Về Tam Kim hôm nay

Một lòng theo cách mạng

Tại Tam Kim, hiện còn lưu giữ nhiều kỷ vật mà đồng bào Tam Kim đã dùng để chở che, đùm bọc các cán bộ cách mạng. Ðược gặp gỡ, nói chuyện với những người dân thật thà, chất phác mà đầy nghĩa tình chúng tôi càng cảm nhận rõ truyền thống cách mạng của vùng đất anh hùng này. Cụ Nông Văn Tình, con trai của Lão thành cách mạng (LTCM) Nông Ngọc Ðinh, cháu của LTCM Nông Văn Lạc (một trong những hạt nhân lãnh đạo phong trào cách mạng ở Tam Kim, có nhiều công lao với cách mạng, được Ðảng, Nhà nước tặng Huân chương Hồ Chí Minh) bồi hồi nhớ lại: Lúc ấy, bố, bác Lạc và gia đình ở cùng chung một nhà. Ông nội (Nông Văn Tạo) đã xây được nhà từ năm 1940. Nhưng từ khi giặc Pháp đến, thóc gạo làm ra phải nộp cho chúng cùng với bao thứ thuế, bọn chúng lại thường xuyên vơ vét của cải, bắt dân đi phu... cho nên cuộc sống rất khổ cực. Ngôi nhà của ông mất bao công sức làm nên bị chúng cướp làm đồn, cả nhà phải chạy sang làng Pác Cáp ở. Khi ấy, tôi còn nhỏ thấy bố và bác Lạc vắng nhà luôn. Bố và bác Lạc đều đi theo bác Giáp (Ðại tướng Võ Nguyên Giáp) hoạt động cách mạng, địch thường xuyên rình bắt nên không thể về nhà. Không chỉ riêng nhà tôi, mà toàn dân Tam Kim đều một lòng theo cách mạng. Cán bộ được dân giấu ở trong rừng. Ngày đi làm, người dân lại giấu gạo, muối ở những nơi bí mật. Ðêm về có người xuống lấy cho cán bộ. Nay, bác Lạc và bố đều đã mất. Ngôi nhà xưa của gia đình trở thành Nhà trưng bày chiến thắng Ðồn Phai Khắt. Cuộc sống của cả bản ngày càng khá hơn, tôi thấy lòng vui và tự hào lắm, luôn dặn con cháu phải giữ gìn thật tốt ngôi nhà, trong đó có những hình ảnh, hiện vật quý giá của cha ông trong những ngày đầu cách mạng.

Tam Kim vinh dự và xứng đáng được chọn làm nơi thành lập Ðội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân. Trong 34 chiến sĩ đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam Anh hùng, có ba người con ưu tú của Tam Kim. Tiếp bước cha anh, hàng trăm con em Tam Kim đã lên đường tham gia các cuộc kháng chiến, 33 người anh dũng hy sinh. Cả xã có tới 48 LTCM, 55 gia đình được tặng Bằng có công với nước. Với những đóng góp lớn lao trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, xã Tam Kim vinh dự được Ðảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND.

Nội lực Tam Kim

Về Tam Kim hôm nay, đường rộng mở đến các thôn, xóm, trường học, nhà văn hóa mái tôn tươi đỏ, xe công nông ra tận cánh đồng chở nông sản... gặp ai cũng một khí thế hồ hởi trên bước đường xây dựng nông thôn mới. Phó Bí thư Thường trực Ðảng ủy, Chủ tịch HÐND xã Tô Ðình Hải cho biết: Ðược sự quan tâm của Ðảng, Nhà nước, Tam Kim đã có những thay đổi lớn lao, 80% số kênh mương nội đồng đã được kiên cố hóa, 100% số xóm có đường ô-tô đến trung tâm, có điện; hệ thống trường lớp phủ khắp xã đều được xây cấp 4 trở lên... Cùng với nguồn lực  đầu tư của Ðảng, Nhà nước, Tam Kim xúc động đón nhận tình cảm  "hướng về nguồn" của nhiều tổ chức, cá nhân. Nhà Văn hóa xã Tam Kim khang trang được Bộ Quốc phòng đầu tư xây dựng, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam hỗ trợ xây dựng lớp mẫu giáo ở phân trường Pác Háo... Anh dũng trong chiến đấu, người Tam Kim cũng rất sáng tạo trong lao động và luôn phát huy truyền thống anh hùng trong mọi lĩnh vực. Hỏi chuyện làm ăn, bác Nông Ðức Hùng, Chi hội trưởng Chi hội Cựu chiến binh (CCB) xóm Phai Khắt vui vẻ kể: Chủ yếu là trồng ngô, lúa và chăn nuôi thôi. Nhưng cách làm thì khác trước, có lớp tập huấn khoa học - kỹ thuật, sử dụng giống mới, ủ cỏ làm thức ăn cho trâu, bò, xây dựng mô hình thí điểm..., bà con đều tham gia hết, lại luôn để ý học kinh nghiệm ở những nơi khác nên năng suất, chất lượng hơn trước nhiều. Hăng hái đón nhận tiến bộ khoa học - kỹ thuật, sáng tạo trong cách làm, nên cũng đất xưa mà mô hình cánh đồng 30 - 50 triệu đồng/ha ở Tam Kim đã được nhân rộng. Giống mới cho nhiều ngô, lúa nhưng để lâu hay bị mọt, người Tam Kim đã tự nghiên cứu, cải tiến lò sấy thuốc lá thành lò sấy ngô rất hiệu quả, rồi lại cải tiến lần nữa để lò vừa sấy được ngô, vừa sấy được thuốc lá. Bà con còn tự nguyện đổi đất để giúp nhau "có ruộng gần nhà", sản xuất được thuận tiện hơn. Ðây cũng là một nét đẹp của Tam Kim mà ít nơi nào có được. Những cái mới, những việc có ích đều được người dân tự giác hưởng ứng và trở thành phong trào. Vì thế mà toàn xã đã có tới 90% số hộ gia đình mua máy cày bừa để cơ giới hóa sản xuất nông nghiệp. Ðặc biệt, phong trào tự làm đường ô-tô lan tỏa rộng khắp, xuất hiện nhiều  tấm gương sáng, như ông Ðặng Văn Lân, người Dao Tiền, ở xóm Pác Dài tự nguyện  đóng góp 40  triệu đồng để làm đường xóm; Chủ tịch Hội CCB xã Nông Hồng Phấn tự thuê máy mở đoạn đường vào đầu xóm, rải cấp phối rồi mọi người làm theo...

Bộ mặt nông thôn Tam Kim ngày càng khởi sắc. Tính theo tiêu chí mới, năm vừa qua, cả xã  có thêm 35 hộ thoát nghèo. Cùng với phát triển kinh tế, việc học hành của con em ngày càng được quan tâm. Ba năm gần đây, hơn 20 học sinh của xã đã thi đỗ vào các trường cao đẳng, đại học.

Tạm biệt Tam Kim, tôi nhớ lời tâm sự của chị Nông Thị Bích, hướng dẫn viên Nhà trưng bày chiến thắng Ðồn Phai Khắt. Chị bảo, được nhận nhiệm vụ, chị đã cố gắng đi học, vừa rồi đã tốt nghiệp  lớp Ðại học văn hóa và luôn chú ý sưu tầm, hỏi các cụ cao tuổi để biết rõ thêm về lịch sử, truyền thống quê hương, quân đội, giới thiệu cho khách du lịch. Những suy nghĩ, việc làm của các thế hệ Tam Kim hôm nay đang làm rạng rỡ thêm truyền thống cách mạng của quê hương.