Đồng thời, giao Sở Xây dựng đôn đốc, kiểm tra UBND các huyện, thành phố trong việc xử lý các cơ sở sản xuất gạch nung vi phạm quy định trên địa bàn; báo cáo UBND tỉnh kết quả xử lý vi phạm và kế hoạch thực hiện lộ trình chấm dứt hoạt động sản xuất gạch đất sét nung bằng lò thủ công, thủ công cải tiến, lò đứng liên tục và lò vòng sử dụng nhiên liệu hóa thạch (than, dầu, khí) trên địa bàn tỉnh trong quí I-2016.

Văn bản của tỉnh quy định là vậy, biên bản của Đoàn kiểm tra liên ngành cũng đã lập và ghi rõ thời hạn các chủ lò gạch thủ công phải tháo dỡ trả lại mặt bằng trước quý II-2016. Nhưng đến nay, ngày 6-4, khi phóng viên có mặt tại các khu vực có lò gạch thủ công ở các huyện Hàm Yên, Sơn Dương, Yên Sơn và thành phố Tuyên Quang thì các lò gạch vẫn đang tiếp tục hoạt động; các công việc chở đất, chở than, đóng gạch, đưa gạch vào lò... vẫn diễn ra như chưa hề có văn bản chỉ đạo.

Hạn "chốt" lần thứ hai của tỉnh đã qua, các chủ lò gạch vẫn ngang nhiên vi phạm. Phải chăng, lại một lần nữa giá trị thời gian trong các văn bản quy định của tỉnh không hiệu lực!?