Cứu 2 bé song sinh nặng 860g và 1,1kg khi mẹ tiền sản giật nặng

Nỗ lực giữ thai trước hàng loạt biến chứng

Mang song thai sau thụ tinh trong ống nghiệm ở tuổi 40, sản phụ T. phải đối mặt với nhiều nguy cơ ngay từ những tháng đầu thai kỳ. Chị từng trải qua một lần sinh mổ cấp cứu do huyết áp tăng vọt khi mang thai tự nhiên lần đầu. Lần mang thai này, tình trạng tăng huyết áp tiếp tục xuất hiện từ tuần thứ 12.

Kết quả sàng lọc cho thấy chị thuộc nhóm nguy cơ cao tiền sản giật, được bác sĩ chỉ định sử dụng Aspirin dự phòng và thuốc hạ huyết áp. Thai phụ được theo dõi định kỳ tại Bệnh viện đa khoa Tâm Anh Thành phố Hồ Chí Minh, phối hợp giữa các chuyên khoa Sản Phụ khoa và Tim mạch để kiểm soát sức khỏe người mẹ và sự phát triển của hai thai nhi.

Cứ hai tuần, chị T. lại được kiểm tra huyết áp, đánh giá sức khỏe và theo dõi tốc độ tăng trưởng của từng thai.

Đến tuần thai 24, các bác sĩ lo lắng dấu hiệu cảnh báo nguy cơ sinh non cao, đặc biệt ở thai phụ mang song thai. Bác sĩ chuyên khoa II Phan Thế Thi, Trung tâm Sản Phụ khoa giải thích, trọng lượng của 2 thai cùng áp lực nước ối tạo sức ép lớn lên cổ tử cung. Khi cổ tử cung ngắn, nguy cơ chuyển dạ và sinh non tăng lên.

Nếu 2 bé chào đời quá sớm, các cơ quan nội tạng, đặc biệt là phổi, chưa trưởng thành, khó thích nghi với môi trường bên ngoài bụng mẹ, làm tăng nguy cơ tử vong hoặc để lại di chứng.

Sau hội chẩn, các bác sĩ quyết định đặt vòng nâng cổ tử cung nhằm giảm áp lực trực tiếp của song thai lên cổ tử cung, nỗ lực kéo dài thai kỳ. Thủ thuật không tác động vào tử cung hay túi ối, hạn chế nguy cơ kích thích sinh non và nhiễm trùng.

Khó khăn chưa dừng lại khi sản phụ đồng thời mắc đái tháo đường thai kỳ. Tình trạng này có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của hai thai nhi, làm tăng nguy cơ rối loạn đường huyết và suy hô hấp sau sinh.

Các bác sĩ Sản Phụ khoa, Tim mạch và Nội tiết tiếp tục phối hợp kiểm soát huyết áp, đường huyết của người mẹ, đồng thời theo dõi sát sự phát triển của từng thai.

Tuy nhiên, đến tuần thai 28, chị T. bất ngờ phù tay chân, huyết áp tăng lên 160/100 mmHg và phải nhập viện cấp cứu.

Ê-kíp điều trị khẩn trương sử dụng thuốc hạ huyết áp, phòng ngừa co giật cho người mẹ, đồng thời tiêm thuốc trưởng thành phổi và thuốc bảo vệ hệ thần kinh cho hai thai nhi, chuẩn bị trước nguy cơ phải sinh non.

Dù đã được điều chỉnh thuốc theo phác đồ, huyết áp của chị vẫn không kiểm soát được, thậm chí tiếp tục tăng. Mặt thai phụ sưng phù, thị lực giảm dần, cơ thể mệt lả.

Kết quả xét nghiệm ghi nhận chỉ số protein trong nước tiểu tăng cao bất thường, đường huyết không ổn định. Theo bác sĩ Thi, thai phụ đã diễn tiến tiền sản giật nặng, tình trạng tăng huyết áp không thể kiểm soát bằng điều trị nội khoa.

Trước nguy cơ đe dọa tính mạng người mẹ và 2 thai nhi, các bác sĩ quyết định mổ lấy thai khẩn cấp khi thai kỳ mới bước sang tuần 29. Ca mổ đưa 2 em bé chào đời, nhưng một hành trình điều trị đầy khó khăn khác lại bắt đầu.

Hai tháng giành sự sống cho cặp song sinh cực non

Bé gái chào đời nặng 1,1kg, trong khi bé trai bị suy dinh dưỡng bào thai, cân nặng chỉ 860g.

Bác sĩ chuyên khoa I Lê Thị Ngọc Dung, Trung tâm Sơ sinh, cho biết cả hai bé đều có phản xạ yếu, không thể tự thở, nhịp tim không đều. Ê-kíp sơ sinh lập tức hồi sức theo “phác đồ giờ vàng” ngay tại phòng sinh.

Hai bé được đặt nội khí quản hỗ trợ hô hấp, ủ ấm bằng túi giữ nhiệt chuyên dụng để ổn định thân nhiệt, sau đó chuyển đến Đơn vị Hồi sức Sơ sinh, chăm sóc trong lồng ấp.

Do sinh non ở tuần 29, phổi của 2 bé chưa phát triển hoàn thiện, dẫn đến suy hô hấp. Các bác sĩ điều trị kháng sinh theo phác đồ, đồng thời bơm surfactant trực tiếp vào đường thở để giúp các phế nang nở tốt hơn, cải thiện chức năng phổi và giảm phụ thuộc vào máy thở.

Sau điều trị, tình trạng hô hấp của 2 bé dần ổn định, được rút nội khí quản và chuyển sang hỗ trợ thở máy không xâm lấn.

Bên cạnh vấn đề hô hấp, dinh dưỡng cũng là thách thức lớn đối với cặp song sinh.

Theo bác sĩ Dung, ở tuổi thai 29 tuần, hệ tiêu hóa của trẻ còn non yếu. Bé gái nhẹ cân so với tuổi thai, còn bé trai suy dinh dưỡng nặng, đòi hỏi chiến lược nuôi dưỡng đặc biệt để bảo đảm cung cấp đủ năng lượng và các dưỡng chất thiết yếu.

Trong giai đoạn đầu, 2 bé được nuôi dưỡng bằng đường tĩnh mạch, ưu tiên cung cấp năng lượng và protein phục vụ quá trình phát triển. Song song, các bác sĩ cho trẻ tiếp nhận lượng sữa mẹ tối thiểu qua ống thông dạ dày để kích thích hoạt động của ruột và hỗ trợ miễn dịch.

Sau khoảng 20 ngày, cả 2 bé có thể ngừng truyền dinh dưỡng tĩnh mạch, chuyển sang ăn hoàn toàn qua đường tiêu hóa với lượng sữa tăng dần theo nhu cầu. Các bé tiếp tục được hỗ trợ hô hấp bằng phương pháp CPAP, tạo áp lực dương liên tục qua đường mũi.

Trong quá trình điều trị, 2 bé còn được chỉ định sử dụng thuốc kích thích tạo hồng cầu nhằm cải thiện tình trạng thiếu máu thường gặp ở trẻ sinh non nhẹ cân.

Riêng bé gái được phát hiện mắc bệnh lý võng mạc ở cả hai mắt, được điều trị bằng thuốc nhỏ mắt và theo dõi. Sau điều trị, tình trạng hai mắt diễn tiến thuận lợi, cải thiện tốt. Trong khi đó, bé trai phải được điều chỉnh nâng bậc kháng sinh để kiểm soát tình trạng nhiễm trùng.

Từng ngày, các bác sĩ và điều dưỡng theo dõi sát nhịp thở, nhịp tim, khả năng dung nạp sữa và tốc độ tăng cân của 2 bé. Mỗi bước cải thiện về hô hấp, dinh dưỡng đều có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình hồi phục của cặp song sinh sinh cực non.

Sau ca mổ cấp cứu, sức khỏe sản phụ dần ổn định. Các chỉ số sinh hiệu trở về mức an toàn, chị được xuất viện với khuyến nghị tiếp tục khám mắt và tim mạch định kỳ. Tuy nhiên, hai con vẫn phải nằm điều trị tại Đơn vị Hồi sức Sơ sinh.

Do người mẹ có tiền sử trầm cảm, sức khỏe sau sinh còn yếu, người cha đảm nhận việc vào bệnh viện ấp da kề da với hai con mỗi ngày. Trong thời gian chưa thể trực tiếp chăm sóc con, mỗi ngày chị đều vắt sữa, trữ vào hai bình để chồng mang đến bệnh viện cho 2 bé.

Tại đây, các bác sĩ và điều dưỡng hướng dẫn người cha từng bước ấp con, cho con ăn, trò chuyện với con theo mô hình chăm sóc trẻ sinh non lấy gia đình làm trung tâm. Việc tiếp xúc da kề da giúp hai bé ổn định nhịp tim, nhịp thở, giảm căng thẳng, hỗ trợ phát triển và tăng sự gắn kết với người cha.

Sau 2 tháng được chăm sóc, nuôi dưỡng tích cực, bé gái tăng từ 1,1kg lên 2,6kg; bé trai từ 860g lên 2,5kg. Cả hai đã có thể tự thở, bú tốt, được tiêm phòng đầy đủ và đủ điều kiện xuất viện. Từ những ngày đầu chỉ có thể nhìn con qua sự chăm sóc của ê-kíp y tế, vợ chồng chị T. nay đã có thể tự tin đón hai bé về nhà.

Bác sĩ Dung khuyến cáo những thai phụ thuộc nhóm nguy cơ cao cần được theo dõi thai kỳ chặt chẽ tại các cơ sở y tế có khả năng phối hợp đa chuyên khoa, đặc biệt là Sản Phụ khoa, Sơ sinh, Tim mạch và Nội tiết, nhằm phát hiện sớm biến chứng, can thiệp kịp thời và giảm nguy cơ cho cả mẹ và bé.