Báo cáo từ 27 Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) tỉnh, thành phố về kết quả thực hiện Nghị quyết số 68/NQ-CP, tính đến ngày 11/9 cho thấy, có hơn 1,1 triệu CNLĐ nhận hỗ trợ, với số tiền hơn 1.677 tỷ đồng; 170.640 doanh nghiệp được giảm mức đóng vào quỹ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, với số tiền hơn một nghìn tỷ đồng. Nhìn chung, các chính sách của Tổng LĐLĐ ban hành trong thời gian qua kịp thời, khá toàn diện về đối tượng, có ưu tiên các đối tượng khó khăn thật sự. Việc tổ chức công đoàn chi nguồn lực lớn đã hỗ trợ NLĐ, chia sẻ khó khăn với doanh nghiệp, đồng hành cùng Chính phủ, góp phần ổn định tình hình trong CNLĐ, giúp các địa phương tập trung phòng, chống dịch bệnh.
Hơn bốn tháng qua, hàng chục nghìn cán bộ công đoàn các cấp đã vượt mọi khó khăn, ngày đêm căng mình phối hợp các lực lượng tham gia phòng, chống dịch, vận chuyển hàng hóa, lương thực, thực phẩm cho CNLĐ.
Ngoài các mô hình, cách làm truyền thống, các cấp công đoàn đã sáng tạo nhiều mô hình như: siêu thị 0 đồng, xe buýt 0 đồng, ATM gạo, gian hàng lưu động 0 đồng, gói hỗ trợ dinh dưỡng, túi an sinh công đoàn. Tổ chức công đoàn vận động các chủ nhà trọ, các doanh nghiệp trên địa bàn miễn, giảm giá thuê nhà, giảm giá các mặt hàng thiết yếu hỗ trợ CNLĐ; chỉ đạo LĐLĐ cấp huyện phối hợp chặt chẽ Ban Chỉ đạo phòng, chống dịch Covid-19 rà soát, tiếp nhận, cấp phát lương thực, thực phẩm tới tận tay CNLĐ tạm trú trong các khu nhà trọ bị phong tỏa. Tuyên truyền, vận động gần 8,5 nghìn doanh nghiệp thành lập hơn 45,5 nghìn Tổ an toàn Covid tại cơ sở, hướng dẫn CNLĐ phòng, chống dịch.
Mặc dù các bộ, ngành, địa phương đã chủ động phối hợp triển khai Nghị quyết số 68 đến doanh nghiệp và NLĐ, tuy nhiên, đến nay trong quá trình triển khai còn gặp một số khó khăn, vướng mắc. Số CNLĐ khó khăn được nhận hỗ trợ mới chỉ đạt 15%. Trưởng ban Quan hệ lao động (Tổng LĐLĐ Việt Nam) Trần Thị Thanh Hà lý giải: mặc dù các thủ tục để triển khai Nghị quyết số 68 đã giảm 2/3 so với Nghị quyết 42 trước đây, nhưng do có những quy định rất chặt về điều kiện "doanh nghiệp phải tạm dừng hoạt động theo yêu cầu của địa phương", và các địa phương lại có những cách hiểu khác nhau về việc "tạm dừng hoạt động", cho phép hoạt động "ba tại chỗ" dẫn đến chậm triển khai, chưa kịp thời.
Bên cạnh đó, quá trình xây dựng một số chính sách chưa bao quát hết các đối tượng; chưa dự liệu hết những tình huống thực tế xảy ra, việc hướng dẫn thực hiện các chính sách có thời điểm chưa kịp thời, có nội dung chưa thống nhất. Công tác triển khai ở một số ít địa phương, ngành còn lúng túng.
Phó Chủ tịch LĐLĐ thành phố Hồ Chí Minh Phạm Chí Tâm chia sẻ: do thực hiện các biện pháp phong tỏa, cho nên công đoàn cơ sở cung cấp thiếu thông tin của NLĐ. Khi hồ sơ gửi lên phải mất thời gian xác minh dẫn đến việc đề xuất, chăm lo cho NLĐ chưa kịp thời. Ngoài ra, việc thực hiện hỗ trợ bữa ăn cho NLĐ thực hiện "ba tại chỗ" còn khó khăn do thiếu hướng dẫn cụ thể liên quan việc đóng kinh phí công đoàn của doanh nghiệp…
Theo quy định tại Nghị quyết số 68 và Quyết định số 23, NLĐ tạm hoãn hợp đồng lao động, nghỉ việc không lương phải đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) đầy đủ đến tháng liền kề trước khi nghỉ việc. Tuy nhiên, nhiều NLĐ chưa được tham gia BHXH đầy đủ, hoặc tham gia nhưng do doanh nghiệp nợ BHXH, khiến một bộ phận NLĐ sẽ không được nhận gói hỗ trợ của Chính phủ. Họ bị mất cả quyền lợi BHXH lẫn quyền được hỗ trợ an sinh xã hội theo quy định. Đề nghị Chính phủ chỉ đạo các địa phương bổ sung thêm đối tượng NLĐ chưa được ký hợp đồng lao động, chưa được tham gia BHXH được quan tâm hỗ trợ như đối tượng không có quan hệ lao động (lao động tự do) theo Nghị quyết số 68.
Quyết định số 23 quy định "NLĐ làm việc tại doanh nghiệp phải tạm dừng hoạt động theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền để phòng, chống dịch Covid-19". Tuy nhiên, các doanh nghiệp này đang thực hiện "ba tại chỗ", cho nên chỉ có từ 30 - 50% công nhân được bố trí việc làm theo quy định. Số còn lại không được bố trí việc làm, đời sống khó khăn, không có lương, không được hưởng chính sách của Nghị quyết số 68. Quyết định số 23 cũng quy định điều kiện được hỗ trợ một triệu đồng khi ngừng việc là NLĐ phải vừa bị ngừng việc, vừa phải thuộc đối tượng phải cách ly y tế hoặc trong các khu vực bị phong tỏa theo yêu cầu từ 14 ngày trở lên. Thực tế, hàng trăm doanh nghiệp thực hiện "ba tại chỗ", hoặc ngừng việc mà không có xác nhận của cơ quan có thẩm quyền. Đề nghị Chính phủ giải quyết cho những NLĐ tại các địa bàn đang áp dụng Chỉ thị 16/CT-TTg được hưởng hỗ trợ mà không cần phải văn bản xác nhận của cơ quan có thẩm quyền.
Luật Việc làm quy định, trong vòng ba tháng kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động, NLĐ phải nộp hồ sơ đến Trung tâm dịch vụ việc làm để giải quyết hưởng bảo hiểm thất nghiệp. Nhưng, hiện nay do đang thực hiện giãn cách xã hội theo Chỉ thị 16, một số địa phương không tiếp nhận hồ sơ. Thủ tục hồ sơ hưởng bảo hiểm thất nghiệp yêu cầu phải có bản chính, hoặc bản sao có chứng thực một số giấy tờ xác nhận về chấm dứt HĐLĐ (quyết định thôi việc, sổ BHXH, xác định thời gian đóng BHXH...), điều này khiến NLĐ đang rất băn khoăn, vì nếu hết thời hạn ba tháng, không hoàn thiện hồ sơ sẽ bị mất quyền lợi, trong khi NLĐ chỉ trông chờ vào khoản tiền này để trang trải cuộc sống. Bên cạnh đó, tổ chức công đoàn đề nghị bổ sung đối tượng: viên chức, NLĐ trong các đơn vị sự nghiệp công lập như: nhà khách, trung tâm văn hóa, cơ sở đào tạo nghề, các đối tượng lao động trong lĩnh vực du lịch, dịch vụ… được hưởng chính sách theo quy định tại Nghị quyết số 68. Xem xét dùng nguồn kết dư quỹ bảo hiểm thất nghiệp hỗ trợ cho tất cả NLĐ đã và đang tham gia bảo hiểm thất nghiệp từ sáu tháng trở lên nhằm hỗ trợ, giảm bớt khó khăn. Tiếp tục nghiên cứu đề xuất các chính sách xã hội, gói an sinh mới thiết thực, hiệu quả hơn cho NLĐ do hậu quả nặng nề của đại dịch còn tiếp diễn lâu dài.
