Xét xử vụ án tham ô và cố ý làm trái tại Tổng Công ty Dầu khí Việt Nam

Ngày 5-10,  Tòa án Nhân dân tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu đã đưa vụ án Nguyễn Quang Thường và đồng bọn phạm tội “ Tham ô tài sản” và tội Cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiệm trọng” ra xét xử sơ thẩm công khai .

Ông Hoàng Thanh Tùng, Phó Chánh án Nhân Dân tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu chủ toạ phiên toà. Bảy bị cáo trong vụ án gồm Dương Quốc Hà, sinh năm 1946 tại Hải Dương, nguyên Phó Tổng giám đốc phụ trách thương mại Xí nghiệp liên doanh Vietsovpetro ( VSP) bị truy tố vì tội tham ô tài sản với vai trò là chủ mưu, chiếm hưởng 535 nghìn USD trong dự án Block 140 chỗ; Nguyễn Quang Thường, sinh năm 1952 tại Hải Dương, Nguyên Phó Tổng giám đốc Tổng Công ty Dầu khí Việt Nam, thời điểm phạm tội khi đang giữ chức Giám đốc Công ty Dịch vụ Kỹ thuật dầu khí ( PTSC thuộc Petro Việt Nam), bị truy tố vì tội tham ô tài sản và cố ý làm trái.

Trong vụ án này, Nguyễn Quang Thường đã trực tiếp bàn bạc cùng Dương Quốc Hà, Trần Quang để nâng giá dự thầu Block nhà ở 140 chỗ từ 15,5 triệu lên 16,9 triệu USD và Nguyễn Quang Thường đã chiếm hưởng 400 nghìn USD; trực tiếp chỉ đạo làm hồ sơ giả,vi phạm Quy chế đầu thầu và Pháplệnh hợp đồng kinh tế.

Bị cáo thứ ba là Trần Quang, sinh năm 1957 tại Hà Nam, nguyên là Xưởng trưởng xưởng điện lạnh thuộc PTSC bị truy tố vì tội tham ô tài sản và cố ý làm trái. Trong vụ án, Quang đã tích cực, chủ động gặp Dương Quốc Hà, Nguyễn Quang Thường để bàn bạc và thực hiện các hành vi phạm tội. Chính Quang là người chủ động trong việc chia chác   tiền bạc tham ô, trực tiếp chỉ đạo và thực hiện các hành vi cố ý làm trái.

Các bị cáo khác gồm Trần Ngọc Giao, sinh năm 1958 tại Hà Nam, nguyên là Chủ tịch HĐQT Công ty TNHH Interpet Việt Nam, Bị truy tố vì tội cố ý làm trái và tham ô tài sản; Cao Duy Chính, sinh năm 1961 tại Thái Bình, nguyên Giám đốc Xí nghiệp dịch vụ cơ khí hàng hải thuộc PTSC, bị truy tố vì tội cố ý làm trái và tham ô tài sản. Tuy nhiên, tại phiên khai mạc, Hội đồng xét xử đã công bố quyết định rút quyết định truy tố và đình chỉ xét xử bị cáo này tội danh cố ý làm trái theo đề nghị của Viện Kiểm sát. Bị cáo Nguyễn Mạnh Hùng sinh năm 1966 tại Hải Phòng, nguyên Phó Giám đốc PTSC bị truy tố vì tội cố ý làm trái.

Trong vụ án, Hùng là người trực tiếp soạn thảo các hợp đồng giả mạo để nâng giá vật tư thiết bị gây thất thoát tài sản của Nhà nước, soạn thảo bản  sửa đổi nguyên tắc đề ngày 10-11-1999 và ký xác nhận vào hai bản sửa đổi đề ngày 10-11 và 14-11-1999 có nội dung trái với nguyên tắc đã thoả thuận ngày 25-5-1999, vi phạm quy chế đấu thầu; ký và đề nghị cho thanh toán 55 bộ hoá đơn và chứng từ mang tên Viện Corall ( giả) trong việc cung cấp ba loại vật tư thiết bị của dự án Block 140 chỗ với số tiền 6,7 triệu USD.

Bị cáo thứ bảy là Trần Ngọc Long, sinh năm 1967 tại Hà Nam, nhân viên Xưởng điện lạnh thuộc PTSC và là em vợ của Trần Quang, bị truy tố vì tội cố ý làm trái. Long đã trực tiếp làm giả sáu bộ chứng từ, hoá đơn về vật tư, thiết bị điện, điện lạnh mang tên Viện Corall trị giá 1.079.514 USD, tạo điều kiện cho Trần Quang và Trần Ngọc Giao thanh toán số tiền trên với PTSC, đồng thời trực tiếp hủy con dấu của Viện Corall giả, là chứng cứ quan trọng trong quá trình điều tra vụ án.

Tòa đã triệu tập 21 người làm chứng, bảy người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan và hai nguyên đơn nhân sự là PTSC và VSP. Tuy nhiên, một số người có trách nhiệm và nghĩa vụ liên quan quan trọng đã không có mặt tại tòa như ông Nguyễn Giao, nguyên Tổng Giám đốc VSP, ông Đỗ Văn Liên, nguyên trưởng phòng thương mại của VSP. Đối với Nguyễn Lai Phong, đã từng bị truy tố trong vụ án vì tội cố ý làm trái nhưng chính Phong là người tố giác hành vi phạm tội của Trần Quang và đông bọn, đồng thời cung cấp nhiều tài liệu quan trọng làm căn cứ khởi tố vụ án.

Cáo trạng của Viện Kiểm sát nhân dân tối cao nhận định đây chính là việc lập công chuộc tội của Nguyễn Lai Phong, nếu không có sự tố giác của Phong thì vụ án có thể không được phát hiện để khởi tố điều tra. Vì vây, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao đã ra quyết định đình chỉ điều tra, miễn trách nhiệm hình sự đối với Nguyễn Lai Phong với tội danh trên. Phiên tòa có sự tham gia của các luật sư bào chữa, bảo đảm quyền lợi cho các bị cáo.

Tại phiên tòa, đại diện Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Bà Rịa- Vũng Tàu giữ quyền công tố đã đọc cáo trạng. Bản cáo trạng nhận định, đây là vụ án đặc biệt nghiêm trọng xảy ra trong lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản, chủ yếu do những các bộ có chức vụ, quyền hạn thuộc VSP  và   PTSC thuộc Tổng công ty Dầu khí Việt Nam) thực hiện.

Số cán bộ này đã thoái hóa biến chất, móc nối với nhau rút tiền đầu tư xây dựng cơ bản cho những công trình xây dựng thuộc ngành dầu khí để chiếm đoạt. Để làm được việc này,  trong việc thực hiện hai dự án Block 140 chỗ và dự án Ballast mỏ Đại Hùng ngay từ đầu các bị can đã thay đổi nguyên tắc liên doanh giữa Viện Corall và PTSC, lập các hợp đồng, chứng từ, hoá đơn giả bỏ ngoài sổ sách giá trị tài sản, vật tư, tiền vốn của nhà nước gây thất thoát số tiền đặc biệt lớn (3.464.675,18 USD, tương đương với 54.700.291.741,8 đồng).

Trong tổng số tiền gây thất thoát, các bị can đã chiếm đạt được 2.109.443,88USD, tương đương với 33.303.899.977,4 đồng, còn 1.081.912,30USD tương đương với 17.081.231.392 đồng, mặc  dù VSP (chủ đầu tư) đã thanh toán và chuyển tiền cho  PTSC  (bên B) nhưng Trần Quang chưa kịp rút ra thì bị phát hiện.

Trong vụ án này Dương Quốc Hà với vai trò là đại diện chủ đầu tư và là Phó chủ tịch Hội đồng xét thầu của dự án Block 140 chỗ, Hà đã chủ động móc nối với Nguyễn Quang Thường - đại diện cho PTSC (bên B) để tìm cách rút tiền đầu tư xây dựng cơ bản của dự án chia nhau; Nguyễn Quang Thường, Trần Quang khi được Dương Quốc Hà bàn bạc thì thống nhất ngay và là người thực hiện rất tích cực; Trần Ngọc Giao, Cao Duy Chính, Nguyễn Mạnh Hùng, Nguyễn Lai Phong, Trần Ngọc Long là những đồng phạm tích cực, Đối với dự án Ballats Đại Hùng 1, mặc dù Trần Quang có nhiều hành vi gian dối đối với Nguyễn Quang Thường nhưng với tư cách đại diện cho PTSC, Thường đã quyết định việc bán thầu tạo điều kiện cho Trần Quang thực hiện nhiều hành vi phạm tội và lôi kéo Trần Ngọc Giao tiếp tục phạm tội.

Bản cáo trạng khẳng định, hành vi phạm tội của các bị can đặc biệt nghiêm trọng, phạm tội tham ô tài sản và tội cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng, theo quy định tại Khoản 4, Điều 278 và Khoản 3, Điều 165 của Bộ luật hình sự.

Trong vụ án này cơ quan điều tra không khởi tố mà yêu cầu xử lý hành chính các ông Nguyễn Văn Tuyên, Huỳnh Cảnh, Trần Trọng Nội, Nguyễn Hữu Hoài, Đặng Đức Hợp, Mai Đức Toàn, Dương Tấn Trừơng và Đỗ Văn Liên là những thành viên trong tổ mở thầu Ballast Đại Hùng 1, nhưng khi thực hiện nhiệm vụ đã không phát hiện thấy đơn dự thầu của PTSC do Trần Quang ký là không đúng thẩm quyền.

Việc làm của người trên là thiếu trách nhiệm, nhưng không phải là nguyên nhân trực tiếp gây ra hậu quả làm thất thoát tài sản trong dự án này.  Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an cũng đã đề nghị xử lý hành chính đối với ông Nguyễn Giao, nguyên Tổng Giám đốc VSP đã ký bản báo cáo số 410 ngày 28-3-2001 đề nghị tổng công ty dầu khí Việt Nam phê duyệt kết quả đầu thầu và ông Trần Ngọc Cảnh, nguyên phó Tổng Giám đốc công ty dầu khí Việt Nam (nay là Tổng Giám đốc) đã ký văn bản số 1517 ngày 6-4-2005 để phê duyệt kết quả đấu thầu, chọn nhà đầu tư PTSC đối với dự án Ballast Đại Hùng 1 trị giá 2.976.780 USD, vượt giá gói thầu trong kế hoạch đấu thầu đã duyệt (kế hoạch chỉ có 500.000USD).

Việc làm trên của ông Nguyễn Giao và ông Trần Ngọc Cảnh là vượt quá thẩm quyền, vi phạm điểm 3, điều 55 quy chế đấu thầu ban hành kèm theo nghị định số 88/NĐ - CP ngày 01-9-1999 của Chính phủ. Song, vi phạm trên không phải là nguyên nhân trực tiếp gây ra hậu quả làm thất thoát tài sản trong vụ án này và chưa đến mức phải truy cứu trách nhiệm hình sự. Dự kiến, phiên toà sẽ kéo dài đến ngày 18-10.