Trách nhiệm trước vận mệnh chung

Tại tuyên bố chung được đưa ra sau cuộc gặp mang tính lịch sử tại Trung Quốc mới đây, các nhà lãnh đạo Trung Quốc, Nga và Mỹ khẳng định sẽ tiến hành đối thoại về giảm rủi ro và ngăn chặn phổ biến vũ khí hạt nhân. 

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (giữa), Tổng thống Nga Vladimir Putin (trái) và Tổng thống Mỹ Donald Trump tại cuộc gặp thượng đỉnh ba bên ở thành phố Thâm Quyến, chiều 19/11/2026. (Ảnh: Đài truyền hình Trung ương Trung Quốc)
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (giữa), Tổng thống Nga Vladimir Putin (trái) và Tổng thống Mỹ Donald Trump tại cuộc gặp thượng đỉnh ba bên ở thành phố Thâm Quyến, chiều 19/11/2026. (Ảnh: Đài truyền hình Trung ương Trung Quốc)

Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị toàn cầu không ngừng gia tăng, tuyên bố của ba cường quốc hàng đầu thế giới đã thắp lên tia hy vọng khai thông bế tắc trên tiến trình ngăn chặn phổ biến vũ khí hạt nhân, hướng tới mục tiêu kiến tạo nền hòa bình bền vững.

Cách đây hơn 80 năm, khi hai quả bom nguyên tử dội xuống thành phố Hiroshima và Nagasaki của Nhật Bản, thế giới bàng hoàng chứng kiến sức tàn phá khủng khiếp của loại vũ khí hủy diệt hàng loạt này. Nhiều thập niên đã trôi qua nhưng vũ khí hạt nhân không chỉ là ký ức đau thương trong quá khứ, mà vẫn hiện hữu như một mối đe dọa thường trực đối với hòa bình và an ninh nhân loại.

Trong cuộc trao đổi với các nhà lãnh đạo Nga và Mỹ, Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã ví vũ khí hạt nhân giống như “thanh gươm Damocles” treo lơ lửng trên đầu nhân loại, cần phải bị cấm hoàn toàn và tiêu hủy triệt để, với mục tiêu cuối cùng là xây dựng một thế giới không còn loại vũ khí này.

Báo cáo do Viện Nghiên cứu hòa bình quốc tế Stockholm (SIPRI) cũng đã gióng lên hồi chuông cảnh báo khẩn thiết về mức độ rủi ro hiện nay. Giám đốc SIPRI Karim Haggag nhận định, dù số lượng đầu đạn hạt nhân giảm nhưng mức độ nguy hiểm lại gia tăng, khi một số quốc gia tăng cường đưa đầu đạn ra khỏi kho lưu trữ và đặt vào trạng thái sẵn sàng chiến đấu.

Cùng với đó, cán cân hạt nhân toàn cầu đang dịch chuyển sang cục diện đa cực đầy phức tạp khi một số nước tiếp tục mở rộng năng lực răn đe.

Đáng lo ngại hơn, các hàng rào pháp lý kiểm soát vũ khí dần bị rạn nứt, thậm chí đổ vỡ. Đầu năm 2026, Hiệp ước Cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược mới (New START), hiệp ước đặt ra giới hạn đối với việc phát triển kho vũ khí hạt nhân của Nga và Mỹ, chính thức hết hạn mà không có văn kiện thay thế. Khi “van an toàn” cuối cùng này ngừng hoạt động, lần đầu tiên sau hơn nửa thế kỷ, những ràng buộc đối với việc phát triển hai kho vũ khí hạt nhân lớn nhất thế giới bị dỡ bỏ, để lại một “khoảng trống pháp lý” đầy bất trắc và khó có thể được khỏa lấp.

Giữa bức tranh nhuốm màu u ám ấy, cuộc gặp thượng đỉnh giữa ba nhà lãnh đạo Trung Quốc, Nga và Mỹ mang đến tia hy vọng mới. Trong tuyên bố chung được đưa ra sau cuộc gặp, các cường quốc hàng đầu thế giới đã cùng nhau tái khẳng định một chân lý cốt lõi: Không ai có thể giành chiến thắng trong một cuộc chiến tranh hạt nhân và cuộc chiến như vậy tuyệt đối không được phép xảy ra. Cái bắt tay giữa ba nước mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc, cũng là một tín hiệu hạ nhiệt quý giá trong bối cảnh thế giới đang bị chao đảo bởi các cuộc xung đột kéo dài.

Tuy nhiên, đằng sau cái bắt tay lịch sử vẫn là bài toán hóc búa không dễ tìm được lời giải. Tiến trình thương lượng và đi đến thống nhất về một thỏa thuận giải trừ vũ khí hạt nhân không dễ được triển khai và khó có thể hoàn thành chỉ trong “một sớm, một chiều”.

Cuộc gặp vừa qua là bước đi phá băng, nhưng để xua tan hoàn toàn đám mây hạt nhân u ám, thế giới sẽ cần nhiều hơn những tuyên bố. Đó phải là những cam kết đi kèm hành động thực chất, minh bạch và có trách nhiệm trước vận mệnh chung của nhân loại.

Có thể bạn quan tâm