Vì sao người dân ấp Tây lấp cống thải nước Nhà máy bia Bến Thành?

Nhà máy bia - nước giải khát Bến Thành, Công ty TNHH thương mại - dịch vụ Tân Hiệp Phát có trụ sở tại 219, quốc lộ 13, ấp Tây, xã Vĩnh Phú (Thuận An, Bình Dương), được Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Bình Dương cấp giấy phép đầu tư ngày 13-9-2001 và đi vào hoạt động tháng 12-2001, nhưng mãi đến tháng 10-2002 mới được Bộ Khoa học - Công nghệ và Môi trường phê chuẩn báo cáo đánh giá tác động môi trường. Hiện công ty đang sản xuất nước tăng lực Number One, công suất 30 nghìn chai/ngày và bia Laser, gọi là sản xuất thử nghiệm nhưng số lượng bán ra thị trường khá lớn. Một nhà máy sản xuất lớn như vậy, nhưng hệ thống xử lý nước thải cho đến nay vẫn chưa được xây dựng hoàn chỉnh để đưa vào sử dụng. Suốt gần ba năm qua, nước thải từ nhà máy đã làm ô nhiễm nghiêm trọng môi trường chung quanh và hai đoạn kênh rạch Cầu Đình, rạch Móng Chùa, dài 1.500m đổ ra sông Sài Gòn.

Điều đáng nói là ngay từ khi mới sản xuất, nước thải của nhà máy đã gây ô nhiễm làm chết cá nuôi trong các ao của dân, gây mùi hôi không khí quanh vùng, nhân dân ấp Tây và các cơ quan chức năng đã cảnh báo nhiều lần. Cụ thể là ngày 2-1-2002, sau khi nhận được thư khiếu kiện của nhân dân ấp Tây về việc Nhà máy bia  Bến  Thành  xả  nước thải gây ô nhiễm nước và môi trường làm cá nuôi của dân chết hàng loạt, Sở Khoa học - Công nghệ và Môi trường tỉnh Bình Dương đã xác minh và phạt công ty 3,5 triệu đồng, đình chỉ hành vi vi phạm và buộc công ty bồi thường 120 triệu đồng cho 17 hộ dân bị chết cá. Ngày 9-12-2003, những hộ dân ấp Tây lại kiện Nhà máy bia Bến Thành xả nước thải gây ô nhiễm môi trường làm cá chết. Sở Tài nguyên - Môi trường và Phòng Công nghiệp - Đô thị Thuận An xác minh nước kênh mương cả vùng có mầu đen, mùi chua, hôi nồng nặc do quá trình lên men phân hủy chất hữu cơ. Kết quả kiểm nghiệm mẫu cho thấy nồng độ các chất ô nhiễm vượt 2,3 lần tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN-6984-2001). Cá ao nuôi của hộ bà Huỳnh Thị Cẩm, ông Nguyễn Văn Thơ, ông Lê Huy Hoàng... bị chết nhiều. Riêng hộ ông Nguyễn Văn Thơ, lượng cá chết trong ngày là 1,5 tấn. Ngày 20-1-2004, dân ấp Tây, nhất là khu vực rạch Cầu Đình đến UBND xã yêu cầu can thiệp lấp cống xả nước thải của nhà máy vì cống này gây ô nhiễm, ảnh hưởng không khí vui Tết của bà con. Phòng Công nghiệp - Đô thị Thuận An xác minh thấy nước thải từ nhà máy có mầu trắng đục, bốc mùi hôi đúng như dân phản ánh...

Do nhiều lần kiến nghị nhưng Nhà máy bia Bến Thành vẫn không chịu hoàn thiện hệ thống xử lý nước thải. Không thể chịu mãi, dân ấp Tây đã hùn nhau lấp cống nước thải của nhà máy gây ra ngập úng cục bộ...

Cuối tháng 3-2004, chúng tôi về ấp Tây, bà con ở đây cho biết, để đối phó với ngành chức năng, nhân dân địa phương và dư luận báo chí, nhà máy đã tạm ngưng xả nước thải ra kênh, nhưng các ngày nghỉ cuối tuần, hoặc lúc bà con không để ý, nhà máy lại cho xả nước với cường độ lớn. Ông Đặng Văn Minh, đại biểu HĐND xã, Trưởng ấp Tây cho biết: ấpTây có 16 tổ, 418 hộ, 1.797 khẩu thì năm tổ, 170 hộ gia đình có người nhiễm bệnh đường hô hấp do ảnh hưởng từ nước thải nhà máy bia. Ông Minh đã nhiều lần phản ánh sự việc lên các cấp trên, nhưng công việc giải quyết chưa đem lại hiệu quả tích cực. Bà Nguyễn Thị Hương, ở tổ 14, cho biết, hơn một năm nay bà rất khó ngủ do mùi hôi làm bà thường xuyên nôn ói. Đặc biệt, từ khi nhà máy thải nước ra kênh, vùng này trở nên rất nhiều muỗi. Anh Nguyễn Tấn Tài cho biết, gia đình anh có năm người thì bốn người bị bệnh đường hô hấp, mỗi ngày phải mua thuốc trị bệnh 50 nghìn đồng, trong khi anh đi làm phu hồ ngày chỉ được 30 nghìn đồng. Các chị Phạm Thị Nguyệt, Huỳnh Thị Ánh, Huỳnh Thị Chính đều nói, từ khi nhà máy thải nước ra kênh Vườn Lài, cây dâu của gia đình các chị bị thối rễ chết, phải chặt đốn không thu hoạch được, mỗi năm thiệt hại bốn, năm chục triệu đồng...

Sự việc Nhà máy bia Bến Thành xả nước thải ra kênh, gây ô nhiễm môi trường và người dân ấp Tây lấp cống nước thải nhà máy là bài học cho Công ty Tân Hiệp Phát trong vấn đề bảo vệ môi trường. Tỉnh ủy và UBND tỉnh Bình Dương đang chỉ đạo giải quyết nhanh chóng vấn đề này. Hy vọng, sự việc sẽ được giải quyết ổn thỏa trên cơ sở Nhà máy bia Bến Thành nhanh chóng xây dựng và hoàn thiện hệ thống xử lý nước thải, bảo đảm tiêu chuẩn theo quy định và thể hiện thiện chí bồi thường thiệt hại về vật chất cho người dân ấp Tây.

NGUYỄN VĂN VIỆT và TRỌNG ĐẠT