Việt Nam-Hà Lan: Đẩy mạnh hợp tác công nghiệp chế tạo và công nghệ cao

Tuy nhiên, để nắm bắt cơ hội này, doanh nghiệp cần chủ động nâng cao năng lực công nghệ, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế và xây dựng chiến lược phát triển bền vững.

Tham gia chuỗi bán dẫn - bước đệm nâng tầm doanh nghiệp Việt

Tại hội thảo về hợp tác công nghiệp chế tạo Việt Nam-Hà Lan do Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công thương tổ chức), ngày 6/8, các chuyên gia và đại diện cơ quan quản lý đều nhận định, đây là thời điểm thuận lợi để doanh nghiệp Việt Nam mở rộng hiện diện trong chuỗi cung ứng công nghệ cao của thế giới, đặc biệt tại thị trường châu Âu.

Phát biểu tại hội thảo, ông Bùi Quang Hưng, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Vietrade) cho biết, Hà Lan hiện là một trong những trung tâm logistics và sản xuất công nghiệp công nghệ cao hằng đầu châu Âu, đồng thời là cửa ngõ quan trọng đưa hàng hóa Việt Nam vào thị trường Liên minh châu Âu (EU). Không chỉ sở hữu hệ thống logistics hiện đại, Hà Lan còn có thế mạnh nổi bật trong các lĩnh vực công nghiệp chính xác, bán dẫn, cơ khí công nghệ cao và kinh tế tuần hoàn. Đây đều là những lĩnh vực phù hợp với định hướng phát triển các ngành công nghiệp chế tạo có giá trị gia tăng cao mà Việt Nam đang theo đuổi.

Theo ông Bùi Quang Hưng, mặc dù Việt Nam đã trở thành nơi sản xuất của nhiều tập đoàn đa quốc gia, song giá trị gia tăng nội địa vẫn còn khiêm tốn khi phần lớn doanh nghiệp mới tham gia ở các khâu gia công, lắp ráp. Vì vậy, việc tăng cường hợp tác với các quốc gia có trình độ công nghệ tiên tiến như Hà Lan sẽ góp phần thúc đẩy chuyển giao công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và từng bước nâng vị thế doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Vietrade sẽ tổ chức Đoàn xúc tiến thương mại và đầu tư tại Bỉ và Hà Lan vào tháng 11/2026, tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam tham dự Tuần lễ Công nghiệp chính xác Hà Lan và kết nối trực tiếp với các đối tác quốc tế.

Đồng quan điểm, ông Rick Slettenhaar, Đại diện lâm thời Đại sứ quán Hà Lan tại Việt Nam khẳng định, nhiều tập đoàn công nghệ lớn của Hà Lan đang tích cực mở rộng chuỗi cung ứng tại Việt Nam. Đây là cơ hội để doanh nghiệp trong nước từng bước tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái sản xuất công nghệ cao toàn cầu.

Theo ông Rick Slettenhaar, Tuần lễ Công nghiệp chính xác Hà Lan diễn ra vào tháng 11 hằng năm được xem là "cửa ngõ" giúp doanh nghiệp tiếp cận mạng lưới sản xuất công nghệ cao hàng đầu thế giới, đồng thời mở rộng hợp tác với các nhà sản xuất thiết bị gốc và các doanh nghiệp cung ứng quốc tế.

Theo bà Trần Thị Thanh Tâm, Cán bộ kinh tế cao cấp của Đại sứ quán Hà Lan, khoảng 85% số chip trên toàn cầu được sản xuất và thiết kế có sử dụng thiết bị của Hà Lan. Điều này cho thấy vai trò đặc biệt của quốc gia này trong hệ sinh thái bán dẫn thế giới.

Bà Trần Thị Thanh Tâm cho biết ngành thiết bị bán dẫn Hà Lan hiện có quy mô khoảng 110 tỷ USD mỗi năm, không chỉ bao gồm các doanh nghiệp sản xuất thiết bị gốc như ASML mà còn hình thành mạng lưới hàng nghìn doanh nghiệp cung ứng linh kiện, vật liệu và dịch vụ hỗ trợ. Độ phức tạp của ngành cũng rất lớn. Một máy quang khắc trung bình có thể bao gồm tới 100.000 chi tiết, với sự tham gia của khoảng 5.000 nhà cung cấp trong chuỗi sản xuất.

Theo bà Trần Thị Thanh Tâm, đây chính là cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam. Thay vì đặt mục tiêu ngay lập tức trở thành nhà cung ứng trực tiếp cho các tập đoàn lớn, doanh nghiệp hoàn toàn có thể bắt đầu từ vai trò nhà cung cấp cấp 2, cấp 3 hoặc cấp 4 trong các lĩnh vực như gia công cơ khí chính xác, cơ điện tử, xử lý bề mặt hay sản xuất các chi tiết kỹ thuật.

Đặc biệt, tham gia chuỗi cung ứng bán dẫn không chỉ tạo cơ hội gia tăng doanh thu mà còn là minh chứng cho năng lực sản xuất của doanh nghiệp. Theo tính toán được chia sẻ tại hội thảo, cứ mỗi 1 USD doanh thu từ ngành bán dẫn sẽ tạo ra khoảng 2 USD doanh thu cho các ngành công nghệ cao khác như y tế, quốc phòng và hàng không. Điều đó đồng nghĩa với việc nếu doanh nghiệp Việt Nam từng bước tham gia hệ sinh thái bán dẫn, cơ hội mở rộng sang nhiều lĩnh vực công nghệ cao khác cũng sẽ rộng mở hơn.

Từ góc độ cơ quan quản lý, ông Phạm Văn Quân, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp (Bộ Công thương), cho biết Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 đưa ngành công nghiệp chế biến, chế tạo đóng góp khoảng 28% GDP. Tuy nhiên, để đạt mục tiêu này, Việt Nam cần giải quyết nhiều thách thức, trong đó nổi bật là sự phụ thuộc lớn vào khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

Theo ông Phạm Văn Quân, trong những tháng đầu năm 2026, khu vực FDI chiếm khoảng 80% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu, trong khi tình trạng nhập siêu linh kiện, thiết bị vẫn ở mức cao.

Nhằm nâng cao năng lực tự chủ của ngành công nghiệp, Bộ Công thương đang tập trung xây dựng Luật Công nghiệp trọng điểm, ưu tiên phát triển các lĩnh vực cơ khí chế tạo, ô tô điện, điện tử bán dẫn và thiết bị năng lượng ngoài khơi. Cùng với đó là Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ đến năm 2035 với mục tiêu hỗ trợ khoảng 2.000 doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tiêu chuẩn xanh - điều kiện tiên quyết để chinh phục thị trường châu Âu

Bên cạnh cơ hội, thị trường EU cũng đặt ra những yêu cầu ngày càng cao đối với doanh nghiệp xuất khẩu. Theo bà Võ Thị Ngọc Diệp, Tham tán thương mại Việt Nam tại Hà Lan, trong 6 tháng đầu năm 2026, Việt Nam đạt mức xuất siêu 7,4 tỷ USD sang Hà Lan.

Tuy nhiên, để duy trì đà tăng trưởng này, doanh nghiệp cần nhanh chóng thích ứng với hàng loạt quy định kỹ thuật mới. Trong đó, Cơ chế điều chỉnh carbon biên giới (CBAM) đã được áp dụng đối với các mặt hàng như sắt thép, nhôm và xi măng. Từ năm 2027, doanh nghiệp sẽ phải thực hiện khai báo phát thải và nộp chứng chỉ carbon theo quy định.

Bên cạnh đó, Quy định máy móc mới (2023/1230) sẽ chính thức có hiệu lực từ tháng 5/2027, bổ sung nhiều yêu cầu liên quan phần mềm điều khiển và trí tuệ nhân tạo. Đối với sản phẩm công nghiệp, các chứng nhận như CE, ROHS, REACH và WEEE tiếp tục là những điều kiện bắt buộc để hàng hóa được phép lưu thông tại thị trường EU.

Theo bà Võ Thị Ngọc Diệp, doanh nghiệp Hà Lan cũng có phong cách làm việc rất đặc trưng: luôn đề cao tính minh bạch, đúng giờ và sự cam kết trong hợp tác. Quan trọng hơn, họ không chỉ đánh giá dựa trên giá bán mà xem xét tổng chi phí rủi ro của toàn bộ chuỗi cung ứng, bao gồm chất lượng sản phẩm, năng lực giao hàng, khả năng duy trì nguồn cung và sự ổn định tài chính của đối tác. Điều đó đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam phải đầu tư đồng bộ vào quản trị chất lượng, xây dựng hệ thống quản lý hiện đại và phát triển chiến lược tăng trưởng dài hạn.

Theo ông Hoàng Mạnh Trung, đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp cơ khí Việt Nam (VAMI), doanh nghiệp Việt Nam không nên tiếp cận thị trường theo hướng đơn lẻ mà cần hình thành các "cụm năng lực", trong đó doanh nghiệp dẫn dắt kết nối với các doanh nghiệp vệ tinh nhằm tạo nên hồ sơ năng lực đủ mạnh khi làm việc với các tập đoàn quốc tế. Ông cho rằng hiện nay có sáu nhóm nhu cầu hợp tác rất tiềm năng, gồm gia công chính xác; thiết bị, module phi tiêu chuẩn; tự động hóa; năng lượng và hạ tầng; chuỗi cung ứng xanh; cùng các dịch vụ kỹ thuật.

Trong khi đó, ông Phạm Hải Phong, Phó Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam (VASI) mong muốn mở rộng hợp tác với Hà Lan không chỉ ở lĩnh vực sản xuất linh kiện mà còn tiến tới các mô hình ODM và OBM, từng bước nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm Việt Nam. Đại diện VASI cũng đề xuất phía Hà Lan tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tham gia các triển lãm công nghiệp quy mô lớn như Hannover Messe (Đức), đồng thời tăng cường các chương trình hỗ trợ kỹ thuật nhằm nâng cao năng lực doanh nghiệp.

Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang dịch chuyển mạnh mẽ, hợp tác công nghiệp chế tạo giữa Việt Nam và Hà Lan được kỳ vọng sẽ tạo động lực mới để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất công nghệ cao của thế giới. Tuy nhiên, để biến cơ hội thành những hợp đồng hợp tác thực chất, doanh nghiệp cần chủ động đầu tư cho đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực quản trị, đáp ứng các tiêu chuẩn xanh và chuẩn bị đầy đủ hồ sơ năng lực bằng tiếng Anh theo yêu cầu của đối tác quốc tế.