Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long, toàn tỉnh hiện có 122.870ha trồng dừa, chiếm hơn 60% tổng diện tích dừa cả nước. Với điều kiện khí hậu, thủy văn và thổ nhưỡng đặc thù, cùng kinh nghiệm canh tác lâu đời của người dân, ngành dừa địa phương không chỉ đạt năng suất cao mà còn đang từng bước chuyển dịch theo hướng sản xuất bền vững, nâng cao giá trị gia tăng.
Thời gian qua, tỉnh đã hình thành các mô hình liên kết sản xuất thông qua tổ hợp tác và hợp tác xã, từng bước gắn kết vào chuỗi giá trị ngành dừa. Nhiều vùng nguyên liệu dừa hữu cơ quy mô lớn được xây dựng, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm và khả năng cạnh tranh trên thị trường. Bên cạnh đó, công nghiệp chế biến dừa phát triển nhanh, với việc ứng dụng công nghệ hiện đại, đa dạng hóa sản phẩm từ sơ chế đến chế biến sâu, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường trong nước và xuất khẩu.
Tuy nhiên, ngành dừa đang đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Giá dừa thời gian qua biến động mạnh, có thời điểm tăng cao nhưng sau đó giảm sâu, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập và đời sống của người trồng dừa. Nguyên nhân chủ yếu được xác định là do áp lực từ nguồn dừa nhập khẩu, trong khi hoạt động xuất khẩu gặp khó khăn. Chi phí logistics tăng cao, thiếu hụt vật tư bao bì đóng gói cũng khiến giá thành sản xuất tăng, từ đó kéo giá nguyên liệu dừa giảm theo.
Tại buổi làm việc, đại diện các sở, ngành và doanh nghiệp đã phân tích rõ các nguyên nhân dẫn đến biến động giá dừa, đồng thời đề xuất nhiều giải pháp nhằm xây dựng chuỗi giá trị bền vững. Trong đó, việc quản lý mã số vùng trồng, nâng cao chất lượng sản phẩm, kiểm soát nguồn cung và tăng cường liên kết giữa các chủ thể trong chuỗi được xem là những yếu tố then chốt.
Phát biểu kết luận, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Châu Văn Hòa nhấn mạnh, để đạt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu dừa từ 700 triệu đến 1 tỷ USD mỗi năm, tỉnh cần tiến hành rà soát, thống kê toàn bộ diện tích dừa, phân loại rõ dừa uống nước, dừa phục vụ chế biến công nghiệp và các giống dừa chất lượng cao, từ đó có kế hoạch cải tạo, quy hoạch phù hợp.
Đồng chí cũng yêu cầu việc quy hoạch phải gắn với từng vùng trồng cụ thể, kết hợp phát triển các khu đất thương mại, dịch vụ và sản xuất nhằm phục vụ sơ chế, chế biến sản phẩm dừa. Trong xây dựng chuỗi liên kết, cần bảo đảm sự đồng bộ giữa nhà nước, doanh nghiệp, nhà khoa học, hợp tác xã và nông dân.
Nhà nước cần có cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển vùng nguyên liệu hữu cơ, cấp mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói. Các hợp tác xã cần chủ động ký kết với doanh nghiệp để xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, bảo đảm truy xuất nguồn gốc. Đồng thời, các ngành chức năng cần hỗ trợ triển khai hiệu quả Nghị quyết số 36 của Hội đồng nhân dân tỉnh về hỗ trợ thuê đất, xây dựng nhà xưởng và ứng dụng khoa học công nghệ.
Về phía doanh nghiệp, cần tăng cường liên kết với hợp tác xã và nông dân, hình thành chuỗi sản xuất-tiêu thụ khép kín, tạo đầu ra ổn định cho sản phẩm dừa. Qua đó, góp phần nâng cao giá trị, ổn định thị trường và phát triển bền vững ngành dừa của tỉnh trong thời gian tới.
