Toàn đảng và cả hệ thống chính trị làm công tác tư tưởng

Hôm nay, chúng ta vui mừng kỷ niệm Ngày truyền thống công tác tư tưởng - văn hóa của Ðảng, mừng thành tựu ngành tư tưởng - văn hóa trải qua 75 năm hình thành, hoạt động và phát triển. Ôn lại chặng đường lịch sử 75 năm qua, chúng ta rút bài học kinh nghiệm, từ đó phấn khởi và tin tưởng vươn lên hoàn thành những nhiệm vụ của ngành trong thời gian tới.

Chủ tịch Hồ Chí Minh nói: "Lịch sử Ðảng là cả một pho lịch sử bằng vàng". Hoạt động tư tưởng - văn hóa của Ðảng ta cũng là một pho lịch sử cực kỳ phong phú, sinh động, là một lĩnh vực hoạt động trọng yếu của Ðảng trong lãnh đạo cách mạng, tuyên truyền, động viên, giáo dục, tập hợp và tổ chức quần chúng thực hiện các nhiệm vụ cách mạng. Chúng ta hoàn toàn có quyền tự hào chính đáng về những chặng đường vẻ vang và những đóng góp to lớn của ngành tư tưởng - văn hóa vào sự nghiệp cách mạng chung của Ðảng, nhân dân và dân tộc ta.

Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại, người sáng lập và rèn luyện Ðảng ta, cũng là nhà tư tưởng và nhà hoạt động tư tưởng - văn hóa kiệt xuất  của Ðảng ta. Bác Hồ là người khai sinh, người mở đường, người chiến sĩ đầu tiên hoạt động trên lĩnh vực tư tưởng - văn hóa của Ðảng. Sự trưởng thành mạnh mẽ và những thành tựu của công tác tư tưởng - văn hóa trong suốt 75 năm qua đều bắt nguồn từ Chủ nghĩa Mác - Lê-nin, Tư tưởng Hồ Chí Minh và trực tiếp từ sự quan tâm sâu sắc của Bác Hồ. Có thể khẳng định rằng, Người đã dành toàn bộ tâm huyết, nghị lực, tài năng, kinh nghiệm của mình tiến hành công tác tư tưởng - văn hóa để giáo dục và tổ chức quần chúng, nhằm làm biến đổi sâu sắc, triệt để đời sống tinh thần của xã hội cũ tạo ra đời sống tinh thần mới, ở đó, quần chúng trở thành người làm chủ, người trực tiếp, tự giác xây dựng và sáng tạo cuộc sống văn hóa tinh thần cho mình, cho dân tộc, đất nước. Người coi đó là một cuộc chiến đấu khổng lồ, một sự nghiệp đầy gian khổ đòi hỏi sự kiên định, kiên trì và sáng tạo sâu sắc. Vào những tháng năm cuối cùng của cuộc đời, trong một bản dự thảo Di chúc của mình, Người viết: "Ðây là một cuộc chiến đấu chống lại những gì đã cũ kỹ, hư hỏng, để tạo ra những cái mới mẻ, tốt tươi. Ðể giành lấy thắng lợi trong cuộc chiến đấu khổng lồ này, cần phải động viên toàn dân, tổ chức và giáo dục toàn dân, dựa vào lực lượng vĩ đại của toàn dân". Toàn bộ sự nghiệp công tác tư tưởng - văn hóa của chúng ta 75 năm qua và những đòi hỏi, phương hướng mới đối với công tác văn hóa - tư tưởng đều đã được thể hiện và quán triệt sâu sắc tổng kết trên của Bác.

Chủ tịch Hồ Chí Minh và Ðảng ta luôn luôn khẳng định công tác tư tưởng - văn hóa là một bộ phận cấu thành đặc biệt quan trọng trong toàn bộ hoạt động của Ðảng, là một sức mạnh to lớn, một vũ khí sắc bén trong sự nghiệp đấu tranh cách mạng. Thắng lợi vĩ đại của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, xét ở chiều sâu nhất của nó, chính là thắng lợi của Ðảng ta trên mặt trận công tác tư tưởng, công tác giác ngộ, giáo dục, động viên, rèn luyện, tập hợp và tổ chức quần chúng cách mạng vùng dậy lật đổ ách thống trị của thực dân, phong kiến, lập nên nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, Nhà nước Việt Nam kiểu mới.

Trong 30 năm kháng chiến (1945 - 1975) chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, thành tựu lớn nhất của công tác tư tưởng - văn hóa là đã góp phần trực tiếp nuôi dưỡng, xây dựng, phát triển sức mạnh của nhân tố con người Việt Nam trong cuộc chiến đấu vô cùng gian khổ để giành chiến thắng, là phát huy và phát triển chủ nghĩa yêu nước, chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam lên đỉnh cao mới, đáp ứng những đòi hỏi gay gắt của thời kỳ lịch sử mới.

20 năm qua (1986 - 2005), trong sự nghiệp đổi mới đầy thách thức khắc nghiệt, thành tựu đáng quý nhất của công tác tư tưởng - văn hóa là trực tiếp góp phần hình thành, xác định và phát triển đường lối đổi mới, khơi dậy sức sáng tạo, niềm tin của quần chúng, tạo nên sức mạnh tổng hợp đưa đất nước vượt qua khó khăn hiểm nghèo, làm nên những thành tựu to lớn và có ý nghĩa lịch sử. Công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, việc học tập Tư tưởng Hồ Chí Minh, công tác lý luận, thông tin đại chúng đều có những tiến bộ mới, hoạt động thiết thực và có hiệu quả hơn, góp phần nâng cao sự nhất trí trong Ðảng và sự đồng thuận trong xã hội về đường lối đổi mới, về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.

Nhìn lại những chặng đường vừa qua, công tác tư tưởng - văn hóa chính là những cuộc chiến đấu khổng lồ, là sự nghiệp vĩ đại "chống lại những cái cũ kỹ, hư hỏng, để tạo ra những cái mới mẻ, tốt tươi". Và thành công của nó cũng chính là nhờ vào khả năng "động viên toàn dân, tổ chức và giáo dục toàn dân, dựa vào lực lượng vĩ đại của toàn dân" như Bác Hồ đã khẳng định. Những người làm công tác tư tưởng - văn hóa hôm nay, những chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng- văn hóa cần kiên định học tập, vận dụng sáng tạo bài học kinh nghiệm thành công đó để vượt qua những thách thức gay gắt và to lớn đối với công tác tư tưởng - văn hóa thời kỳ mới.

Là một công tác quan trọng trong toàn bộ hoạt động của Ðảng, 75 năm qua, công tác tư tưởng - văn hóa đã thực hiện nhiệm vụ  to lớn góp phần trực tiếp xây dựng Ðảng về mặt chính trị, tư tưởng, tổ chức, củng cố và phát triển Ðảng. Ðây là nhiệm vụ rất quan trọng và cũng vô cùng khó khăn của công tác tư tưởng - văn hóa, đặc biệt trong những bước ngoặt hiểm nghèo, với nhiều thách thức và đòi hỏi mới, nâng cao vai trò lãnh đạo, bản lĩnh và uy tín đạo đức - văn hóa của Ðảng, làm cho tổ chức Ðảng và đội ngũ cán bộ, đảng viên vừa kiên định mục tiêu, lý tưởng cách mạng vừa giàu năng lực lãnh đạo và sức sáng tạo trong tổ chức thực hiện.

Ðể tiếp tục đẩy mạnh sự nghiệp đổi mới toàn diện đất nước, công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đẩy mạnh Cuộc vận động xây dựng, chỉnh đốn Ðảng hiện nay, công tác tư tưởng - văn hóa của chúng ta cần phải đổi mới sâu sắc hơn nữa, cần sự chủ động và dũng cảm hơn nữa để chiến đấu không khoan nhượng với những cái xấu, cái ác, với sự suy thoái về chính trị, tư tưởng, đạo đức và lối sống trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên của Ðảng. Phải có những bước tiến cụ thể về ngăn chặn, đẩy lùi tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí... trong hệ thống chính trị. Kinh nghiệm của 75 năm qua đã chỉ rõ, vào những thời điểm có tính chất bước ngoặt, khi cuộc đấu tranh tư tưởng giữa cách mạng, tiến bộ với phản động, lạc hậu, giữa đúng và sai diễn ra trong nội bộ Ðảng ta, công tác tư tưởng - văn hóa phải luôn luôn tỏ rõ sự tỉnh táo, bản lĩnh, nâng cao sức chiến đấu, quán triệt sâu sắc quan điểm và sự chỉ đạo của cơ quan đầu não của Ðảng, đồng thời vận dụng sáng tạo trong triển khai thực hiện để góp phần trực tiếp củng cố, xây dựng Ðảng về chính trị, tư tưởng, tổ chức, đạo đức, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của đảng cầm quyền làm cho Ðảng ta mãi mãi là đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong của nhân dân lao động và của toàn dân tộc. Trong sự nghiệp đổi mới, Ðảng ta chủ trương xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, giao lưu và hội nhập quốc tế, hơn bao giờ hết, công tác tư tưởng - văn hóa của chúng ta phải quan tâm tăng trưởng kinh tế phải đi liền với phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc, từng bước cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội, bảo vệ và cải thiện môi trường.

Bằng cuộc Cách mạng Tháng Tám năm 1945 và tiếp nối bằng các cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc, những con người mới Việt Nam đã xuất hiện, ngày càng phát triển, làm nên diện mạo, tư thế, tầm vóc của cả dân tộc ta trong thời đại mới. Ðó là thành quả của bản thân sự nghiệp cách mạng vĩ đại của dân tộc ta 75 năm qua dưới sự lãnh đạo của Ðảng, đồng thời, đó cũng là kết quả của sự phát hiện, nuôi dưỡng, cổ vũ, đúc kết rất công phu, nhiều tâm huyết những phẩm chất cao đẹp, những giá trị chân - thiện - mỹ trong các thế hệ người Việt Nam của toàn bộ công tác tư tưởng - văn hóa. Hoạt động tư tưởng - văn hóa của Ðảng thật sự mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc chính là ở thành tựu này. Phát hiện và khẳng định cái mới, nhân tố mới, chăm lo bảo vệ và nhân rộng các điển hình tiên tiến; kiên cường đấu tranh chống cái xấu, cái ác, cái phản động, lạc hậu là những đóng góp vô cùng quý báu của công tác tư tưởng - văn hóa trong những năm qua. Hoạt động tư tưởng-văn hóa phải gắn lời nói với việc làm, lý luận với thực tiễn sinh động, và bằng những tấm gương sáng của người cộng sản. Công tác tư tưởng - văn hóa đã biết sử dụng thành thạo, linh hoạt, phát huy cao nhất sức mạnh đặc thù của từng loại hình hoạt động, từ nghiên cứu lý luận đến tuyên truyền, cổ động, giáo dục, từ báo chí, xuất bản đến văn hóa, văn nghệ... để thực hiện nhiệm vụ khó khăn và cần nhiều công phu này. Nghị quyết T.Ư 5 (khóa IX) "Về nhiệm vụ chủ yếu của công tác tư tưởng, lý luận trong tình hình mới" đã xác định: "Triển khai liên tục và sâu rộng công tác tuyên truyền, giáo dục nhằm phát huy chủ nghĩa yêu nước, phẩm chất đạo đức cách mạng, năng lực sáng tạo, ý chí tự lực tự cường, khơi dậy và nâng cao ý chí cách mạng tiến công, tinh thần đại đoàn kết dân tộc để thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước" như là một trong nhiệm vụ chủ yếu của công tác tư tưởng - văn hóa thời kỳ mới.

Nhìn lại những thành quả của công tác tư tưởng - văn hóa 75 năm qua, chúng ta nhận thức rất rõ vai trò của ba lực lượng góp phần trực tiếp làm nên những thành quả. Ba lực lượng này không thể tách rời, mà ngược lại là một chỉnh thể, hình thành sức mạnh và hiệu quả tổng hợp của công tác tư tưởng - văn hóa:

Một là, toàn Ðảng làm công tác tư tưởng. Tất cả đảng viên dù ở cương vị và lĩnh vực công tác nào đều tham gia trực tiếp làm công tác tư tưởng ở nơi mình sống, làm việc, sinh hoạt. Cấp ủy Ðảng và người đứng đầu phải trực tiếp làm công tác tư tưởng của Ðảng. Ðó là một bài học kinh nghiệm và thực tiễn rất sinh động của Ðảng ta 75 năm qua. Cấp ủy và người đứng đầu giữ vai trò quyết định đối với hiệu quả của công tác tư tưởng-văn hóa. Sao nhãng kinh nghiệm này sẽ làm tổn thất và đánh mất một sức mạnh to lớn của công tác tư tưởng- văn hóa.

Hai là, phát huy bản lĩnh chính trị, trí tuệ, tình cảm cách mạng của quần chúng, huy động quần chúng tham gia công tác tư tưởng - văn hóa dưới sự lãnh đạo của Ðảng ở tất cả các cấp độ, phạm vi của đời sống xã hội; thực hiện phương châm "lấy quần chúng giáo dục quần chúng". Ðây cũng là một sức mạnh to lớn của công tác tư tưởng - văn hóa trong suốt 75 năm qua. Phương châm đó được thể hiện sinh động trong việc phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc, của các đoàn thể và tổ chức quần chúng có trách nhiệm trực tiếp làm công tác tư tưởng trong toàn bộ thành viên, hội viên và tổ chức của mình, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Ðảng.

Ba là, vai trò nòng cốt của đội ngũ chuyên trách công tác tư tưởng - văn hóa trong tổ chức Ðảng, trong chính quyền, trong hệ thống chính trị và trong toàn xã hội từ Trung ương đến cơ sở. Theo bước phát triển của cách mạng, được tôi luyện trong thực tiễn đấu tranh suốt 75 năm qua, đội ngũ trực tiếp làm công tác tư tưởng - văn hóa đã trưởng thành vượt bậc, có mặt ở mọi lĩnh vực, mọi mặt trận, trở thành những người đồng chí tin cậy, người hướng dẫn tư tưởng của cán bộ, nhân dân, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao. Hàng ngàn cán bộ tuyên huấn, cán bộ văn hóa - văn nghệ hoạt động trong các binh chủng khác nhau của công tác tư tưởng - văn hóa đã cống hiến trọn đời cho sự nghiệp của Ðảng.

Tổng hợp sức mạnh của ba lực lượng trên tạo nên hiệu quả và chất lượng của công tác tư tưởng - văn hóa cả về bề rộng và chiều sâu, cả trong tư duy chiến lược và trong tác chiến cụ thể, cả đối với nội bộ Ðảng và trong toàn xã hội. Ðây thật sự là bài học lớn, mang ý nghĩa vừa cơ bản, vừa nóng bỏng tính thời sự. Và điều đó có nghĩa là, lúc này, trong công tác chỉ đạo của Ðảng đối với hoạt động tư tưởng - văn hóa, cần phải kiên trì vận dụng và phát triển ba lực lượng trong điều kiện mới. Chỉ có như vậy, công tác tư tưởng - văn hóa mới tiến kịp và đáp ứng những đòi hỏi mới của tình hình và nhiệm vụ cách mạng.

Cách đây một năm (7-2004), tại Hội nghị T.Ư 10 (khóa IX), Trung ương đã ra kết luận, tiếp tục đẩy mạnh việc thực hiện Nghị quyết T.Ư 5 (khóa VIII) "Về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc". Và gần đây nhất, trong Hội nghị T.Ư 12 vừa họp (7-2005) đã dành thời gian bàn về một số  vấn đề tư tưởng cần quan tâm hiện nay. Các văn bản trên đã đề cập những vấn đề quan trọng nhất, vừa cơ bản, vừa cấp bách đối với công tác tư tưởng, lý luận và văn hóa của chúng ta trong thời kỳ mới. Ðó là sự vận dụng và phát triển những thành tựu, kinh nghiệm và bài học lớn qua 75 năm công tác tư tưởng - văn hóa của Ðảng, Nhà nước và nhân dân ta. Ðồng thời, cũng chính kinh nghiệm đó chỉ ra rằng, trong những giai đoạn có ý nghĩa bước ngoặt của cách mạng, công tác tư tưởng - văn hóa phải nỗ lực đi trước một bước, dự báo, đề xuất và chủ động xử lý, nêu cao tinh thần cách mạng tiến công, bản lĩnh chiến đấu, quyết tâm giải quyết những vấn đề mới của thực tiễn nhằm chuẩn bị cho cán bộ, đảng viên và nhân dân đầy đủ sự hiểu biết, niềm tin, bản lĩnh để đứng vững trước mọi thử thách, kiên cường đưa sự nghiệp cách mạng vững bước phát triển. Phải kiên quyết bảo vệ trận địa tư tưởng, chống mọi thủ đoạn chia rẽ, phá hoại tư tưởng, làm băng hoại những truyền thống tốt đẹp của dân tộc của các thế lực thù địch.

Ðể làm được điều đó, chắc chắn rằng, bài học về sự nỗ lực, kiên trì đổi mới mạnh mẽ, toàn diện công tác tư tưởng - văn hóa cả về nội dung, phương pháp và hình thức trở nên rất cơ bản và cấp thiết. Lúc này, như Hội nghị T.Ư 12 vừa qua đã nhấn mạnh, thực tiễn mới, phức tạp và phong phú, đang vận động khẩn trương với nhiều biến đổi khó lường, đòi hỏi công tác tư tưởng - văn hóa của chúng ta không được dừng lại, không thể thỏa mãn với những kết quả và kinh nghiệm đã có, mà phải không ngừng nâng cao năng lực trí tuệ, tầm nhìn, tâm huyết và nghị lực để tiếp tục đổi mới sâu hơn nữa, mạnh hơn nữa trên tất cả các lĩnh vực, các binh chủng của công tác tư tưởng - văn hóa nhằm hoàn thành tốt nhất những nhiệm vụ đề ra.

Kỷ niệm 75 năm Ngày truyền thống công tác tư tưởng - văn hóa, chúng ta tự hào về những thành tựu mà các thế hệ nối tiếp nhau đã làm nên, chúng ta biết ơn những thế hệ đi trước đã xây đắp nên truyền thống vẻ vang của ngành và cho chúng ta những bài học thật sự quý báu. Kế tục sự nghiệp ấy, chúng ta cần nỗ lực học tập, rèn luyện, đoàn kết sắt son chung quanh Ban Chấp hành T.Ư Ðảng, trung thành tuyệt đối với lý tưởng cách mạng xã hội chủ nghĩa, với nền tảng lý luận Chủ nghĩa Mác - Lê-nin, Tư tưởng Hồ Chí Minh, vượt qua mọi khó khăn vững bước đi tới, quyết tâm hoàn thành thắng lợi những nhiệm vụ to lớn của công tác tư tưởng - văn hóa trong thời kỳ mới của cách mạng.

NGUYỄN KHOA ÐIỀM
Ủy viên Bộ Chính trị, Bí  thư T.Ư Ðảng,
Trưởng ban Tư tưởng - Văn hóa T.Ư