Trong một cuộc hội thảo mới đây của ngành mỹ thuật có cuộc tranh luận gay gắt về việc bảo đảm tính mỹ thuật cho các tượng đài. Phần lớn ý kiến cho rằng nhiều tượng đài xây dựng trong thời gian vừa qua chưa đáp ứng yêu cầu cả về tính mỹ thuật lẫn tính xã hội. Giới trong nghề phê phán nhau về bố cục, hình tượng, chất liệu, tính sáng tạo...
Tượng đài không chỉ phản ánh lịch sử, văn hóa, chính trị của dân tộc mà còn điểm tô vẻ đẹp thành phố. Ở những nền văn hóa lâu đời, tượng đài là dấu ấn, thậm chí là biểu tượng của thành phố. Những tượng đài nổi tiếng đi mãi với thời gian, truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, quảng bá tuyên truyền cho người dân về lịch sử của thành phố, đất nước mình, giáo dục cho thế hệ trẻ những giá trị văn hóa, thẩm mỹ rất đáng trân trọng. Chính vì vậy, việc xây dựng các tượng đài là rất cần thiết đối với mỗi quốc gia, nhất là các thành phố hiện đại. Tuy nhiên, tượng đài đã xây lên là rất khó có thể phá bỏ vì nó có những ý nghĩa văn hóa, xã hội, chính trị sâu sắc. Hơn nữa, chi phí bỏ ra để xây tượng đài rất lớn. Thời gian vừa qua, ngành văn hóa từng đầu tư hàng chục tỷ đồng để xây dựng một tượng đài.
Tượng đài phải được coi là những công trình lớn, đòi hỏi trưng cầu ý kiến của đông đảo tầng lớp nhân dân về sự cần thiết, tính thẩm mỹ của tác phẩm trước khi quyết định khởi công xây dựng. Việc thiết kế mẫu, cũng như thi công cần được công khai thông qua các cuộc thi tuyển chọn rộng rãi của các tác giả, nhóm tác giả trong và ngoài nước. Ngành văn hóa nên mở các đợt tuyên truyền rộng rãi trong nhân dân, kiều bào ở nước ngoài và cả những người nước ngoài quan tâm văn hóa Việt Nam. Các tác phẩm dự thi phải bảo đảm các yếu tố lịch sử, văn hóa, chính trị, tính dân tộc, tính sáng tạo truyền thống và hiện đại đặc biệt là phải có giá trị nghệ thuật cao.
Việc xây dựng tượng đài cũng cần được quy hoạch rõ ràng, không phải địa phương nào, ngành nào muốn xây là xây, muốn đặt tượng đài chỗ nào cũng được. Phải có quy hoạch, quy chế ràng buộc cụ thể các điều kiện được phép xây dựng tượng đài về yêu cầu vị trí địa lý, tính lịch sử chính trị, khoảng không gian cần thiết và nhất là tính mỹ thuật. Điều đó không hạn chế sự sáng tạo của các nhà điêu khắc mà đòi hỏi các nhà điêu khắc dày công nghiên cứu sáng tạo hơn nữa, nhất là thông qua các cuộc vận động sáng tác gắn liền với thực tế và nhu cầu thưởng thức của người dân như sáng tác các tượng cát trên bãi biển, tạo các vườn tượng tại các khu công viên giải trí, tạc tượng trên các núi đá... Từ những cuộc thử nghiệm đó, tay nghề và sức sáng tạo của các nhà điêu khắc của chúng ta càng được nâng cao, và để lại những tác phẩm nghệ thuật có giá trị lâu dài cho các thế hệ mai sau.
