Xe khách quá tải, còn đó nỗi lo

Là tuyến quốc lộ huyết mạch cả nước, mỗi ngày, QL 1A có hàng chục nghìn phương tiện lưu thông, chưa kể những ngày cao điểm, mật độ phương tiện thường tăng gấp rưỡi. Ðã thành quy luật, vào dịp Tết, nhu cầu đi lại gia tăng đột biến phát sinh tình trạng xe chở quá tải, phóng nhanh vượt ẩu để tranh thủ quay vòng kiếm khách. Hơn nữa, khi hệ thống đường sá chưa được nâng cấp mở rộng, còn nhiều bất cập, vẫn còn nhiều lái xe uống rượu bia khi chở khách, tất yếu tai nạn xảy ra khó tránh khỏi. Ðiểm qua một số vụ TNGT dịp Tết cho thấy, hậu quả luôn nặng nề khôn lường. Hồi 11 giờ 40 phút ngày 23-2, tại km 438 QL 1A, địa phận huyện Nghi Lộc - Nghệ An, xe khách BKS 18T-2960 chạy hướng bắc - nam lấn đường bất ngờ đâm trực diện xe ô-tô du lịch  bảy chỗ BKS 30V-3160 đi ngược chiều, đẩy chiếc xe du lịch lùi 15 m... Rạng sáng ngày 1-3, hơn 50 hành khách trên xe khách BKS 53N - 7255 tuyến Hà Nội - TP Hồ Chí Minh được phen hú hồn, thoát chết trong gang tấc. Khi tài xế Hàn Thanh Hùng trú tại phường 5, quận 4, TP Hồ Chí Minh điều khiển xe vào nam, bị mất lái khi sắp đi vào đường hầm đèo Hải Vân, đâm thẳng vào nhà ông Nguyễn Văn Huy ở ven đường, làm sập nhà, một người bị thương nặng. Trong hai ngày 25 và 26-2, tại huyện Phú Lộc (Thừa Thiên-Huế) liên tiếp xảy ra ba vụ TNGT làm gần 10 người chết và bị thương. Khoảng 4 giờ sáng 26-2, ô-tô khách loại 30 chỗ BKS 36M - 3006 do tài xế Trần Văn Liệu trú tại Thanh Hóa điều khiển chạy hướng nam - bắc, đến Km 845+600 Quốc lộ 1A, thuộc xã Lộc Bổn, đâm vào đuôi xe tải BKS 43S - 6718 đang đỗ bên phải đường, đẩy đi xa năm mét, đầu xe khách bẹp rúm. Tài xế xe khách chết kẹt trong ca-bin, một người chết trên đường cấp cứu, bốn người khác trên xe khách bị thương. Trước đó, chiều 25-2, tại đoạn qua chợ Cầu Hai, thị trấn Phú Lộc, Thừa Thiên - Huế, hai anh Nguyễn Văn Dậu và Lê Văn Khuyến, cùng trú tại khu vực 4, thị trấn Phú Lộc điều khiển hai xe mô-tô chạy hướng Ðà Nẵng - Huế, đâm vào nhau và ngã xuống đường; không may xe ô-tô khách BKS 43H-6405 do Võ Ðình Minh chạy chiều ngược lại cán lên người, làm anh Dậu chết tại chỗ, còn anh Khuyến bị thương. Nhiều lái xe phóng nhanh vượt ẩu chỉ vì muốn quay vòng xe nhanh đã phải trả giá đắt, tiền mất tật mang. Ngày 23-2-2010, xe khách BKS 29Y-0303 do Trương Văn Quế ở Hà Tĩnh chạy theo hướng nam - bắc đến địa phận xã Nhân Trạch, Bố Trạch, Quảng Bình lấn xuống ta-luy bên phải đường. Khi Quế lái xe vượt lên lòng đường, gặp các xe đi trên đường không làm chủ tốc độ, đã xảy ra tai nạn liên hoàn giữa xe khách BKS 18N-7166, 18N-4081, xe tải BKS 16M-1481, xe ô-tô bốn chỗ. Rất may, vụ tai nạn liên hoàn chỉ làm tài xế Trương Văn Quế bị gãy chân.

Thực tế, qua công tác tuần tra kiểm soát, xử lý vi phạm của lực lượng CSGT cho thấy, hầu hết các xe chở khách đầu Xuân đều quá tải, nhất là tuyến đường dài vào miền nam và các xe trở ra Hà Nội, đặc biệt là những ngày đẹp, cận kề ngày làm việc của cán bộ, công nhân viên. Dọc QL1A, người dân đổ xô ra đường bắt xe. Tâm lý mọi người thích đi xe nhưng lại ngại vào bến bắt khách, mà bắt xe dọc đường. Cung không đủ cầu, ai cũng muốn đi nhanh, xe lại có ít nên chủ xe tha hồ bắt chẹt, hét giá trên trời. Nhiều hành khách không còn lựa chọn nào khác buộc phải chấp nhận lên xe nhồi khách, phó thác tính mạng mình cho những tài xế liều. Theo thống kê của CSGT Thanh Hóa, tất cả xe chở khách ra Hà Nội ngày mồng 8 Tết đều quá tải, do đó buộc phải có giải pháp tình thế là xe chở quá tải số lượng ít (dưới 15% số khách tối đa được phép chở) được linh động cho đi, còn lại 58 chiếc xe liều chở thừa quá nhiều khách đã bị tạm giữ. CSGT phải huy động 20 xe buýt hạ tải, buộc nhà xe phải trả tiền cho khách. Tuy nhiên, mỗi lần chuyển tải nhanh nhất mất hơn nửa giờ do nảy sinh cãi vã giữa chủ xe và hành khách khi lấy lại tiền vé. Khi bị xử lý, lái xe nào cũng viện cớ là ngày thường vắng khách, ngày Tết tranh thủ chở quá tải kiếm thêm, tăng giá vé cũng là bù một chiều chạy xe rỗng. Phổ biến là tình trạng xe quá tải từ 7 đến 10 khách, thậm chí có xe chở gấp rưỡi, gấp đôi số khách. Hồi 8 giờ ngày 21-2, tại km 298+500, lái xe Ðinh Xuân Huyên ở Hải Bình, Tĩnh Gia (Thanh Hóa) điều khiển xe khách 35 chỗ BKS 36M-3434 nhưng chở 68 khách. Hồi 11 giờ ngày 22-2, tại km 88, quốc lộ 45, lái xe Nguyễn Văn Bảo ở Tân Yên, Tân Ðịnh, Bình Phương điều khiển xe 46 chỗ BKS 36M-0001 nhưng chở tới 79 người. Bất chấp tính mạng hành khách bị đe dọa, các lái xe vẫn thản nhiên bắt thêm khách. Tất cả 80 hành khách đã phải chấp nhận lèn chặt trên xe 53S-2405 loại 47 chỗ do Lê Tấn Ba ở Thọ Xuân, Thanh Hóa điều khiển, thậm chí xe ô-tô BKS 34M- 0520 do Nguyễn Ðức Mạnh ở Minh Khai, Trần Hưng Ðạo (Hải Dương) đã chở quá hơn gấp đôi số ghế (52/25). Không còn cảnh nhồi khách trên hầm xe và nóc xe, mắc võng đưa lên xe nhưng những chiếc xe hung thần nhồi chặt khách đến ngộp thở vẫn xuất hiện. Việc kiểm tra, phát hiện lái xe liên tục cầm vô lăng quá số giờ cho phép cũng rất khó khăn, nhất là dịp Tết hiếm xe, nhà xe tận dụng quay vòng tối đa. Lái ẩu, không bảo đảm sức khỏe khi cầm tài, nhiều vụ tai nạn đã xảy ra, nhất là ban đêm hay rạng sáng. Trung tá Lê Văn Thanh, đội trưởng Trạm CSGT 1-5, Công an Nghệ An cho biết, từ 1-1 đến nay, đã xử lý hơn 900 xe chở khách, hơn 800 mô-tô, trong đó lỗi chạy quá tốc độ gần 1.000 trường hợp, có trường hợp chạy quá tốc độ 35 km/giờ.

Không chỉ chở quá tải, nhiều xe còn phóng nhanh, vượt ẩu, chạy nhanh để quay vòng xe chở được nhiều chuyến. Ngày 21-2, xe 36M- 8606 do Lê Ngọc Tình ở Bình Lương, Như Xuân, Thanh Hóa phi gấp đôi tốc độ cho phép 80/40 km/giờ. Trung tá Ðinh Trọng Soạn, Trạm trưởng Kiểm soát giao thông QL 1A, Phòng CSGT Ninh Bình cho biết, dịp Tết, lượng phương tiện trên quốc lộ 1A quá đông, đội tập trung xử lý mạnh xe khách bởi đó là nguyên nhân gây TNGT. Chở quá tải, đi lấn phần đường, vi phạm tốc độ, đón dừng đỗ trả khách, chạy quá tốc độ quy định đã trở thành chuyện thường ngày ở huyện. Thậm chí cả xe quá "đát" cũng tranh thủ chở khách dịp Tết, bất chấp hiểm họa luôn rình rập. Nhìn chiếc xe 50 chỗ quá cũ nát, bong sơn lỗ chỗ, cửa hỏng do Lê Văn Lý ở Nam Hải, Hải Bình, Tĩnh Gia, Thanh Hóa điều khiển vi phạm đỗ, đón khách tại km 273+750, hết niên hạn sử dụng bị CSGT Ninh Bình thu giữ mới thấy hết sự coi thường của cánh lái xe đường dài. Và vấn đề đạo đức, ý thức một số lái xe khách vẫn còn rất yếu kém, coi thường tính mạng của hành khách.

KHI tình hình TNGT gia tăng phức tạp trên toàn quốc, thực hiện điện chỉ đạo của Tổng cục Cảnh sát Quản lý hành chính về TTXH, lực lượng CSGT huy động tối đa lực lượng và phương tiện tăng cường tuần tra kiểm soát xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm; chốt điểm tại các điểm phức tạp, kịp thời phân luồng chống ùn tắc, kiềm chế tai nạn giao thông; phối hợp Sở GTVT các tỉnh tổ chức tốt việc vận tải khách bằng ô-tô và vận chuyển khách quá tải trên xe khách trong dịp Tết Canh Dần, lễ hội Xuân 2010. Hàng loạt biện pháp được triển khai như tuyên truyền, hướng dẫn các doanh nghiệp, chủ phương tiện và lái xe cam kết chấp hành nghiêm túc pháp luật về TTATGT và quy định về vận tải hành khách; quản lý chặt xe khách ngay từ khi xuất bến; xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm Luật Giao thông. Tuy nhiên, TNGT vẫn tăng mạnh, trong đó có nhiều vụ thảm khốc liên quan đến xe khách, số trường hợp uống rượu bia khi điều khiển xe ô-tô chưa bị phát hiện, xe khách quá tải vẫn lọt lưới qua trạm CSGT vẫn còn xảy ra. Trong những ngày đầu xuân, tình hình TTATGT vẫn còn phức tạp do các xe khách hợp đồng chở dịch vụ nhân dân đi tham quan, đi lễ. Do vậy bên cạnh tuyên truyền, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm Luật Giao thông, cần có giải pháp đồng bộ, kiên quyết hơn nữa mới kiềm chế hiệu quả được ùn tắc và TNGT.