Tuyên ngôn thế giới về quyền con người

ND - Cách đây tròn 60 năm, ngày 10-12-1948, Ðại hội đồng Liên hợp quốc (LHQ) đã nhất trí thông qua văn kiện quan trọng: Tuyên ngôn thế giới về quyền con người (UDHR).

Tháng 12-1966, LHQ thông qua Công ước quốc tế về các quyền dân sự, chính trị và Công ước quốc tế về các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa. Sau đó là hai nghị định thư bổ sung Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị.

Các văn kiện này được các nước thừa nhận là Bộ luật quốc tế về quyền con người, tập trung trên các lĩnh vực: bảo vệ và ngăn ngừa phân biệt đối xử; bảo vệ quyền phụ nữ và trẻ em; xóa bỏ chế độ nô lệ; quyền con người trong quản lý tư pháp; tự do thông tin, hiệp hội, tuyển dụng lao động; kết hôn, gia đình; phúc lợi xã hội; tiến bộ và phát triển; quyền hưởng thụ văn hóa, hợp tác văn hóa quốc tế; vấn đề quốc tịch, cư trú; tội phạm chiến tranh, tội phạm chống nhân loại, diệt chủng; cấm tra tấn...  Ðại hội đồng LHQ quyết định lấy ngày 10-12 hằng năm là Ngày  quốc tế về quyền con người.

Trong dịp kỷ niệm lần thứ 59 Ngày quốc tế về quyền con người năm 2007, LHQ phát động chiến dịch toàn cầu kéo dài cả  năm 2008 tiến tới kỷ niệm lần thứ 60 Ngày quốc tế về quyền con người, tập trung hai mục tiêu "Phẩm giá con người và công bằng cho mọi người" nhằm tăng cường sự hiểu biết và nhận thức về UDHR mà những giá trị chân chính của nó liên quan tất cả mọi người, mọi lúc và mọi nơi trên thế giới. UDHR đã được LHQ dịch ra hơn 360 ngôn ngữ khác nhau, tiếp tục được phổ biến  rộng rãi để mọi người biết, hiểu  rõ và thực hiện.

Ý tưởng thành lập một tổ chức quốc tế để bảo vệ các quyền và tự do cơ bản của con người và thiết lập các chuẩn mực quốc tế về quyền con người đã có từ lâu. Ý tưởng này thôi thúc các quốc gia liên kết và hành động mạnh mẽ từ sau những tội ác do chủ nghĩa phát-xít gây ra trong cuộc chiến tranh thế giới thứ hai.

Năm 1945, Liên hợp quốc được thành lập, trở thành một tổ chức quốc tế lớn nhất với mục tiêu chung và cao cả của loài người là bảo vệ hòa bình, chống chiến tranh, cùng phát triển. LHQ cam kết bảo vệ, thúc đẩy và phát triển các quyền và tự do cơ bản của con người trên phạm vi toàn cầu. Theo Hiến chương LHQ, ngay năm 1946, Ủy ban Nhân quyền của LHQ (nay đổi tên thành Hội đồng Nhân quyền) được thành lập và bắt tay ngay vào việc soạn thảo Tuyên ngôn thế giới về quyền con người và đã được Ðại hội đồng LHQ chính thức thông qua  tại cuộc họp ở Thủ đô Pa-ri (Pháp) ngày 10-12-1948.

Bản Tuyên ngôn thế giới về quyền con người đặt cơ sở, nền tảng cho việc xây dựng hệ thống các nguyên tắc và chuẩn mực quốc tế về các quyền con người.

Ðây là thỏa thuận pháp lý đầu tiên về quyền con người được các nước cùng nhau xây dựng, thừa nhận cam kết bảo vệ và nâng cao phẩm giá, các quyền và tự do cơ bản của con người. Ðó là quyền được sống trong hòa bình, tự do, bình đẳng, các quyền dân sự, chính trị, quyền kinh tế, xã hội, văn hóa của cá nhân; quyền của phụ nữ, trẻ em... Tuyên ngôn khẳng định, quyền con người thuộc về tất cả mọi người, được mọi người công nhận và thực hiện, là mục tiêu chung của toàn nhân loại.

Tiếp đó, Ủy ban Nhân quyền của LHQ soạn thảo một số công ước quốc tế về quyền con người có giá trị ràng buộc về mặt pháp lý đối với các nước thành viên LHQ. Ngày 16-12-1966, Ðại hội đồng LHQ đã thông qua hai công ước do Ủy ban Nhân quyền soạn thảo, đó là Công ước quốc tế về các quyền dân sự, chính trị và Công ước quốc tế về các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa. Hai công ước này có hiệu lực chính thức từ năm 1976. Trên cơ sở các quyền con người được quy định trong UDHR, hai công ước này cùng với hai nghị định thư bổ sung công ước  đã xác định cụ thể và chi tiết các quyền tự do cơ bản của con người trên các lĩnh vực dân sự, chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa; đồng thời xác lập trách nhiệm và nghĩa vụ của các quốc gia thành viên LHQ phải tôn trọng và bảo vệ các quyền và tự do cơ bản của con người. Một Ủy ban giám sát công ước được thành lập để theo dõi việc thực hiện  của các nước thành viên.

QUA 60 năm, những quy định của Tuyên ngôn UDHR vẫn là thực tế sống động, còn nguyên giá trị và tính thời đại, vẫn là mối quan tâm của tất cả mọi người, mọi quốc gia. Nghị quyết của Ðại hội đồng LHQ về kỷ niệm 60 năm Ngày ra đời UDHR nêu rõ, kể từ khi được thông qua năm 1948, Tuyên ngôn thế giới về quyền con người đã, đang và sẽ là nguồn cổ vũ và khích lệ đối với các nỗ lực quốc tế và quốc gia thúc đẩy và bảo vệ các quyền và tự do cơ bản của con người.

XH