Vài nét về quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ từ năm 1995 tới nay

ND - Nước CHXHCN Việt Nam và Hợp chúng quốc Hoa Kỳ thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 12-7-1995, trao đổi Ðại sứ đầu tiên tháng 7-1997, mở Tổng Lãnh sự quán Hoa Kỳ tại TP Hồ Chí Minh và Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại TP San Francisco (bang California) tháng 11-1997.

Quan hệ chính trị giữa hai nước ngày càng được tăng cường và phát triển. Hai bên đã trao đổi nhiều đoàn cấp cao.

Về phía Việt Nam thăm Hoa Kỳ có các đoàn: Phó Thủ tướng Nguyễn Mạnh Cầm (1998, 2000); Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Tấn Dũng (2001); Phó Thủ tướng Vũ Khoan (2003); Thủ tướng Phan Văn Khải (6-2005); Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Gia Khiêm (3-2007); Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết (6-2007); và nhiều đoàn cấp bộ trưởng.

Phía Hoa Kỳ cũng cử nhiều đoàn cấp cao thăm Việt Nam: Bộ trưởng Ngoại giao W.Christopher (1995); Cố vấn an ninh quốc gia A.Lech (1996); Bộ trưởng Ngoại giao M.Albright (1997); cựu Tổng thống G.Bush (cha) (1995); Bộ trưởng Quốc phòng W.Cohen (2000); Tổng thống Bill Clinton (11-2000); Bộ trưởng Ngoại giao C.Powell (2001); Chủ tịch Hạ viện D.Hastert (4-2006); Bộ trưởng Quốc phòng D.Rumsfeld (6-2006); Ðại diện Thương mại S.Schwab (5-2006); Bộ trưởng Tài chính H.Paulson (9-2006); Bộ trưởng Ngoại giao C.Rice, Tổng thống G.W.Bush (11-2006); Bộ trưởng Thương mại C.Gutierrez (11-2007)...

Hai bên đã ra hai Tuyên bố chung (năm 2005 và năm 2006) trong đó khẳng định mong muốn xây dựng quan hệ đối tác xây dựng, hữu nghị, hợp tác nhiều mặt, ổn định lâu dài, trên cơ sở bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau và cùng có lợi, đồng thời mở ra những cơ hội hợp tác mới giữa hai nước trên nhiều lĩnh vực.

Trong chuyến thăm chính thức Hoa Kỳ của Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết tháng 6-2007, hai bên thống nhất tăng cường hơn nữa quan hệ nhiều mặt trên cơ sở sâu rộng, ổn định và hiệu quả.

Về quan hệ kinh tế - thương mại, hai nước đã ký kết nhiều hiệp định, thỏa thuận về kinh tế quan trọng như: Hiệp định về thiết lập quan hệ quyền tác giả (6-1997); Hiệp định Hợp tác về khoa học và công nghệ (3-2001); Hiệp định dệt may (5-2003); Hiệp định Hàng không (1-2004); Hiệp định khung hợp tác về kinh tế và kỹ thuật (7-2005); Bản Ghi nhớ hợp tác về Nông nghiệp (6-2005); Hiệp định Vận tải biển (3-2007)...

Các dấu mốc đáng chú ý là: Hiệp định Thương mại song phương Việt Nam - Hoa Kỳ (BTA) ký ngày 13-7-2000, có hiệu lực ngày 10-12-2001; QH Hoa Kỳ thông qua dự luật áp dụng quy chế Quan hệ thương mại bình thường vĩnh viễn (PNTR) với Việt Nam ngày 9-12-2006 và Tổng thống G.W.Bush đã ký ban hành luật này ngày 29-12-2006; Hiệp định khung về Thương mại và Ðầu tư (TIFA) ký ngày 21-6-2007.

Kể từ khi BTA có hiệu lực đến nay, quan hệ buôn bán giữa hai nước tăng nhanh: kim ngạch buôn bán hai chiều năm 2005 đạt 7,8 tỷ USD, tăng gấp hơn năm lần năm 2001 (1,5 tỷ USD); năm 2006 đạt 9,7 tỷ USD; năm 2007 đạt khoảng 12 tỷ USD (Việt Nam luôn xuất siêu sang Hoa Kỳ).

Ðầu tư của Hoa Kỳ vào Việt Nam đến nay đạt 5,5 tỷ USD, đứng thứ năm trong số các quốc gia và vùng lãnh thổ nước ngoài đầu tư vào Việt Nam, với hơn 1.000 doanh nghiệp Hoa Kỳ đang hoạt động tại Việt Nam.

Về hợp tác trong lĩnh vực khoa học - công nghệ, văn hóa, giáo dục - đào tạo, y tế và lao động, hai nước đã ký kết nhiều văn bản như: Tuyên bố chung về hợp tác y tế giữa hai Bộ Y tế (12-1997); Thỏa thuận hợp tác về thể dục thể thao (3-1999); Bản ghi nhớ về hợp tác lao động Việt Nam - Hoa Kỳ (11-2000); Bản ghi nhớ về hợp tác kỹ thuật trong lĩnh vực khí tượng thuỷ văn (1-2001); Biên bản ghi nhớ giúp đào tạo nhân lực cho ngành thủy sản Việt Nam (3-2003); Nguyên tắc hợp tác trong việc thực hiện Ðề án Quỹ giáo dục của Hoa Kỳ dành cho Việt Nam (VEF) (2003); đưa Việt Nam vào danh sách 15 nước ưu tiên nhận viện trợ trong Kế hoạch viện trợ khẩn cấp về phòng, chống HIV/AIDS của Chính phủ Hoa Kỳ từ năm 2004; Hiệp định hợp tác y tế và khoa học y học Việt Nam - Hoa Kỳ (7-2006)... Hoa Kỳ cũng hợp tác tích cực và tài trợ cho Việt Nam trong lĩnh vực phòng, chống đại dịch cúm gia cầm.

Trong hợp tác về các vấn đề nhân đạo do chiến tranh để lại, Việt Nam đã và đang hợp tác tốt với Hoa Kỳ trong việc giải quyết vấn đề lính Mỹ mất tích trong chiến tranh. Ðến nay, hai nước đã tiến hành 91 đợt tìm kiếm hỗn hợp. Phía Việt Nam đã trao cho Hoa Kỳ hơn 850 bộ hài cốt. Phía Hoa Kỳ cũng đang từng bước hợp tác với Việt Nam trong việc giải quyết các vấn đề hậu quả chiến tranh ở Việt Nam như cung cấp các thông tin liên quan việc tìm kiếm người Việt Nam bị mất tích trong chiến tranh, thực hiện các chương trình rà phá bom mìn, trợ giúp nạn nhân chiến tranh...

Việt Nam và Hoa Kỳ đang duy trì đối thoại trên tinh thần thẳng thắn và xây dựng để giải quyết khác biệt về các vấn đề dân chủ, nhân quyền, tôn giáo, lao động.