Ngày 15-5-1941, tại thôn Nà Mạ, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng, Ðội Nhi đồng Cứu quốc được thành lập và là thành viên của Mặt trận Việt Minh. Trải qua các chặng đường lịch sử vẻ vang dưới sự lãnh đạo của Ðảng được Ðoàn TNCS Hồ Chí Minh phụ trách, Ðội ngày càng phát triển và có những đóng góp thiết thực vào sự nghiệp cách mạng của dân tộc. Theo từng thời kỳ, Ðội đã đổi tên cho phù hợp với yêu cầu của cách mạng và nguyện vọng của thiếu niên, nhi đồng như: Ðội Nhi đồng Cứu quốc, Ðội Thiếu nhi Tháng Tám, Ðội Thiếu niên Tiền phong Việt Nam. Ngày 30-1-1970, thể theo nguyện vọng của thiếu niên, nhi đồng cả nước, Ban Chấp hành T.Ư Ðảng đã ra Nghị quyết cho Ðội được mang tên: Ðội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh.
Vâng theo lời Bác dạy, cùng cha anh làm cách mạng, đội viên, thiếu niên ở khắp mọi miền đất nước tích cực tham gia hoạt động cách mạng. Lớp lớp thiếu nhi Việt Nam đã góp phần của mình vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc với các phong trào: Trần Quốc Toản; Vì miền nam ruột thịt; Việc nhỏ, chí lớn, chống Mỹ, cứu nước; Làm nghìn việc tốt thực hiện Năm điều Bác Hồ dạy...
Những năm qua, các phong trào và hoạt động của Ðội luôn gắn liền với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Ðội đã tổ chức các hoạt động giáo dục thiếu niên, nhi đồng vươn lên học tập tốt, tu dưỡng đạo đức, yêu khoa học, yêu lao động, giữ gìn vệ sinh, tiết kiệm... trở thành con ngoan, trò giỏi, người chủ nhân tương lai của đất nước.
Ðội TNTP Hồ Chí Minh đã có những bước phát triển mới với 10 triệu đội viên và hơn sáu triệu nhi đồng; gần 30 nghìn tổng phụ trách trong các trường học, cán bộ phụ trách thiếu nhi ở địa bàn dân cư; hàng nghìn cán bộ chuyên trách và đội ngũ cộng tác viên với đầy đủ năng lực hoạt động trong các cơ sở Ðội, các Cung, Nhà thiếu nhi, đang nỗ lực chăm lo cho sự phát triển của thế hệ măng non.
Sự phát triển của Ðội TNTP Hồ Chí Minh luôn được sự quan tâm của Ðảng và Nhà nước, của các tổ chức đoàn thể và toàn xã hội, sự chỉ đạo thường xuyên của tổ chức Ðoàn TNCS Hồ Chí Minh. Nghị quyết Ðại hội Ðoàn toàn quốc lần thứ VIII về bảo vệ, chăm sóc và giáo dục thiếu niên, nhi đồng, đẩy mạnh Cuộc vận động 'Vì đàn em thân yêu' đã tạo bước chuyển tích cực cho các hoạt động của Ðội và phong trào thiếu nhi. Công tác xây dựng Ðội trong những năm qua đã có nhiều chuyển biến tích cực. Gần đây, Ban Chấp hành T.Ư Ðoàn ban hành Nghị quyết số 06 về Tăng cường các hoạt động vui chơi, giải trí cho thiếu niên, nhi đồng tạo động lực trong công tác tổ chức các hoạt động vui chơi, giải trí lành mạnh cho thiếu nhi.
Hiện nay, với xu hướng phát triển của xã hội, vai trò của tổ chức Ðội TNTP Hồ Chí Minh ngày càng quan trọng, nhất là việc tham gia định hướng lối sống đẹp, sống có ích, tinh thần học tập, rèn luyện, xây dựng nhân cách sống trong sáng, trách nhiệm với bản thân, với gia đình và xã hội cho các em đội viên, thiếu niên. Các hoạt động, phong trào của Ðội cần khơi dậy trong học sinh tinh thần biết sẻ chia, sẵn sàng làm việc tốt, vượt khó nỗ lực học tập và phấn đấu trở thành con ngoan trò giỏi. Tổ chức Ðội TNTP Hồ Chí Minh các cấp, đội ngũ cán bộ Ðội, Tổng phụ trách cần quan tâm hơn nữa đến việc giáo dục, định hướng và trợ giúp các đội viên, thiếu niên trong học tập và cuộc sống, nhất là đối với những em nhỏ có hoàn cảnh khó khăn.
Ðoàn TNCS Hồ Chí Minh cần tiếp tục chỉ đạo, tạo điều kiện thuận lợi để Ðội TNTP Hồ Chí Minh phát động những phong trào giáo dục đội viên, thiếu niên. Ðổi mới phương thức hoạt động của Hội đồng đội, các tổng phụ trách và cán bộ đội, tổ chức các hoạt động sôi nổi, bổ ích cho các em. Các cấp, các ngành cần quan tâm, tạo điều kiện tốt nhất cho thiếu nhi để phát triển Ðội TNTP phát triển.
