Wall Street Journal giới thiệu phụ trương về Việt Nam

(Phụ trương do công ty Partner Concepts có trụ sở ở Maryland va DC Group Vietnam tại Hà Nội thực hiện.

Người viết chính là Darrell Delamaide có 30 năm kinh nghiệm viết về tài chính và chính trị quốc tế của các hãng Dow Jones, Bloomberg và Institutional Investor.)

Việt Nam đóng vai trò ngày càng lớn hơn trên trường quốc tế

Kiến trúc của TP Hồ Chí Minh là sự kết hợp giữa cũ và mới, đông và tây.

Tại TP Hồ Chí Minh tuần này (từ 26 đến 29-9) sẽ diễn ra Hội thảo về những tác động môi trường và xã hội của quá trình nuôi cá da trơn do Quỹ Bảo vệ Động vật Hoang dã Thế giới (WWF) tổ chức. Việc nuôi trồng và xuất khẩu cá cá da trơn Việt Nam đã tăng vọt trong những năm qua-đạt một triệu tấn trong năm nay so với mức 440 nghìn tấn năm 2005-và Việt Nam chiếm 90% sản lượng nuôi trồng cá da trơn toàn cầu, đang nổi lên thành một trung tâm nuôi trồng thủy hải sản hàng đầu thế giới.

Hội thảo về cá da trơn-được WWF định nghĩa ở đây là cá tra và cá basa – là một trong hàng chục cuộc hội thảo quốc tế được tổ chức phi lợi nhuận này tiến hành nhằm đặt ra các tiêu chuẩn và tạo dựng các cuộc đối thoại bình đẳng về các sản phẩm thủy hải sản. Tổ chức này cũng đã tổ chức các cuộc hội thảo khác về cá hồi, tôm và các loài động vật thân mềm khác.

Việc nuôi cá da trơn đến với Việt Nam rất tự nhiên – nơi mà cá đã trở thành món ăn chính trong bữa cơm hàng ngày. Cà phê là một ví dụ khác cho thấy vì sao đất nước này phát triển mạnh được từ vốn liếng ban đầu chẳng có gì. Cà phê lần đầu tiên được người Pháp trồng ở các vùng cao nguyên của Việt Nam vào thế kỷ 19. Nhưng Việt Nam đã mau chóng vươn lên đỉnh cao, và hiện trở thành nước xuất khẩu cà phê đứng hàng thứ hai trên thế giới sau Brazil. Việc Việt Nam sẵn sàng xuất khẩu các mặt hàng đã có chỗ đứng cao trên thương trường toàn cầu này là một dấu hiệu cho thấy Việt Nam nổi lên thành một thành viên đầy đủ của nền kinh tế thế giới.

Ngoài ra còn có các biểu hiện cụ thể khác, như tốc độ phát triển xuất khẩu mạnh mẽ hay lượng vốn đầu tư nước ngoài đạt mức cao. Quá trình này, bắt đầu từ thập niên 1990 sau khi Mỹ dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt về thương mại và thiết lập quan hệ ngoại giao, đã phát triển mạnh mẽ khi quốc gia với 85 triệu dân này bắt đầu hội nhập với nền kinh tế thế giới.

Ông Devin Stewart, chuyên gia về châu Á tại Uỷ ban Carnegie về Quy tắc ứng xử và các vấn đề quốc tế, một cơ quan tư vấn ở New York, đã nhận định: “Việt Nam đã đi lên từ một nhân tố không được mấy chú ý để trở thành một trong những quốc gia hàng đầu trong khu vực”. Trong các chuyến công tác gần đây đến một số quốc gia trong khu vực châu Á, ông Stewart đã nhận thấy các nhà lãnh đạo chính trị và thương mại đề cập nhiều đến vai trò lãnh đạo mới của Việt Nam với “thái độ lạc quan và hơi chút ngạc nhiên”.

Tháng 11 năm ngoái, Việt Nam đã đăng cai thành công Hội nghị cấp cao Các nền kinh tế châu Á – Thái Bình Dương, bao gồm tất cả các quốc gia thuộc vành đai Thái Bình Dương, từ Mỹ đến Australia. Đầu năm nay, Việt Nam đã chính thức trở thành thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới, sau khi kết thúc thành công các cuộc đàm phán phức tạp trong quá trình gia nhập tổ chức này.

Hiến chương ASEAN

Khuê Văn Các - sự kết nối với lịch sử của văn hóa của Việt Nam.

Một diễn đàn quốc tế quan trọng khác đối với Việt Nam là Hiệp hội các nước Đông Nam Á. Tháng 11 tới đây, tổ chức khu vực này sẽ thông qua bản hiến chương về một Cộng đồng Kinh tế ASEAN nhằm hội nhập sâu hơn nữa các nền kinh tế trong khu vực đang phát triển năng động này bằng việc xây dựng một thị trường chung duy nhất vào năm 2015. Tổ chức này – bao gồm Việt Nam, Brunei, Campuchia, Indonesia, Lào, Malaysia, Philippines, Singapore và Thái-lan – có tổng số dân khoảng 550 triệu người, lớn hơn cả Liên minh châu Âu.

Tổ chức ASEAN đang tận dụng thêm đà phát triển của Trung Quốc và Ấn Độ. Sự phát triển kinh tế nhanh chóng tại hai quốc gia khổng lồ này cũng đồng thời góp phần vào sự phát triển ở khu vực Đông Nam Á. Các nước Đông Nam Á đóng vai trò là nhà cung cấp đầu vào cho hai nền kinh tế khổng lồ này và đang thu hút ngày càng nhiều nguồn vốn đầu tư dồi dào, nhất là từ Trung Quốc. Khu vực này cũng được hưởng lợi từ sự phục hồi của nền kinh tế Nhật Bản và nhu cầu thị trường ngày càng gia tăng từ Đông Âu và Trung Đông.

Tất cả các yếu tố trên đã đem lại lợi ích cho nền kinh tế Việt Nam, với tốc độ phát triển khoảng 8%/năm. Xuất khẩu là lĩnh vực phát triển hàng đầu, với tốc độ khoảng 20%/năm. Theo số liệu thống kê của Chính phủ Việt Nam, tính đến tháng 8-2007, tổng giá trị hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam tăng 19,3%, đạt 31,2 tỷ USD, tạo đà cho đất nước này có thể đạt giá trị xuất khẩu của cả năm từ 48 đến 50 tỷ USD. Các mặt hàng xuất khẩu chủ chốt của Việt Nam bao gồm dầu thô, quần áo, giày dép, tôm cá và đồ nội thất. Việt Nam cũng là nước xuất khẩu hàng đầu thế giới các sản phẩm hạt tiêu đen, hạt điều và đứng hàng thứ hai thế giới trong xuất khẩu cà phê và gạo.

Đầu tư nước ngoài gia tăng

Sự gia tăng này đang thu hút đầu tư nước ngoài. Tính đến hết tháng tám, Việt Nam đã thu hút khoảng 8,3 tỷ USD đầu tư trực tiếp nước ngoài, mức gia tăng mỗi năm khoảng 40% theo thống kê của Chính phủ. Việt Nam đã đặt mục tiêu thu hút 13 tỷ USD cho cả năm so với 12 tỷ USD của năm 2006.

Ông Stewart thuộc Hội đồng Carnegie nói: “Họ đang gặt hái phần thưởng đầu tư”. Ông cũng cho biết Việt Nam có lợi thế là một xã hội được tổ chức và nhắm đến mục tiêu vốn và công nghệ.

Hàn Quốc vẫn là nhà đầu tư lớn nhất vào Việt Nam với 24,4% tổng số nguồn vốn FDI, sau đó là Singapore với 18,7%, đảo Virgin của Anh với 12,1% và Đài Loan với 8,4%. Đầu tư trực tiếp nước ngoài và kiều hối là động lực chính giúp Việt Nam bù lại thâm hụt thương mại đang ngày một tăng, mà theo như dự báo của Chính phủ sẽ tăng gấp đôi lên 8 tỷ USD năm nay.

Vai trò kinh tế ngày một tăng của Việt Nam đã mang lại một vị thế mới về chính trị. Việt Nam có sự ủng hộ của 50 quốc gia châu Á tại Liên hợp quốc để trở thành thành viên không thường trực Hội đồng Bảo an với nhiệm kỳ hai năm bắt đầu vào tháng tới. Nếu Việt Nam có được sự hỗ trợ của 2/3 Đại Hội đồng Liên hợp quốc, Việt Nam sẽ gia nhập tổ chức gồm năm thành viên thường trực và chín thành viên không thường trực khác nhiệm kỳ 2008-2009. Việc ông Ban Ki-moon, cựu Ngoại trưởng Hàn Quốc, trở thành Tổng thư ký Liên hợp quốc năm ngoái cho thấy vai trò ngày càng tăng của châu Á trong thể chế chính trị quốc tế.

Việt Nam đăng ký làm thành viên của Hội đồng Bảo an năm 1997 và đã trải qua thử thách trong thập kỷ qua bằng việc tích cực tham gia dưới cơ chế Liên hợp quốc nhằm giải quyết các xung đột. Được bầu vào Hội đồng Bảo an hiện nay sẽ đưa đất nước vào quỹ đạo phát triển mới tương ứng với vai trò ngày một tăng của nước này trên trường thế giới.

Bắt đầu một thời kỳ mới của ngoại giao Việt Nam

Nguyễn Tấn Dũng, Thủ tướng trẻ nhất của Việt Nam kể từ 1975, ngày hôm nay đến New York để tham dự kỳ họp Đại hội đồng Liên hợp quốc (LHQ). Sự hiện diện của ông tại kỳ họp lần này có nhiều ý nghĩa quan trọng đối với Việt Nam.

Ngay sau khi Việt Nam giành được độc lập năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã bày tỏ ý muốn gia nhập tổ chức toàn cầu này. Nhưng phải đến ngày 20-9-1977, sau hơn 30 năm chiến tranh, Việt Nam mới gia nhập tổ chức này. Đến hôm nay, Việt Nam lại đứng trước một cột mốc vô cùng quan trọng nữa – trở thành thành viên không thường trực của Hội đồng Bảo an LHQ. Việt Nam sẽ cùng với P5 và chín thành viên khác bàn về các vấn đề liên quan đến hoà bình và an ninh toàn cầu điều mà ít người nghĩ đến khi Việt Nam mới gia nhập tổ chức này.

Có lý do để tin rằng, ở vị trí mới, Việt Nam sẽ đóng một vai trò tích cực trong những vấn đề toàn cầu, khu vực mà nước này sẽ tham dự. Thành tích mà Việt Nam đạt được trong việc xoá đói giảm nghèo làm kinh ngạc LHQ và nhiều quốc gia thành viên đang theo đuổi các mục tiêu Thiên niên kỷ. Việc theo đuổi một chính sách đối ngoại hoà bình, thân thiện và cởi mở trong nhiều năm qua đã giúp cho Việt Nam có nhiều bạn bè hơn lúc nào hết và nước này cũng có được nhiều kênh giải quyết một cách hoà bình các tranh chấp và bất đồng.

Vị thế mới trên thế giới của Việt Nam được củng cố bởi sự tăng trưởng kinh tế năng động trong suốt hơn 20 năm qua kể từ khi Việt Nam tiến hành đổi mới và hội nhập quốc tế. Là người đi đầu trong đổi mới, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đóng một vai trò đặc biệt quan trọng trong việc dẫn dắt nền kinh tế và duy trì nhịp độ đổi mới. Ông có một hiểu biết sâu sắc về nền kinh tế mà ông đã dẫn dắt trong vai trò của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước và Phó Thủ tướng từ năm 1997.

Hơn một năm kể từ khi nhậm chức, ông đã chứng tỏ là con người của hành động. Ông bồi dưỡng dìu dắt những người trẻ có tài năng và buộc các quan chức tham nhũng phải đối diện với công lý. Về kinh tế, năm qua chứng tỏ là năm phát đạt nhất với nhiều kỷ lục mới về FDI và thương mại. Tuần trước, Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) dự báo nền kinh tế Việt Nam sẽ tăng trưởng 8,8% trong năm 2007.

Trên trường quốc tế, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng được biết đến như một nhà cải cách. Tại Diễn đàn kinh tế Thế giới năm ngoái, ông là tâm điểm chú ý của báo chí và giới doanh nghiệp. Trong chuyến công du châu Á và châu Âu vừa qua, ông đã đem về Việt Nam các hợp đồng trị giá nhiều tỷ USD.

Việt Nam bước vào “kỷ nguyên vệ tinh”

Đầu năm nay, khi một tình nguyện viên trẻ tuổi của Peace Corp từ Baltimore nhận nhiệm vụ tại một ngôi làng ở Sahara, miền nam Ma-rốc, anh ta nghĩ có thể giữ liên lạc với gia đình qua Internet. Tuy nhiên điểm kết nối Internet gần nhất cũng cách chỗ anh ở một ngày đi bộ và trên thực tế, anh ta chỉ có thể thường xuyên liên lạc với cha mẹ qua điện thoại di động – có thể gọi trực tiếp, nhưng chủ yếu vẫn là qua tin nhắn.

Với sự hỗ trợ của công ty Vivendi của Pháp, gần như tất cả người dân Ma-rốc có thể tiếp cận với hệ thống viễn thông. Nhiều nước đang phát triển như Ma-rốc đã bỏ qua giai đoạn sử dụng hệ thống viễn thông mặt đất tốn kém và khó khăn để tiến thẳng tới hệ thống không dây, sử dụng các trạm vệ tinh hiện đại để phủ sóng toàn quốc.

Việt Nam đang chuẩn bị gia nhập danh sách này. Năm ngoái, quốc gia Đông Nam Á này đã ký hợp đồng cung cấp hệ thống vệ tinh truyền sóng radio, TV và điện thoại trên toàn quốc với bộ phận vũ trụ và vệ tinh của công ty Lockheed Martin.

Hệ thống này, cùng với vệ tinh Vinasat-1, khi đi vào hoạt động vào quý II năm tới, sẽ tăng cường hạ tầng cơ sở viễn thông của Việt Nam, xóa bỏ sự lệ thuộc vào các hệ thống mặt đất và đưa điện thoại và truyền hình tới 100% dân số Việt Nam ở các khu vực nông thôn. Ngoài ra, hệ thống này cũng là động lực giúp nâng cao vai trò ngày càng tăng của Việt Nam trong nền kinh tế quốc tế.

Ted Gavrilis, Chủ tịch của Hãng Hệ thống vũ trụ thương mại Lockheed Martin (LMCSS) phát biểu khi ký bản hợp đồng này vào tháng 5-2007: “Vinasat-1 sẽ đem lại một công nghệ tối tân, giúp Việt Nam nâng cao vai trò trong hệ thống thương mại quốc tế hiện đại. Cùng với việc tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư và kinh doanh, Việt Nam cũng sẽ bước vào thị trường thông tin với một hệ thống truyền thông mạnh, đáng tin cậy, trong đó Vinasat-1 đóng vai trò trụ cột”.

LMCSS sẽ quản lý toàn toàn bộ dự án này, từ việc thiết kế vệ tinh, sản xuất đến việc phóng các thiết bị tiếp liệu, tiếp theo đó là bước thử nghiệm trên quỹ đạo trước khi chuyển giao cho khách hàng. Hệ thống này được thiết kế với thời gian hoạt động tối thiểu là 15 năm.

Tập đoàn VNPT dẫn đầu trong hoạt động mở rộng hệ thống viễn thông

Nhà thầu cho dự án này là Tập đoàn Bưu chính viễn thông Việt Nam (VNPT) với nhiệm vụ tìm hiểu, tư vấn, thiết kế, lắp đặt và bảo trì hệ thống công nghệ thông tin và viễn thông cho cả nước. VNPT cũng đã triển khai các dự án kinh doanh lớn chủ yếu trong các lĩnh vực bưu chính, công nghệ thông tin và viễn thông. Thông qua việc huy động sự tham gia của tất cả các thành phần kinh tế, VNPT hướng tới mục tiêu hiện đại hóa cơ sở hạ tầng công nghệ của Việt Nam thông qua việc triển khai một hệ thống viễn thông tốc độ, chất lượng và năng lực cao.

Ngay chính Tập đoàn VNPT cũng mới được thành lập năm ngoái thông qua việc sắp xếp lại Tổng công ty Bưu chính và viễn thông, chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp nhằm thực hiện mục tiêu hiện đại hóa ngành viễn thông của Việt Nam. Từ đó đến nay, Tập đoàn này đã tham gia vào rất nhiều dự án khác nhau.

Mùa hè vừa qua, VNPT đã công bố kế hoạch mở rộng hệ thống WiMAX ở hai thành phố lớn nhất là Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, sau khi thử nghiệm tại tỉnh Lào Cai. WiMAX là chữ viết tắt của Hệ thống kết nối sóng ngắn toàn cầu (Worldwide Interoperability for Microwave Access). Nó cung cấp kết nối băng thông rộng cố định và không dây mà không cần kết nối trực tiếp với trạm phát sóng. Tập đoàn VNPT cũng đang lên kế hoạch đầu tư 1 tỷ USD để phát triển Mạng lưới thế hệ mới (Next Generation Network) – đảm bảo sự tiếp cận như nhau của nhiều nhà cung cấp dịch vụ tới các khách hàng. VNPT cũng đã tiến dần tới việc tư nhân hóa công ty điện thoại di động, MobiFone qua đợt IPO vào năm tới.

Ngành công nghiệp điện thoại di động mạnh

Hai công ty nhà nước khác hiện đang hoạt động trong lĩnh vực viễn thông là Viettel, một công ty của quân đội và EVN, Công ty viễn thông điện lực Việt Nam.

Việt Nam hiện đã có ngành công nghiệp thông tin di động mạnh. Theo cố vấn công nghiệp Paul Ruppert, năm 2006 đã có thêm bảy triệu thuê bao di động đăng ký mới, tăng 70%, đưa tổng số thuê bao tại Việt Nam lên tới 17 triệu trên tổng số 84 triệu dân.

Theo ông Ruppert, các nhà nghiên cứu thị trường hy vọng sẽ phát triển được 46 triệu thuê bao di động vào năm 2010, tăng 270% so với số lượng thuê bao hiện nay. Hội đồng nghiên cứu chính sách kinh tế đã tính rằng, số thuê bao tăng thêm 10% sẽ đóng góp 0,59% vào tăng trưởng kinh tế của Việt Nam, do đó nếu tính toán trên là đúng, trong vòng bốn năm tới số thuê bao sẽ đóng góp 16% vào tốc độ tăng trưởng kinh tế của Việt Nam.

Ngành năng lượng thúc đẩy phát triển kinh tế

Việt Nam đã trở thành nước xuất khẩu dầu lớn trong khu vực, cung tiếp tục vượt cầu ngay trong bối cảnh nền kinh tế đang “bùng nổ’. Triển vọng thu hút nguồn vốn đầu tư và chuyên gia nước ngoài gia tăng mạnh trong thời gian tới có thể sẽ giúp nâng cao năng lực thăm dò và khai thác của Việt Nam cả trong lĩnh vực dầu mỏ và khí đốt, đưa ngành năng lượng trở thành trung tâm của nền kinh tế.

Trên thực tế, trong các năm 2005 và 2006, sản lượng khai thác dầu khí của Việt Nam đi xuống do sự sụt giảm ở các mỏ lớn sau khi lên tới đỉnh các năm trước đó, đáng chú ý là tại mỏ Bạch Hổ, mỏ dầu lớn nhất, chiếm tới ½ sản lượng khai thác của Việt Nam. Sau khi đạt được mức 400 nghìn thùng/ngày vào năm 2004, sản lượng khai thác dầu của Việt Nam đã giảm xuống còn 320 nghìn thùng/ngày vào năm 2006. Tuy nhiên, Cơ quan thông tin năng lượng Hoa Kỳ (EIA) cho rằng con số này sẽ lại đạt đỉnh 400 nghìn  thùng vào năm 2008. Theo EIA, vào tháng 1-2007, Việt Nam đã đưa ra được các bằng chứng chứng minh tổng khối lượng dầu mỏ của nước này lên đến 600 triệu thùng và khối lượng khí đốt là 6,8 tỷ tỉ feet khối (f3). Do hiện nay các vùng lãnh thổ ngoài khơi của Việt Nam hiện nay vẫn chưa được đưa vào khai thác nhiều, con số này có thể sẽ tăng lên với những phát hiện mới.

Thu hút đầu tư nước ngoài qua các đợt cấp phép mới

Công ty dầu khí nhà nước, Petrovietnam cho rằng trữ lượng dầu và khí đốt ở lưu vực Sông Hồng (thuộc Vịnh Bắc Bộ) có thể lên tới 5 tỷ thùng. Đợt cấp phép quyền khai thác tại bảy lô sẽ được thực hiện vào tháng 10 tới. Sau đợt cấp phép 2004 – 2005 không thu hút được hiều công ty dầu khí quốc tế tham gia, Petrovietnam đã tìm cách tăng cường tính minh bạch trong quy trình đấu thầu nhằm khuyến khích sự tham gia của các công ty dầu khí lớn.

Conoco Phillips là nhà đầu tư năng lượng lớn nhất của Mỹ tại Việt Nam, với tổng vốn đầu tư 625 triệu USD. Công ty này hiện đang tiến hành thăm dò trên sáu triệu ha tại sáu lô, và đóng góp 16,33% trong tổng số lợi nhuận của dự án khí đốt Nam Côn Sơn. Trong vài năm qua, tổng diện tích thăm dò, khai thác tăng đáng kể, công ty cũng đã tăng cường đầu tư vào sản xuất và xây dựng cơ sở hạ tầng khí đốt ở Việt Nam.

Conoco Phillips đồng thời là nhà đầu tư lớn thứ hai, sau Petrovietnam tại mỏ Sư Tử Vàng thuộc lưu vực Cửu Long, một trong những điểm thăm dò và khai thác dầu năng động nhất ở Việt Nam. Mỏ Sư Tử Vàng dự kiến sẽ tăng sản lượng khai thác lên 100 nghìn  thùng/ngày vào cuối năm 2007 và đầu năm 2008. Trong năm 2008, một số mỏ khác ở lưu vực Cửu Long cũng sẽ đi vào hoạt động.

Năng lượng cho nhà máy điện từ mỏ khí đốt

Trong số chín mỏ dầu khí ở Việt Nam, chỉ có hai mỏ được xây dựng nhằm mục đích duy nhất là khai thác nguồn khí đốt, mỏ Lan Tây và Lan Đỏ. Việc xây dựng các mỏ này chính là trọng tâm trong dự án khí đốt Nam Côn Sơn, một dự án khí – điện với nhiệm vụ đưa nguồn khí đốt khai thác được từ các mỏ ngoài khơi tới Nhà máy điện Phú Mỹ qua một hệ thống đường ống dưới biển dài 230 dặm, tổng trị 1,3 tỷ USD.

Dự án này được quản lý bởi một công ty liên doanh, trong đó Petrovietnam góp 51%, BP góp 32,67% và Conoco Phillips góp 16,33%. Cho đến nay, đây là dự án đầu tư nước ngoài lớn nhất trong lĩnh vực năng lượng tại Việt Nam. Petrovietnam tin rằng trữ lượng khí đốt ở các mỏ này có thể lên tới 2 tỷ tỉ f3. Năng lực khai thác tại các mỏ này được cho là sẽ tăng 14%, lên mức 530 triệu f3/ngày vào cuối năm 2007.

Hai mỏ khác ở Nam Côn Sơn, Rồng Đôi và Rồng Đôi Tây đã bắt đầu đi vào hoạt động vào tháng 11 năm ngoái. Các mỏ này có trữ lượng khoảng 856 tỷ f3, trong khi đó hoạt động thăm dò vẫn đang tiếp diễn.

Trong bối cảnh giá dầu thế giới tăng lên mức 75 USD/thùng, sự phát triển mạnh mẽ của ngành năng lượng Việt Nam là động lực quan trọng cho nền kinh tế nước này, một mặt tiết kiệm được chi phí nhập khẩu dầu, đồng thời trở thành mặt hàng xuất khẩu chủ lực. Hoạt động thăm dò đang được thúc đẩy, vì vậy, vai trò của ngành công nghiệp năng lượng đối với nền kinh tế Việt Nam sẽ tiếp tục gia tăng.

Thị trường chứng khoán sôi động đã có sự điều chỉnh cần thiết

Thị trường Chứng khoán sôi sục của Việt Nam đã dịu bớt phần nào trong mùa hè này, việc giảm giá đã cho đại đa số các nhà đầu tư lẻ thấy giá cả chứng khoán có lên thì cũng có xuống, đúng như mong đợi của các chuyên gia tài chính.

Ngay cả trước khi thị trường chứng khoán quốc tế lắng xuống hồi tháng tám giữa sự sụp đổ của cơn khủng hoảng cho vay cầm cố tại Hoa Kỳ. Các sàn giao dịch chứng khoán của Việt Nam tại TP Hồ Chí Minh và Hà Nội đã sụt giá, giảm 8% hồi tháng 6 và 11,3% vào tháng 7. Chỉ số chứng khoán chính, VNIndex, từng tăng 144% vào năm 2006, sau đợt giảm giá mùa hè qua, đã tăng trở lại với con số khiêm tốn hơn 21% vào tháng 8.

Trong khi đợt giảm giá mùa hè này đã khiến cho một số nhà đầu tư lẻ của Việt Nam lo lắng-họ đã quen với việc thị trường chứng khoán chỉ tăng-các quỹ đầu tư đã mua một số mã chứng khoán giá rẻ hơn. Trong khi sự không chắc chắn của thị trường đã bước đầu khiến các đợt phát hành cổ phiếu  tạm dừng, việc giảm giá khiến các công ty đang có kế hoạch IPO trông đợi cơ hội khi thị trường phục hồi.

Hồi đầu năm, Quỹ Tiền tệ Quốc tế đã cảnh báo chính phủ Việt Nam rằng thị trường chứng khoán đã phát triển quá nóng-20 công ty đứng đầu, chiếm 99% thị trường vốn, đạt tỷ lệ giá trên lợi nhuận theo cổ phần (P/E) là 73, báo hiệu một về một thị trường đầu cơ lớn. Cơ quan này cũng cảnh báo: sự sụp đổ của thị trường chứng khoán có thể đánh mạnh vào các ngân hàng nội địa và dẫn đến việc rút vốn nước ngoài, làm trầm trọng thêm tình trạng thâm hụt của đất nước.

Các nhà đầu tư nhỏ lẻ bắt mạch được thị trường chứng khoán

Việt Nam đã bắt được mạch của thị trường chứng khoán trong hai năm qua, với hàng chục nghìn nhà đầu tư tham gia giao dịch thị trường chứng khoán và có lẽ hơn hàng trăm nghìn người tham gia giao dịch qua Internet. Tại đất nước mà thu nhập hằng tháng chỉ là vài trăm USD và xe máy vừa mới thay thế xe đạp làm phương tiện đi lại vừa túi tiền, thì nhu cầu phục hồi thị trường chứng khoán cần rất nhanh chóng.

Thị trường chứng khoán trên Internet hoạt động chủ yếu với cổ phiếu của các công ty nhà nước cổ phần hóa một phần cho công nhân. Những giao dịch kiểu cá nhân như vậy gần giống cách người ta bán hàng trên mạng eBay hoặc Craigslist tại Hoa Kỳ. Mặc dù là thị trường không được quản lý nhưng thị trường OTC cũng tương đối nhiều màu sắc, với việc cổ phần được giao dịch bằng tiền mặt tại các quán trà nhắc lại hình ảnh về các quán cà phê sản sinh ra thị trường chứng khoán châu Âu.

Trong khi thị trường chứng khoán chính đã bắt đầu hoạt động từ năm 2001, cơ sở hạ tầng về luật cho cả giao dịch và hoạt động của công ty đã được cập nhật. Luật Chứng khoán đã được thông qua hồi năm ngoái, bao quát các vấn đề về các chứng khoán đã niêm yết và giao dịch; vai trò của Chính phủ trong việc quản lý và kiểm tra thị trường chứng khoán; các mã chứng khoán chào bán công khai; thông tin bắt buộc công bố và việc điều hành các công ty niêm yết; tổ chức thị trường; hệ thống lưu ký, thanh toán và chi trả; quản lý đầu tư và các công ty vốn; hoạt động thanh tra và giải quyết tranh chấp.

Xây dựng văn hóa thị trường chứng khoán

Vì hầu hết các công ty hiện nay đều là công ty nhà nước, việc đưa các công ty ra thị trường cần phải cắt giảm số lượng các công ty-từ khoảng 12 nghìn  xuống 5 nghìn  - sau đó "cổ phần hóa" (chuyển sang dạng công ty cổ phần) và cơ cấu lại các công ty. Việt Nam đang nhận được rất nhiều sự giúp đỡ trong việc này, từ Ngân hàng Thế giới, Quỹ Tiền tệ Quốc tế, và rất nhiều các doanh nghiệp tư nhân, bao gồm các ngân hàng đầu tư và các công ty kế toán quốc tế, giúp đỡ đất nước cơ cấu không chỉ thị trường chứng khoán mà toàn bộ văn hóa kinh doanh và hệ thống doanh nghiệp tự do.

Khi Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết thăm Hoa Kỳ hồi tháng sáu, thị trường chứng khoán TP Hồ Chí Minh và thị trường chứng khoán New York đã ký bản ghi nhớ về hợp tác và hỗ trợ. Thỏa thuận này sẽ mở đường cho thị trường chứng khoán đang phát triển của Việt Nam, hỗ trợ đào tạo, chia sẻ thông tin, và chia sẻ chuyên môn trong việc giám sát thị trường. Nasdaq đang tiến tới thỏa thuận hợp tác với thị trường chứng khoán Hà Nội.

Việc thị trường trầm lắng, cùng với sự bất ổn định của thị trường toàn cầu, tạm thời đẩy thị trường IPO chùng xuống. Bảo Việt, công ty bảo hiểm nhà nước sắp vươn lên hàng thượng hạng của thị trường chứng khoán, đã có phản ứng lạnh nhạt trước kế hoạch IPO hồi tháng năm và một phiên đấu giá lần thứ hai không thành công. Phiên đấu giá sáu triệu cổ phần của Khu công nghiệp Sông Đà và Công ty đầu tư và phát triển đô thị SJS hồi tháng tám thì có đến năm triệu cổ phần chưa bán được.

Các công ty khác đã trì hoãn hoặc hủy kế hoạch bán cổ phần của mình. Vietcombank đã không hoàn thành hạn chót kế hoạch IPO của mình hồi tháng tám và có thể hoãn các đợt IPO lớn khác, như của Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam và Công ty Dịch vụ Viễn thông Mobifone.

Nhưng triển vọng về lâu dài vẫn còn, bằng chứng là việc tham gia của các ngân hàng của Hoa Kỳ. Morgan Stanley đã quyết định khởi động công ty chứng khoán liên danh trong Quý IV, trong khi Goldman Sachs và Merrill Lynch đã đệ trình đơn thành lập liên danh với các đối tác Việt Nam.

Bờ biển dài của Việt Nam thu hút các khu resort sang trọng

Vịnh Hạ Long.

Với chiều dài hơn 2 nghìn  dặm bờ biển, trong đó phần lớn đều có các vịnh tuyệt đẹp, không có gì ngạc nhiên khi Việt Nam đang trở thành thiên đường đối với các khu resort sang trọng nhất thế giới.

Năm ngoái, Việt Nam đã đón khoảng 3,6 triệu khách quốc tế, phần lớn là khách du lịch. Trong sáu tháng đầu năm nay, tỷ lệ sử dụng phòng tại các khách sạn tăng cao, phần lớn phòng tại các khách sạn sang trọng, đặc biệt là ở TP Hồ Chí Minh đều kín chỗ. Nhìn chung, châu Á, trong đó có Việt Nam đang là điểm du lịch hút khách với các thắng cảnh như Vịnh Hạ Long, một Di sản văn hóa thế giới tại Vịnh Bắc Bộ, những nét hấp dẫn văn hóa tại Huế, hay những bờ biển cát trắng ở Nha Trang, thường được coi là Riviera của Biển Đông.

Ngay sau khi Khách sạn Six Senses xây dựng một khu spa đẳng cấp quốc tế ở Nha Trang, một khu resort khác là Evason Hideaway, với 66 biệt thự cũng được xây dựng tại hòn đảo cạnh đó ở Vịnh Ninh Vân. Con đường duy nhất để đến Evason Hideaway là bằng thuyền, tạo cho resort này lợi thế lớn với các cấu trúc đá ấn tượng, dải san hô, biển cát trắng, làn suối uốn lượn và các dãy núi dựng đứng. Tính đa dạng thực vật và cảnh quan tự nhiên cũng giúp du khách cảm nhận được sự thư giãn thực sự khi tới đây.

Xa hơn về phía bắc, tại eo biển miền trung là hành lang Hội An – Đà Nẵng. Ngay đầu bãi biển Hà My, khách sạn GHM đã xây dựng khu resort Nam Hải, biến nơi đây thành một điểm thư giãn lý tưởng. Nằm trên diện tích 86 ha, khu resort này có 60 biệt thự đơn và 40 biệt thự liên hoàn bao quanh khu vườn nhìn ra Biển Đông và đảo Chăm. Được thiết kế bởi kiến trúc sư Reda Amalou từ Paris, các khu biệt thự này mang phong cách nội thất trầm lặng với gỗ màu tối, lối đi sạch sẽ và một cảm nhận về sang trọng không hề mang dáng dấp thương mại. Resort này nằm cách Đà Nẵng 18 dặm về phía nam và cách Hội An bảy dặm về phía bắc.

Đi sâu hơn xuống cực nam của Việt Nam, gần Vịnh Thái-lan là đảo Phú Quốc, nơi có resort La Veranda, được xây dựng bởi Tập đoàn Grand Mercure theo phong cách lâu đài thời thuộc địa. Điểm du lịch thịnh hành nhất hiện nay là Mũi Né (Phan Thiết), cách TP Hồ Chí Minh một vài giờ lái xe, được tờ New York Times gọi là “Hamptons” của Việt Nam do cũng thu hút cả giới nhà giàu mới nổi từ TP Hồ Chí Minh mà người địa phương vẫn quen gọi là Sài Gòn.

Chỉ một vài trong số 80 resort là để phục vụ cho khách nước ngoài và Việt kiều, tuy nhiên tốc độ phát triển ở đây là một dấu hiệu nữa cho thấy sức thu hút của du lịch Việt Nam.

Tín hiệu mới nhất cho thấy sự hấp dẫn của Việt Nam chính là kế hoạch phát triển các khu resort của một số công ty Trung Đông. Tập đoàn Jehan Holding của A-rập Xê-út đã nhận được giấy phép của tỉnh Lâm Đồng đầu tư xây dựng một khu resort cao cấp ở Đà Lạt. Khu resort này dự kiến sẽ bao gồm các biệt thự và dịch vụ nghỉ dưỡng theo tiêu chuẩn quốc tế.

Tập đoàn Kingdom Hotels Investments ở Dubai cũng đang có kế hoạch xây dựng khu resort Raffles Danang với tổng vốn đầu tư 65 triệu USD, dự kiến sẽ hoàn thành vào năm 2011. Để thực hiện dự án, Tập đoàn này đã xin cấp phép xây dựng ở Mỹ Khê.

Sản xuất theo hợp đồng đã tăng tốc

Công nhân Việt Nam lắp ráp các sản phẩm công nghệ cao.

Chúng ta đều biết rằng những chiếc iPod của Apple không sản xuất từ California, những chiếc điện thoại Nokia không sản xuất tại Phần Lan và những chiếc máy tính xách tay hiệu Sony không phải từ Nhật Bản. Thực tế, thậm chí chính những công ty đã phát triển chúng, tiêu thụ chúng và đặt tên cho chúng, cũng không sản xuất chúng. Hiện tại, hầu hết chúng được sản xuất tại Trung Quốc dưới sự bảo hộ của công ty Hon Hai Precision Industry của Đài Loan, tên thương mại là Foxconn.

Foxconn là công ty chế tạo theo hợp đồng lớn nhất trên thế giới, xuất khẩu khoảng 45 tỷ USD từ việc chế tạo hàng năm, hầu hết thu từ các cơ sở tại Trung Quốc. Hiện Foxconn có ý định đầu tư khoảng 5 tỷ USD vào Việt Nam, bước đệm để xây dựng hình ảnh về quốc gia chế tạo theo hợp đồng lớn tiếp theo tại Châu Á.

Foxconn không đơn độc trong cuộc đua nhằm tận dụng sức lao động Việt Nam, nơi giá lao động tương đối rẻ hơn trong khi nhu cầu ngày càng tăng đã đẩy lương của người Trung Quốc cao lên. Lương tối thiểu của công nhân Việt Nam vào khoảng 60 USD/tháng, ít hơn rất nhiều so với vùng duyên hải Trung Quốc, tuy nhiên mạng lưới cung cấp lao động dày đặc của Trung Quốc khiến họ vẫn có những lợi thế. Những nguồn lực đầu từ vào Việt Nam có thể thay đổi cán cân đó trong tương lai không xa, khi các nhà cung cấp chạy theo yêu cầu của khách hàng.

Tháng 6 vừa qua, khi Compal Electronics, nhà chế tạo thiết kế đồ điện tử đóng tại Đài Loan, công bố quyết định sản xuất máy tính xách tay, máy tính cá nhân tại Việt Nam, thì Gold Circuit Electronics, công ty chế tạo bản mạch máy in, tuyên bố xem xét theo chân Compal tại Việt Nam. Compal cho biết họ sẽ đầu tư 30 triệu USD trong giai đoạn đầu, và sản xuất hàng loạt vào năm 2009. Công ty cũng có kế hoạch mở rộng thêm mặt hàng TV màn hình tinh thể lỏng (LCD).

Đông Nam Á nổi lên thành điểm nóng

Công ty nghiên cứu thị trường iSuppli cho rằng Trung Quốc sẽ vẫn là đầu mối chế tạo theo hợp đồng, làm ra hơn 50% toàn bộ doanh thu sản xuất theo hợp đồng, nhưng Đông Nam Á đang nổi lên thành một điểm nóng mới khi các nhà sản xuất tìm kiếm giải pháp đa dạng hóa. Một nghiên cứu gần đây của iSuppli dự báo rằng doanh thu chế tạo theo hợp đồng tại Singapore, Thái-lan, Malaysia và Việt Nam sẽ tăng từ 11 tỷ USD năm 2006 lên 25 tỷ USD một năm vào năm 2011 và Việt Nam được dự báo sẽ tăng trưởng nhanh nhất.

Adam Pick, một chuyên gia của iSuppli nói: "iSuppli tin rằng một vài nhân tố đã khơi dậy sự hồi sinh cho các nhà chế tạo theo hợp đồng của Đông Nam Á, trong đó có sự thụt lùi của Trung Quốc". Ông cũng cho biết các nhà sản xuất thiết bị ban đầu đang điều chỉnh chiến luợc của họ căn cứ vào nhu cầu thị trường đầu cuối và tổng chi phí vận chuyển. 

Foxconn sẽ góp phần thúc đẩy tăng trưởng của Việt Nam trong lĩnh vực này, đem lại thịnh vượng cho cả nước. Mùa hè qua, công ty đã thông qua các kế hoạch đầu tư 1 tỷ USD trong các dự án công nghệ cao tại TP Hồ Chí Minh. Công ty sẽ xây dựng khu công nghệ cao rộng 500 mẫu Anh tại khu công nghiệp Tân Phú Trung tại quận Củ Chi nằm ở ngoại ô thành phố cùng với trung tâm dịch vụ thương mại công nghệ cao tại khu đô thị mới Thủ Thiêm thuộc Quận 2.

Trong tháng 8, Foxconn mở hai nhà máy mới tại tỉnh Bắc Ninh sản xuất khung máy ảnh, bản mạch và bộ nối. Thông thường những dự án như vậy không chỉ dừng lại ở việc xây dựng một nhà máy. Foxconn có kế hoạch xây dựng một khu công nghiệp mới tại Bắc Ninh, bao gồm tổ hợp khu nhà ở mới, sân golf, bệnh viện và công viên.

Công ty còn dự định tham gia bản ghi nhớ đầu tư một tỷ USD tại tỉnh miền trung Bình Định. Công ty cũng có kế hoạch đầu tư ba dự án vào Khu kinh tế Nhơn Hội của tỉnh: một khu công nghiệp, một khu nhà ở và khu giải trí, và một khu resort.

Các dự án chế tạo theo hợp đồng khác bao gồm:

Hồi tháng 6, Jabil Circuit, một nhà sản xuất theo hợp đồng lớn khác có trụ sở tại St. Petersburg, Florida, đã đi vào hoạt động tại các cơ sở ở Khu công nghệ cao Sài Gòn ở TP Hồ Chí Minh, chế tạo máy in Laser cho Hewlett-Packard. Jabil có kế hoạch dành khoản 100 triệu USD cho các hoạt động tại Việt Nam.

Allied Technology của Singapore hoạt động trên ba khu riêng biệt tại Việt Nam cung cấp cho Jabil. Hoạt động từ năm 2005, công ty hiện đã thuê 250 công nhân sản xuất sản phẩm thép, đúc nhựa và máy đột dập cho các bộ phận mà Jabil sử dụng để sản xuất máy in HP.

Altera của San Jose, California., ngày 4-6 đã công bố sẽ thiết lập trung tâm công nghệ tại TP Hồ Chí Minh nhằm hỗ trợ phát triển hệ thống chipset toàn cầu của mình.

Renesas Technology, Công ty thiết kế bán dẫn của Nhật Bản, đã thành lập Renesas Design Vietnam, phát triển các bộ phận tích hợp cho các thiết bị điện tử tiêu dùng, điện thoại và ô tô.