Điểm huyệt phủ đầu
Cùng với việc “tấn công” yếu huyệt của ông Obama về kinh tế, ông Romney lần này đã thể hiện được nhiệt huyết một cách khác thường khi nói về lý do tại sao người dân Mỹ nên bầu ông làm Tổng thống Mỹ nhiệm kỳ tới thay vì bầu cho ông Obama.
Ông nói: “Con đường mà chúng ta đang đi không thành công”, Tổng thống Obama chỉ đề xuất về “chính phủ lớn hơn, tiêu dùng nhiều hơn, đánh thuế cao hơn và điều hành chặt chẽ hơn. Tuy nhiên, đây không phải là cái mà nước Mỹ cần. Tôi sẽ là người khôi phục sinh lực giúp nước Mỹ tiếp tục tiến lên”.
Sau khi đưa ra những lập luận sắc bén, ông Romney đã dẫn một loạt chứng cứ cụ thể: “Một ngày, tôi có mặt ở Dayton, Ohio. Một người phụ nữ đã giật tay tôi và nói, cô ấy đã mất việc từ hồi tháng 5, rồi cô ấy hỏi liệu tôi có thể giúp cô ấy hay không?”, cũng theo lời ông Romney, một người phụ nữ thứ hai ở Denver đã chặn vợ ông lại và hỏi: “Ann, chồng tôi có 4 công việc trong 3 năm và nhiều công việc bán thời gian. Ông ấy đã mất hầu hết công việc của mình trong thời gian gần đây và giờ chúng tôi lại vừa mất nhà. Liệu cô có thể giúp đỡ chúng tôi hay không?”
“Vâng, chúng tôi có thể giúp nhưng chúng ta sẽ phải đi một con đường khác”, không phải con đường hiện nay, ông Romney nhấn mạnh và kêu gọi sự ủng hộ trực tiếp của đa số người Mỹ đang tin rằng nước họ đang đi “sai đường”.
Phản công khá mạnh
Trong khi đó, Tổng thống Obama đã cáo buộc Mitt Romney là “không trung thực”, sau cuộc tranh luận trên truyền hình mà hầu hết các nhà quan sát đều cho rằng đấu thủ đảng Cộng hòa của ông đã giành chiến thắng.
Ông Obama kêu gọi đối thủ hãy nói “sự thật”. Và ông khôi hài rằng: “Khi tôi lên sân khấu, tôi đã gặp một người đầy khí thế, người tự nhận là Mitt Romney.” Nhưng đó không thể là Mitt Romney, bởi Mitt Romney thực sự là người đã chạy vòng quanh đất nước trong cả năm trước, với hứa hẹn sẽ cắt giảm thuế 5 nghìn tỷ USD theo hướng có lợi cho giới giàu, còn người đứng trên sân khấu đêm qua lại nói ông ta không biết tí gì về chuyện đó cả”.
Ông Romney đã liên tục bác bỏ tuyên bố 5 nghìn tỷ tiền cắt giảm thuế trong cuộc tranh luận đối đầu đêm hôm thứ Tư. Theo đó, giảm thuế xuống 20%, bãi bỏ thuế bất động sản và thuế tối thiểu thay thế sẽ làm giảm doanh thu hàng nghìn tỷ USD trong thời gian một thập niên. Vì thế, “Nếu ông muốn trở thành tổng thống, thì ông nợ người dân Mỹ sự thật”.
Tổng thống Obama đã công kích ứng viên Cộng hòa đã nói rằng ông ta sẽ bù đắp khoản này bằng cách xóa bỏ các lỗ hổng thuế; tuy nhiên, Trung tâm Chính sách thuế phi đảng phái nói rằng các con số này không đủ trang trải khoản thiếu hụt.
“Và sự thật là thế này. Thống đốc Romney không thể trả tiền cho kế hoạch cắt giảm thuế 5 nghìn tỷ của mình mà không thổi bay khoản thâm hụt hoặc gán nó cho tầng lớp trung lưu. Phép tính là như vậy. Chúng ta không có khả năng đi vào con đường đó một lần nữa”
Chưa phải trận cuối
Cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ năm 2012 đã thực sự bước vào giai đoạn “nóng bỏng” nhất với việc hai ứng cử viên vừa hoàn tất một trong ba cuộc tranh luận trực tiếp trên truyền hình. Nhiều người cho rằng chiến thuật sai lầm của đương kim Tổng thống Barack Obama, ứng cử viên của đảng Dân chủ đã khiến ông bị đối thủ của phe Cộng hòa, Thượng nghị sỹ Mitt Romney vượt lên dẫn điểm một cách đầy bất ngờ sau cuộc tranh luận nảy lửa diễn ra tối 4-10.
Trước khi cuộc tranh luận diễn ra, Tổng thống Obama đang dẫn điểm trước đối thủ trong hầu hết các vấn đề nóng mà cử tri Mỹ quan tâm. Và với tài diễn thuyết của mình, không ít người tin rằng ông Obama sẽ tiếp tục tích lũy điểm cho “trận chiến cuối cùng” vào ngày 6-11 tới. Tuy vậy, vị trí của 2 ứng cử viên trong cuộc đua vào Nhà Trắng dường như đã bắt đầu thay đổi sau cuộc tranh luận vừa qua.
Từ một ứng cử viên yếu thế hơn, ông Romney đã áp đảo đương kim Tổng thống trong hầu hết các chủ đề tranh luận, từ kinh tế, chính sách thuế, tạo việc làm cho đến chăm sóc y tế. Các con số thống kê cho thấy cuộc tranh luận đầu tiên bao giờ cũng thu hút nhiều cử tri nhất và ông Romney đã quyết định sử dụng chiến thuật tấn công, khoét sâu vào vấn đề kinh tế vốn là yếu huyệt của Tổng thống Obama, nêu chi tiết về các kế hoạch hành động và bám vào những chủ đề lớn.
Với ông Obama, thách thức lớn nhất là làm sao có thể tránh được sơ sẩy. Khiếm khuyết của ông Obama trong các cuộc tranh luận trước đây chính là sự kiêu ngạo, thói quen giải thích dài dòng và quá học thuật. Nhưng khi chọn chiến thuật an toàn, ông Obama gần như đã đánh mất mình và “tự” làm mất điểm. Các kết quả thăm dò dư luận ngay sau cuộc tranh luận đã khiến Ban vận động tranh cử của đảng Dân chủ, những cử tri ủng hộ ông Obama và thậm chí cả phe Cộng hòa cũng bất ngờ.
Giới phân tích cho rằng, có cả nguyên nhân chủ quan và khách quan dẫn đến việc mất điểm một cách đáng tiếc của ông Obama. Dường như đương kim Tổng thống không có được sự chuẩn bị kỹ lưỡng cho cuộc tranh luận lần này và chưa đánh giá đúng đối thủ. Chiến thuật “phòng ngự” mà ông sử dụng đã vô tình trở thành con dao hai lưỡi, đẩy ông vào thế bị động.
Trong khi đó, ông Romney liên tục công kích đối thủ trong suốt 90 phút và tận dụng rất tốt format chương trình, khiến ông Obama ở một số thời điểm lâm vào tình thế lo lắng, bị kích động, mất bình tĩnh hoặc lúng túng. Ứng cử viên của đảng Cộng hòa cũng trả lời rõ ràng, rành mạch hầu hết các câu hỏi, trong khi ứng cử viên của đảng Dân chủ lại không làm được điều đó. Ông Romney cũng rất khôn khéo lấy lòng cử tri trung lưu nhằm thay đổi hình ảnh về một ứng cử viên chỉ biết tới lợi ích của người giàu.
Gió có đổi chiều?
Theo nhận định của ông Peter Brown, trợ lý giám đốc của Viện Thăm dò Dư luận của trường Đại học Quinnipiac, cuộc tranh luận trực tiếp đầu tiên này “là cơ hội tốt nhất cho ông Romney” trong 5 tuần còn lại trước khi cuộc bầu cử tổng thống Mỹ chính thức khởi tranh. Có vẻ như ứng cử viên của Đảng Cộng hoà đã tận dụng tốt cơ hội lớn đầu tiên của mình khi ông đã có màn thể hiện xuất sắc trước đương kim Tổng thống Obama.
Hai cuộc thăm dò dư luận do các hãng tin CNN và CBS tiến hành cho thấy, các cử tri hiện còn do dự đều tỏ ra thất vọng trước màn trình diễn thiếu thuyết phục của ông Obama. Trong cuộc thăm dò của CBS, 46% số người được hỏi nói rằng ông Romney đã làm tốt hơn trong khi chỉ có 22% nghĩ rằng ông Obama thắng thế. Số người cho rằng ông Romney quan tâm và hiểu những vấn đề của họ đã tăng từ 30% lên 63%.
Còn theo cuộc thăm dò của CNN, 67% số người được phỏng vấn nghĩ rằng ông Romney đã có cuộc tranh luận tốt và 25% có nhận xét tương tự với ông Obama. Từ trước tới nay, chưa ứng cử viên tổng thống nào giành được tỷ lệ trên 60%.
Chuyên gia phân tích chính trị Frank Luntz nhận định: “Công chúng muốn biết từng ứng cử viên là người như thế nào và ai là người quan tâm đến họ. Điều thú vị là ông Romney đã không sử dụng cụm từ “tầng lớp trung lưu” mà dùng “những người có mức thu nhập trung bình”. Điểm khác biệt mà ứng cử viên Romney muốn tạo ra ở đây là ông muốn biến Tổng thống Obama trở thành người gây chia rẽ, là người đề cập đến cuộc chiến giai cấp. Chính vì vậy mà việc ông Romney chọn sử dụng cụm từ “thu nhập trung bình” đóng vai trò rất quan trọng”.
Chuyên gia chính trị kỳ cựu David Gergen cũng dành không ít lời khen cho ông Romney: “Đây là màn trình diễn ấn tượng nhất của Mitt Romney từ trước tới nay. Ông ấy đã dẫn dắt cuộc tranh luận theo cách ít ai có thể ngờ tới. Ông ấy tận dụng tất cả mọi cơ hội và đặt ra chuẩn mực cho cuộc tranh luận này”.
Các chuyên gia dự đoán, tỷ lệ ủng hộ ông Romney đã tăng một đến hai điểm nhưng điều quan trọng là liệu ông ta có duy trì được ưu thế hiện nay, hay đây chỉ là hiện tượng nhất thời. Mặt khác, ông Obama đang dẫn trước ở các bang sẽ tổ chức bầu cử sớm gồm Ohio và Wisconsin, và cả hai ứng cử viên vẫn còn hai cuộc đấu tay đôi nữa.
Vì thế, câu trả lời liệu gió có đổi chiều vẫn còn đang ở phía trước.
