Chuyển đổi xanh và chuyển đổi số phải song hành

Trong đó, sản xuất thông minh chính là cầu nối quan trọng giúp doanh nghiệp vừa tối ưu hóa năng suất, vừa giải quyết hiệu quả bài toán phát triển bền vững.

Diễn đàn do Hội Tự động hóa Việt Nam (VAA) tổ chức đầu tháng 8 tại Hà Nội. Trình bày tham luận về chuyên đề "Chính sách thúc đẩy chuyển đổi xanh và sản xuất thông minh tại Việt Nam đến năm 2030", bà Nguyễn Thị Lâm Giang, Cục trưởng Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công thương) đã thẳng thắn chỉ ra những hạn chế trong thực tiễn. Theo đó, mặc dù thời gian qua ngành công thương đã triển khai nhiều chương trình thiết thực về bảo vệ môi trường, sản xuất sạch hơn, kinh tế tuần hoàn và sử dụng năng lượng tiết kiệm, song các hoạt động này vẫn còn mang tính rời rạc, thiếu sự liên kết hữu cơ để tạo lập một hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp toàn diện.

Trên tinh thần Nghị quyết số 57/NQ-TW của Bộ Chính trị, Quyết định số 1493/QĐ-TTg cùng các chủ trương xuyên suốt của Chính phủ, Bộ Công thương đã chủ động xây dựng Chương trình hỗ trợ thúc đẩy sản xuất thông minh và chuyển đổi số trong lĩnh vực công nghiệp và thương mại. Chương trình xác định sản xuất thông minh là "mắt xích" trung tâm kết nối chuyển đổi số với chuyển đổi xanh, tạo động lực giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và sử dụng hiệu quả các nguồn lực.

Nêu rõ mối quan hệ tương hỗ này, bà Nguyễn Thị Lâm Giang phân tích: Công nghệ số chính là công cụ đắc lực giúp doanh nghiệp đo lường, kiểm soát phát thải và tối ưu hóa nguồn nguyên nhiên liệu. Ngược lại, các tiêu chuẩn của chuyển đổi xanh sẽ đặt ra những bài toán thực tiễn, định hình chỉ số cụ thể để dẫn dắt, định hướng quá trình chuyển đổi số đi đúng lộ trình.

Nhằm hiện thực hóa các định hướng chiến lược trên, Bộ Công thương đang từng bước hoàn thiện hệ thống chính sách đồng bộ, kết nối chặt chẽ giữa ứng phó biến đổi khí hậu, kinh tế tuần hoàn với chuyển đổi số. Trong đó, Kế hoạch chuyển đổi số của Bộ Công thương giai đoạn 2026-2030 (theo Quyết định số 405/QĐ-BCT) và Chương trình hỗ trợ thúc đẩy sản xuất thông minh, chuyển đổi số trong lĩnh vực công nghiệp và thương mại đến năm 2035 (Chương trình 2708) được xem là hai trụ cột chính sách cốt lõi, hiện thực hóa các mục tiêu vĩ mô vào đời sống sản xuất của doanh nghiệp.

Lấy doanh nghiệp làm trung tâm của chuyển đổi

Bước sang giai đoạn mới, Chương trình 2708 được triển khai trên quan điểm xuyên suốt: Lấy doanh nghiệp làm trung tâm, gắn kết chuỗi giá trị giữa chuyển đổi số-chuyển đổi xanh, đồng thời tăng cường sự phối hợp giữa doanh nghiệp với các viện nghiên cứu, trường đại học và các tổ chức hỗ trợ nhằm hình thành hệ sinh thái sản xuất thông minh vững chắc.

Thực hiện lộ trình đến năm 2030, Chương trình tập trung xây dựng nền tảng hạ tầng kỹ thuật thông qua việc hoàn thiện bộ chỉ số đánh giá mức độ sẵn sàng, hệ thống tiêu chuẩn, khung kiến trúc nhà máy thông minh và phát triển lực lượng chuyên gia tư vấn. Đáng chú ý, Chương trình đặt mục tiêu đào tạo cho ít nhất 1.000 lượt doanh nghiệp, đánh giá mức độ sẵn sàng cho 500 đơn vị và hỗ trợ tối thiểu 200 doanh nghiệp áp dụng thành công các giải pháp sản xuất thông minh. Tầm nhìn đến năm 2035, quy mô sẽ tiếp tục mở rộng với 5.000 lượt doanh nghiệp được đào tạo và 500 doanh nghiệp được hỗ trợ triển khai thực tế.

Để tháo gỡ điểm nghẽn và đưa Chương trình 2708 đi vào chiều sâu, Bộ Công thương đã hoạch định bốn nhóm nhiệm vụ trọng tâm có mối quan hệ gắn kết chặt chẽ với nhau.

Trước hết, nền tảng pháp lý phải được đặt lên hàng đầu thông qua việc hoàn thiện thể chế, tiêu chuẩn, quy chuẩn và kiến trúc tham chiếu cho sản xuất thông minh, tạo hành lang pháp lý vững chắc cho doanh nghiệp vươn lên. Song song với khung khổ ấy, yếu tố con người được đặc biệt coi trọng qua nhiệm vụ phát triển nguồn nhân lực và văn hóa số, trong đó tập trung nâng cao tư duy chiến lược cho đội ngũ lãnh đạo và rèn giũa kỹ năng nghề nghiệp thực tế cho người lao động.

Đòn bẩy từ sản xuất thông minh

07/05/2026 19:45

Để các giải pháp kỹ thuật có "đất" bén rễ, việc phát triển hệ sinh thái và mở rộng hợp tác quốc tế đóng vai trò là cầu nối quan trọng nhằm thúc đẩy mạnh mẽ kết nối cung-cầu công nghệ giữa các bên. Và để hiện thực hóa toàn bộ quá trình đó, nhiệm vụ cốt lõi cuối cùng chính là phát triển hạ tầng số, dữ liệu số cùng các nền tảng công nghệ, trực tiếp phục vụ cho hoạt động sản xuất, kinh doanh thông minh của doanh nghiệp.

Trong mô hình này, Bộ Công thương giữ vai trò đầu mối điều phối, huy động đa dạng các nguồn lực từ ngân sách, hợp tác quốc tế và xã hội hóa. Các hiệp hội ngành hàng đóng vai trò cầu nối, còn bản thân doanh nghiệp vừa là đối tượng thụ hưởng, vừa là chủ thể chủ động triển khai, đánh giá và nhân rộng các mô hình hiệu quả. Khép lại tham luận, đại diện Bộ Công thương nhấn mạnh: Chính sách chỉ thực sự phát huy tác dụng khi được chuyển hóa thành năng lực thực tiễn của doanh nghiệp trên cùng một nền tảng dữ liệu thống nhất.

Diễn đàn "Sản xuất thông minh và công nghiệp hỗ trợ 2026" diễn ra trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc mạnh mẽ. Sự kiện thu hút sự tham gia đông đảo của các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện các viện, trường và cộng đồng doanh nghiệp. Đây là cơ hội quan trọng để kết nối các bên liên quan, thúc đẩy ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), tự động hóa, robot và nhà máy thông minh, giúp doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị của các tập đoàn FDI.

Đồng hành cùng tiến trình này, Hiệp hội Tự động hóa Việt Nam cho biết sẽ duy trì tổ chức diễn đàn định kỳ từ 1 đến 2 lần mỗi tháng. Thông qua đó, Hiệp hội quyết tâm thúc đẩy hiệu quả mô hình liên kết "3 nhà": Nhà nước-Doanh nghiệp-Viện, Trường; gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu, đào tạo với chuyển giao công nghệ và thương mại hóa sản phẩm. Việc vận hành hiệu quả mô hình hợp tác này được kỳ vọng sẽ tạo nguồn sinh khí mới, nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp nội địa, đóng góp thiết thực vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số của đất nước trong giai đoạn tới.