Xây dựng thương hiệu sản phẩm ngành ong

Tạo việc làm, cải thiện sinh kế cho người dân

Những năm gần đây, nghề nuôi ong gắn bảo tồn rừng ngập mặn tại Vườn quốc gia Xuân Thủy (Ninh Bình) được nhân rộng, góp phần tạo sinh kế, nâng cao thu nhập cho nhân dân vùng đệm.

Khai thác nguồn hoa sú, vẹt đặc trưng của hệ sinh thái rừng ngập mặn không chỉ giúp nghề nuôi ong mang lại hiệu quả kinh tế còn tạo ra sản phẩm mật với hương vị riêng, chất lượng cao, mang đậm bản sắc vùng đất ngập nước cửa sông Ba Lạt.

Theo Phó Giám đốc Vườn quốc gia Xuân Thủy Vũ Quốc Đạt, từ năm 2016 đến nay, số lượng đàn ong tại khu vực đã tăng từ 4.000 đàn lên hơn 9.000 đàn, sản lượng mật ong sú, vẹt có thể cung cấp ra thị trường từ 200 đến 300 tấn/năm.

“Năm 2025, với sự hỗ trợ của Trung tâm Khuyến nông quốc gia (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), Vườn quốc gia triển khai xây dựng và hoàn thiện mô hình nuôi ong để góp phần phát triển thương hiệu mật ong sú vẹt với 12 hộ dân tham gia, năng suất bình quân đạt 38 kg/đàn/năm, tăng 26,67% so với nuôi ong đại trà. Dự án góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập và cải thiện sinh kế cho người dân vùng ven biển. Người dân được tiếp cận kỹ thuật nuôi mới, từng bước thay đổi tập quán sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất theo tiêu chuẩn, có liên kết và truy xuất nguồn gốc”, ông Đạt cho hay.

Mỗi mùa hoa sú, vẹt vùng đất ngập mặn nở rộ, anh Phạm Thanh Sơn, tỉnh Ninh Bình lại tất bật với nghề nuôi ong lấy mật.

Anh chia sẻ: “Tôi làm nghề nuôi ong lấy mật đã lâu nhưng trước đây do chưa có kỹ thuật cho nên chỉ đủ trang trải cuộc sống. Từ khi tham gia vào mô hình nuôi ong lấy mật do Trung tâm Khuyến nông quốc gia hỗ trợ, tôi được tập huấn kỹ thuật, con giống và mật ong có thương hiệu cho nên hiệu quả cao hơn. Gia đình tôi hiện nay đang nuôi 380 đàn ong, mỗi năm thu hoạch khoảng 4 đến 5 tấn mật, cao hơn 20 đến 30% so với trước đây”.

Mở rộng, đổi mới các chuỗi liên kết sản xuất

Tỉnh Quảng Ninh là một trong những địa phương có điều kiện thuận lợi để phát triển nghề nuôi ong theo hướng sinh thái.

Hiện trên địa bàn có hơn 80.000ha rừng phòng hộ, đặc dụng và ngập mặn, đây là nguồn tài nguyên sinh học quý giá, tạo nên nguồn mật, nguồn phấn phong phú cho đàn ong.

Năm 2026, Trung tâm Khuyến nông và Quản lý bảo vệ, phát triển rừng tỉnh xây dựng mô hình nuôi ong mật gắn bảo vệ rừng phòng hộ, đặc dụng nhằm nâng cao thu nhập cho người dân.

Theo tính toán, 100 đàn ong cho sản lượng khoảng 1,8 tấn mật mỗi năm với giá bán dao động từ 250.000 đến 350.000 đồng/kg đối với mật ong rừng tự nhiên, doanh thu đạt khoảng 450 đến 630 triệu đồng/năm.

Khi kết hợp khai thác đàn giống, phấn hoa, sáp ong và keo ong, tổng giá trị kinh tế có thể tăng thêm từ 15 đến 25%.

Hiện nay, cả nước có từ 1,3 đến 1,4 triệu đàn ong với hơn 35.000 hộ nuôi, sản lượng mật hằng năm dao động từ 50.000 đến 60.000 tấn.

Nghề nuôi ong tập trung chủ yếu ở Đông Nam Bộ, Trung du và miền núi phía bắc, Bắc Trung Bộ…

Tuy nhiên, theo Trưởng phòng Khuyến nông Chăn nuôi và Thú y (Trung tâm Khuyến nông quốc gia) Nguyễn Thị Hải, nghề nuôi ong ở nước ta còn nhiều khó khăn do phần lớn sản xuất ở quy mô hộ gia đình; số hộ tham gia tổ hợp tác, hợp tác xã và chuỗi liên kết hạn chế.

Việc xây dựng thương hiệu nhằm nâng cao giá trị sản phẩm chưa được quan tâm đúng mức; liên kết giữa người nuôi ong, hợp tác xã và doanh nghiệp chưa thật sự bền vững; sản phẩm từ ong chưa được đa dạng hóa, hoạt động chế biến chưa đi vào chiều sâu.

Để phát triển nghề nuôi ong mật, bà Tạ Thị Hương Giang, đại diện Cục Chăn nuôi và Thú y (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho rằng: “Cần mở rộng, đổi mới các chuỗi liên kết sản xuất sản phẩm, góp phần duy trì bền vững cơ cấu tổng đàn ong mật; nghiên cứu phát triển và hoàn thiện quy trình kỹ thuật chuyển đổi theo lộ trình từ nuôi ong thùng đơn sang nuôi ong thùng kế để nâng cao năng suất, chất lượng mật; đầu tư cho chế biến sâu, đa dạng hóa các sản phẩm từ ong để nâng cao giá trị gia tăng...”.

Các đơn vị liên quan cần tổ chức lại hệ thống thu gom, sơ chế, chế biến các sản phẩm mật ong theo hướng tập trung, công nghiệp gắn với vùng nuôi ong hàng hóa.

Bên cạnh đó, cần khẩn trương xây dựng, quảng bá thương hiệu mật ong của mỗi vùng nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường trong và ngoài nước...