Tại Hội nghị toàn thể T.Ư lần thứ 5 khóa 16 Ðảng CS Trung Quốc năm 2005, lần đầu tiên Trung Quốc đưa ra quy hoạch "xây dựng nông thôn mới xã hội chủ nghĩa". Ðây là một kế hoạch xây dựng mới của sự nghiệp cải cách và phát triển nông thôn Trung Quốc và quy hoạch này đã được đưa vào kế hoạch phát triển kinh tế, xã hội năm năm lần thứ 11 (2006 - 2010). Mục tiêu của quy hoạch này là: "Sản xuất phát triển, cuộc sống dư dật, làng quê văn minh, thôn xã sạch sẽ, quản lý dân chủ". Quy hoạch này bao gồm cả xây dựng văn minh tinh thần và vật chất, phát triển chính trị ở nông thôn. Ðây là một mục tiêu vô cùng to lớn.
Mọi người đều biết, sự phát triển kinh tế của Trung Quốc trong những năm gần đây luôn duy trì được tốc độ tăng trưởng tương đối nhanh. Nhưng nếu so với toàn bộ tốc độ phát triển nhanh chóng của đất nước và bộ mặt thành thị thay đổi từng ngày thì sự phát triển kinh tế, xã hội ở nông thôn Trung Quốc rõ ràng còn lạc hậu và thua xa thành phố. Theo thống kê, cho đến nay, cả nước Trung Quốc vẫn còn 167 xã, gần 50 nghìn thôn chưa có đường giao thông đến tận nơi. Gần một nửa số thôn, xã trong cả nước chưa có hệ thống nước sinh hoạt đến từng hộ gia đình, 60% số hộ nông dân không có nhà vệ sinh. Cư dân nông thôn chiếm gần 60% tổng số dân trong cả nước, nhưng chỉ có khoảng 20% số dân nông thôn được hưởng nguồn thuốc và khám, chữa bệnh. Số học sinh nông thôn nhiều gấp bốn lần so với thành thị, nhưng chỉ được hưởng khoảng 38% nguồn kinh phí giáo dục của Nhà nước cấp cho cả nước. Ðó chính là hiện trạng của nông thôn Trung Quốc.
Hiện nay, Trung Quốc đã có thời cơ để đẩy nhanh tiến trình thay đổi bộ mặt ở nông thôn. Công cuộc xây dựng nông thôn mới xã hội chủ nghĩa chính là phải dưới tiền đề tính toán chung cho sự phát triển kinh tế của thành thị và nông thôn, từng bước điều chỉnh cơ cấu và cách thức phân phối thu nhập quốc dân, đưa sự nghiệp xây dựng nông thôn mới xã hội chủ nghĩa vào công tác trọng tâm, chuyển ngày càng nhiều nguồn vốn và lực của xã hội về nông thôn để thu nhỏ sự cách biệt ngày càng lớn giữa thành thị và nông thôn. Xây dựng nông thôn mới xã hội chủ nghĩa là một công trình có hệ thống mang lại lợi ích cho hàng trăm triệu nông dân, đồng thời cũng là một quá trình lâu dài. Nguyên tắc của Trung Quốc là quy hoạch đi trước, định ra các biện pháp thích hợp cho từng nơi, đột phá trọng điểm, làm mẫu dẫn đường, Chính phủ hỗ trợ, nông dân xây dựng. Ðể thực hiện mục tiêu trên, trong thời gian từ năm 2006 đến 2010, Trung Quốc sẽ mở rộng ngân sách tài chính bao trùm phạm vi nông thôn trong cả nước, đẩy mạnh thực hiện xây dựng 14 công trình trọng điểm xây dựng nông thôn mới, bao gồm xây dựng các cơ sở sản xuất cỡ lớn về lương thực, bông, dầu; giải quyết trước mắt vấn đề nước sinh hoạt tồn tại trong nhiều năm qua cho hàng trăm triệu nông dân; cải tạo và xây dựng mới 1,2 triệu km đường giao thông ở nông thôn trong cả nước; thực hiện xây dựng mạng lưới giao thông đến từng làng xã; hoàn thiện hệ thống dịch vụ y tế khám, chữa bệnh ở nông thôn và chuyển dịch việc làm cho lao động dư thừa ở nông thôn. Ðồng thời với những công việc trên, trong việc xây dựng nông thôn mới, Trung Quốc còn áp dụng các biện pháp thúc đẩy phát triển sự nghiệp giáo dục và y tế khám, chữa bệnh ở khu vực nông thôn, từng bước đẩy mạnh công cuộc xóa đói, giảm nghèo, tích cực tìm hiểu thăm dò xây dựng chế độ bảo đảm cuộc sống cho những người có thu nhập thấp nhất ở nông thôn. Ðể cung cấp dịch vụ công cộng liên quan cho nông dân, Trung Quốc sẽ đưa họ vào phạm vi bảo hiểm tai nạn lao động, giải quyết vấn đề bảo đảm xã hội và quyền lợi chính trị được hưởng theo pháp luật.
Xây dựng nông thôn mới xã hội chủ nghĩa không chỉ bao hàm việc xử lý mối quan hệ giữa thành thị và nông thôn trước đây ở Trung Quốc, giải quyết nội dung chính sách về vấn đề "tam nông" (nông thôn, nông nghiệp và nông dân), mà còn được giao phó cả những vấn đề mới. Thông qua việc xây dựng có tính tổng hợp này, cuối cùng là đưa việc xây dựng nông thôn Trung Quốc trở thành nông thôn mới xã hội chủ nghĩa có nền kinh tế phồn vinh, hệ thống cơ sở hạ tầng hoàn thiện, môi trường tốt đẹp, xã hội văn minh hài hòa, để quảng đại nông dân giống như cư dân thành thị có nguồn nước sinh hoạt sử dụng tiện lợi, nguồn nhiên liệu sạch, nhà bếp ngăn nắp sạch sẽ, điều kiện vệ sinh tiện lợi, dễ chịu và đường sá rộng rãi bằng phẳng; để nông dân trong cả nước được hưởng thụ đầy đủ những thành quả của sự nghiệp cải cách phát triển ở Trung Quốc.
