Ứng dụng công nghệ hàng đầu thế giới vào phòng ngừa và quản lý sa sút trí tuệ người cao tuổi

Ngày 6/2, Bệnh viện Lão khoa Trung ương và Hệ thống Bệnh viện đa khoa Tâm Anh đã công bố “Chương trình hợp tác toàn diện trong lĩnh vực phòng ngừa, chẩn đoán, điều trị, chăm sóc và quản lý sa sút trí tuệ, Alzheimer ở người cao tuổi”. Trọng tâm của hợp tác này là triển khai phương pháp xét nghiệm mới với công nghệ hiện đại hàng đầu thế giới để dễ dàng chẩn đoán sớm và chính xác bệnh Alzheimer thông qua xét nghiệm máu, từ đó giúp điều trị hiệu quả và quản lý tiến trình của bệnh hiệu quả tốt hơn.

Việt Nam là một trong 10 quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất thế giới, kéo theo sự gia tăng nhanh chóng của các bệnh thần kinh-thoái hóa, đặc biệt là Alzheimer và các dạng sa sút trí tuệ - bệnh được coi là “đại dịch” mới trên toàn cầu, khi được dự báo sẽ có tới hơn 150 triệu người mắc bệnh vào năm 2050.

Việc chẩn đoán sớm, chẩn đoán chính xác bệnh hiện nay còn nhiều hạn chế về nhận thức xã hội, công nghệ, phương pháp, kỹ thuật chẩn đoán và đặc biệt là cơ hội tiếp cận chẩn đoán bệnh cho cộng đồng còn rất thấp.

Vì thế, lần đầu tiên, hai bệnh viện cùng nhau triển khai nghiên cứu ứng dụng các dấu ấn sinh học (biomarkers) trong máu nhằm phát hiện sớm và đánh giá tiến triển của bệnh Alzheimer.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trung Anh, Giám đốc Bệnh viện Lão khoa Trung ương nhận định, lễ ký kết là một bước đi mang tính chiến lược, thể hiện cam kết của bệnh viện và Tâm Anh trong việc cùng nhau xây dựng mô hình hợp tác chuyên sâu, dài hạn và bền vững trong lĩnh vực sa sút trí tuệ.

Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Thắng - Cố vấn cao cấp Bệnh viện Lão khoa Trung ương đánh giá, phương pháp này không chỉ giúp theo dõi tiến triển từ suy giảm nhận thức nhẹ (MCI) đến Alzheimer, mà còn mang lại lợi ích to lớn cho công tác chẩn đoán, điều trị và phòng ngừa bệnh Alzheimer cho người dân Việt Nam. "Với một biomarker ở trong máu thực hiện xét nghiệm đơn giản chỉ mấy phút và có thể biết 20 năm nữa người ta có bị bệnh Alzheimer hay không. Tôi tin chắc đây sẽ là một cuộc cách mạng trong chẩn đoán sớm, theo dõi và quản lý bệnh Alzheimer", Giáo sư Thắng nói.

Trong khuôn khổ hợp tác, hai đơn vị thống nhất triển khai 3 nội dung trọng tâm. Trong lĩnh vực chẩn đoán và phát hiện sớm, hai bên phối hợp nghiên cứu các dấu ấn sinh học (biomarkers) trong máu phục vụ chẩn đoán sớm bệnh Alzheimer, bao gồm nhưng không giới hạn các chỉ số: p-tau217, Amyloid beta 1-42, các tỷ số sinh học liên quan. Đây là nền tảng quan trọng để hình thành hệ sinh thái dữ liệu sinh học-lâm sàng-hình ảnh học-di truyền học, hướng tới y học chính xác trong chẩn đoán và điều trị Alzheimer tại Việt Nam.

Trong lĩnh vực điều trị, hai bên hợp tác triển khai nghiên cứu lâm sàng, nghiên cứu can thiệp, đánh giá hiệu quả và độ an toàn của các phương pháp điều trị hiện hành đồng thời tiếp cận các liệu pháp mới theo xu hướng y học chứng cứ và y học cá thể hóa và trao đổi chuyên môn, đào tạo liên tục, cập nhật tiến bộ khoa học trong chẩn đoán, điều trị, phục hồi chức năng thần kinh, chăm sóc dài hạn.

Trong lĩnh vực chăm sóc và quản lý bệnh, hai bên phối hợp nghiên cứu, phát triển và ứng dụng như giải pháp công nghệ, nền tảng số, ứng dụng di động… nhằm hỗ trợ người bệnh, người chăm sóc và hệ thống y tế trong chăm sóc và quản lý bệnh Alzheimer lâu dài, đặc biệt tại cộng đồng, góp phần giảm tải cho hệ thống y tế tuyến trên và nâng cao chất lượng sống cho người cao tuổi.

Hai bên cũng sẽ hợp tác triển khai các nghiên cứu nhằm nâng cao chất lượng điều trị Alzheimer và các dạng sa sút trí tuệ, bao gồm: Nghiên cứu lâm sàng và nghiên cứu can thiệp; đánh giá hiệu quả và độ an toàn của các phương pháp điều trị hiện hành và liệu pháp mới; phát triển phác đồ điều trị dựa trên bằng chứng khoa học.

Một nội dung quan trọng của hợp tác cũng được nhắc tới là nghiên cứu và ứng dụng các nền tảng công nghệ số trong chăm sóc sa sút trí tuệ, bao gồm: Ứng dụng di động; hệ thống thiết bị tích hợp internet vạn vật (IoT) hỗ trợ chăm sóc và quản lý người bệnh cũng như hỗ trợ người chăm bệnh tuân thủ hướng dẫn điều trị tại cộng đồng; hồ sơ sức khỏe điện tử chuyên biệt cho người bệnh sa sút trí tuệ...

Phát biểu tại lễ ký kết, Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Ngô Quang - Cục trưởng Cục Khoa học Công nghệ và Đào tạo, Bộ Y tế đánh giá, cao tinh thần sẵn sàng đồng hành, đầu tư cho khoa học, trách nhiệm xã hội của hai đơn vị. “Trên thực tế, không có nhiều đơn vị y tế ngoài công lập sẵn sàng tham gia và đầu tư cho nhiệm vụ mang tính nghiên cứu dài hạn. Tuy nhiên, nếu không nghiên cứu thì chúng ta sẽ không thể có dữ liệu khoa học để phát triển”.

Đồng thời, Tiến sĩ Nguyễn Ngô Quang bày tỏ sự tin tưởng sự hợp tác giữa hai đơn vị sẽ mở ra một thời kỳ mới để y tế Việt Nam có thể làm tốt hơn, sớm hơn việc chẩn đoán sớm người bệnh sa sút trí tuệ bằng các phương pháp được kỳ vọng sẽ mang lại hiệu quả trong tương lai.

Ông Ngô Chí Dũng, Chủ tịch Hội đồng quản trị Hệ thống Bệnh viện đa khoa Tâm Anh khẳng định, sự phối hợp của hai bên sẽ tạo ra một mô hình hợp tác đặc biệt và tiên phong không chỉ về bệnh Alzheimer mà còn có thể mở rộng hơn ở nhiều bệnh thần kinh khác. Từ đó, góp phần nâng cao năng lực chẩn đoán, điều trị và quản lý bệnh sa sút trí tuệ ở người cao tuổi Việt Nam.

Hợp tác và nghiên cứu này sẽ được thực hiện với thời gian dài chưa từng có trong vòng 10 năm và trên quy mô rất lớn khi triển khai đa trung tâm tại Bệnh viện Lão khoa Trung ương và các Bệnh viện đa khoa Tâm Anh tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh.