Theo chính sách "một con" của Trung Quốc, các gia đình sống ở thành phố chỉ được phép sinh một con. Gia đình ở nông thôn được phép sinh hai con, nếu con đầu là nữ. Người vi phạm sẽ bị phạt tiền rất nặng. Mức phạt được chính quyền các địa phương tự định ra tính theo thu nhập của gia đình vi phạm và nhiều yếu tố khác.
Sau nhiều thập kỷ thực hiện chính sách "một con" nhằm hạn chế tốc độ tăng dân số, Trung Quốc đã ngăn chặn được 400 triệu người ra đời kể từ đó đến nay, giúp kiềm chế dân số ở mức khoảng 1,35 tỷ người như hiện nay. Ngoài một số ưu điểm, chính sách này cũng gây nhiều tranh cãi vì những hệ lụy do nó gây ra như làm tăng tỷ lệ nạo phá thai và các vấn đề xã hội liên quan khác. Các tổ chức xã hội ước tính, do thói "trọng nam khinh nữ" vẫn còn khá nặng nề trong xã hội nên khi áp dụng chính sách "một con", mỗi năm hàng nghìn thai phụ bị ép phải phá thai, nhất là các trường hợp phá thai hơn sáu tháng, dẫn đến những hậu quả xã hội nghiêm trọng. Theo Viện Khoa học xã hội Trung Quốc, tình trạng mất cân bằng giới tính ở nước này gia tăng đến mức nghiêm trọng. Ở thành phố, tỷ lệ này hiện là 120 nam - 100 nữ, còn ở nông thôn là 130 nam - 100 nữ. Do đó, trong một thập kỷ tới, Trung Quốc sẽ "thừa" từ 30 đến 40 triệu nam giới, có nghĩa là cứ năm đàn ông thì có một người không lấy được vợ. Những người chỉ trích cho rằng, chính sách "một con" gây bất công với người già và làm giảm lực lượng lao động của quốc gia.
Là quốc gia đông dân nhất thế giới nhưng Trung Quốc đang đứng trước thực trạng tỷ lệ sinh giảm mạnh gây xáo trộn cấu trúc dân số. Số liệu thống kê cho thấy, tỷ lệ sinh của Trung Quốc đã giảm còn 1,5 và 1,6 kể từ những năm 90 của thế kỷ 20, tức là một phụ nữ Trung Quốc ở tuổi sinh đẻ chỉ sinh trung bình 1,5 hay 1,6 con. Trong khi đó, từ năm 2012, lực lượng lao động của Trung Quốc đã bắt đầu giảm 3,45 triệu người/năm và có thể sẽ giảm tám triệu người/năm sau năm 2023. Số người ở độ tuổi 60 trở lên sẽ lên tới 400 triệu người và sẽ chiếm 1/4 tổng dân số vào đầu những năm 2030, cao hơn nhiều so mức 1/7 hiện nay.
Bộ trưởng phụ trách Ủy ban Y tế và Kế hoạch hóa gia đình quốc gia Lý Bân cảnh báo, nếu Trung Quốc tiếp tục thực hiện chính sách kế hoạch hóa gia đình như hiện nay thì tỷ lệ sinh còn giảm, dẫn tới sự sụt giảm mạnh tổng dân số. Do đó, đã đến lúc Trung Quốc cần sửa đổi chính sách kế hoạch hóa gia đình vì có những điều kiện thuận lợi như tỷ lệ sinh thấp đang ở mức ổn định, số dân ở độ tuổi lao động đang nhiều và gánh nặng hỗ trợ người già tương đối nhẹ. Bộ trưởng Lý Bân nhấn mạnh, nếu sửa đổi chính sách này ngay sẽ tạo điều kiện để Trung Quốc cho phép tất cả các cặp vợ chồng được sinh hai con. Theo bà, sự gia tăng dân số khi thay đổi chính sách là có thể dự báo trước và nó sẽ không ảnh hưởng nhiều nguồn lương thực, giáo dục, sức khỏe hay nguồn lao động.
Ủy ban Y tế và Kế hoạch hóa gia đình Trung Quốc cho biết, những thay đổi đối với chính sách một con sẽ sớm được áp dụng, cho phép thêm nhiều cặp vợ chồng được sinh thêm con thứ hai. Cụ thể, những thay đổi này sẽ bắt đầu có hiệu lực từ quý I-2014 tại một số khu vực. Các cặp vợ chồng được phép sinh hai con nếu như một trong hai vợ chồng là con một. Giới chức trách Trung Quốc đang trong quá trình tính toán số lượng các cặp vợ chồng đủ điều kiện được sinh thêm con thứ hai trước khi những quy định cụ thể về chính sách dân số mới được thông qua. Chính quyền các cấp ở Trung Quốc cũng đang đánh giá những vấn đề có thể gặp phải khi ban hành chính sách mới. Tân Hoa xã cho biết, nguồn lương thực dự trữ và dịch vụ công của Trung Quốc có thể phục vụ nhu cầu của 1,43 tỷ người vào năm 2020 và 2,5 tỷ người vào năm 2033.
